D’imigh siad leo ina nduine is ina nduine....

Agus scéal na bpáistí agus a máithreacha a daoradh isteach san h-árais úd ar fúd na tíre smaoiníos ar an rud is ceart do gach Críostaí a dhéanamh nuair ata fadhb d'aon saghas ann.

Más Críostaí mé is ceart dom an-iarracht an meon céanna agam agus atá ag Íosa, mar a deireann an Aspal, "Bígí ar aon mheon le hÍosa Críost!" (Fil 2:5). Agus conas tá fhios agam cén mheoin atá ag Críost? Is tré aithne a bheith agam air - ní eolas ach aithne. Agus conas is féidir liom aithne a bheith air? Tré bheith ag caint leis, tré bheith ag éisteacht leis, tré bheith ag léamh faoi sa Bíobla agus i scríbhinn na n-Aithreacha.

Ó na scrobhínní is sine is cosúil go raibh lucht na cumhachta ag gearán faoi hÍosa a bheith i meas na bocht, na peacaigh agus na striapaigh. (Chuireann sé sin in aigne dom an Pápa Prionsias ag caint faoi "boladh na caorach!")

"An duine agaibh atá gan pheaca..."

Tá scéal i soiscéal Eoin le scéal faoi bean óg a "rugadh uirthi in adhaltranas!" Agus seans go bhfuil ceacht le foghlaim sa scéal sin.

"Thug na scríobhaithe agus na Fairisínigh bean ar rugadh uirthi in adhaltranas agus chuir siad ina seasamh i lár baill í agus dúirt siad leis: 

“A mháistir, rugadh ar an mbean seo i gcoir féin an adhaltranais. D’ordaigh Maois dúinn sa dlí bás a imirt ar a leithéidí seo le clocha. Cad deir tú más ea?” 

Dúirt siad an chaint sin á phromhadh, chun go mbeadh rud éigin acu le cur ina leith. Ach chrom Íosa síos agus thosaigh sé ag scríobh lena mhéar ar an talamh. Ós rud é nach ndeachaigh aon stad orthu ach á cheistiú,d’éirigh sé suas agus dúirt leo: 

“An duine agaibh atá gan pheaca, bíodh sé ar an gcéad duine ag caitheamh clocha léi.” 

Agus chrom sé síos arís agus bhí ag scríobh ar an talamh. 

Arna chlos sin dóibh d’imigh siad leo ina nduine is ina nduine ag tosú leis na seanóirí, agus ag dul síos go dtí deireadh; agus fágadh Íosa ina aonar agus an bhean ina seasamh i lár baill. 

D’éirigh Íosa suas agus dúirt sé léi: 

“A bhean, cá bhfuil siad? Nár dhaor aon duine thú?” 

“Ní dhearna aon duine, a dhuine uasail,” ar sí. 

Dúirt Íosa léi: 

“Ná ní dhaoraimse thú ach oiread. Imigh leat agus ná déan peaca arís as seo amach.”'

An rud atá soiléar sna h-imeachtaí seo fadó, agus fós anois b'fhéidir, nach bhfuil mé ag éisteacht le guth hÍosa mar a deirean sé in áit eile faoin Samárach maith - “Imigh leat, agus déan féin mar an gcéanna.”

Nach trua nach n-éistimís leis sa lá atá inniú ann?

• Dála an scéal tá an Bíobla Naofa (Biobla Mhagh Nuad) ar líne i bhfoirm pdf anseo.

Leamhan!

Tá mé ag foghlaim!

Thánamar ar rud a cheapeas gur féilacán é ar maidin. Nuair a chuardaigh mé na suíomheanna (mar a rinneamar nuair a ghlach mé pictiúir den mbarr buí cúpla bliain ó shin.

Leamhan flanndearg
(Tyria jacobaeae)

Ach theip orm pictiúir cosúil leis a fháil ar an lios de fhéileacán na hÉireann ar líne. Bhí an pictiúir cuíosach maith agus chuir mé suas ar an gcóras giolcaireachta twitter é. Taobh istigh de cúpla bhí freagra agam ó @ConchubharOD agus @SayersPeig (ón uaig?) ag rá gur leamhan a bhí ann, leamhan flanndearg.

Is cosúil go bhfuil se forleathan anseo in Éirinn, go mór mór ar thalamh féaraigh, ach deirtear go bhfuil sé forleathan i ngairdíní leis. Faigheann an bolb bia ón mbuachalán agus an leamhan féin ón ngrúnlas. Tá dathanna buí agus dobh ar an mbolb cosúil le dathanna beiche. Is dócha go scainríonn sé seo a chuid maimhde!

Agus a chéad ceist eile. Cad é an difríocht idir féileacán agus leamhan. Is cosúil nach bhfuil mórán. Tá sé de nós ag an leamhan a bheith amuigh san oíche ach tá cinn a théann amach faoin ngrian leis. Ac deireann @sayerspeig go gclúdaíonn an leamhan an cholainn, mar atá seisean á dhéanamh i mo phictiúr.

Nach íontach an rud é an t-idirlíon le h-eolas a fháil?

• Tá píosa ag miniú na difríochta idir an dá chineál feithide i mBéarla anseo! Agus seo píosa (molta ag @tuigim) ar shuíomh i Sasana faoin leamhan flanndearg féin agua a chuid thrithe. (Béarla)

Léim an Bhradáin – Tobar na Feasa!

Raidió na Life, ag tosú Dé hAoine beag seo 6 Meitheamh, 8 – 9 i.n.

Beidh siad ag tabhairt an samhradh leo ar  Raidió na Life an samhradh seo ar an tsraith nua 'Léim an Bhradáin.' Craolfar an clár seo le linn an tsamhraidh ar an stáisiún agus a bheidh ar fáil mar phodchraoladh chomh maith.

Cuan Ó Seireadáin

Cad 'tá i gceist leis an teideal sin?  Mhaifí duit dá gceapfá gur ar ainm an bhaile i gCo. Chill Dara atá sé bunaithe, ach ní hé sin údar an teidil.  Is ar fhios an bhradáin fheasa, tobar sin an eolais i dtraidisiún na nGael atá 'Léim an Bhradáin' bunaithe.

Céard atá i ndán dúinn sa tír seo?  Cén sórt sochaí atá uainn in Éirinn?  An bhfuileamar ag dul sa dtreo ceart?  Chun freagraí a aimsiú ar na domhaincheisteanna seo, déanfaidh lucht léinn, lucht gnó, lucht na polaitíochta agus lucht na healaíona machnamh ar thodhchaí na hÉireann agus iad i mbun cainte le Cuan Ó Seireadáin ar 'Léim an Bhradáin', gach Aoine idir a 20.00 – 21.00 ar Raidió na Life 106.4FM.

Dírítear ar bhuncheisteanna fealsúnachta, físeanna phearsanta, agus déantar iarracht theacht ar fhreagraí nua agus éagsúla orthu ar an tsraith agallaimh seo.  Ina measc siúd a bheidh le cloisteáil ag cíoradh na gceisteanna le Cuan, beidh leithéidí Alan Titley, Maureen O'Sullivan TD, Conall Ó Móráin, Peadar Kirby agus tuilleadh smaointeoirí spéisiúla is tráchtairí tábhachtacha ó ghach cúinne de shochaí comhaimseartha na hÉireann. Tá 'Léim an Bhradáin' á léiriú agus á láithriú ag Cuan Ó Seireadáin agus is é Fearghal Saxe an t-innealtóir fuaime ar an tsraith.

Beidh 'Léim an Bhradáin' ar siúl mar sin, gach Aoine idir a 20.00 – 21.00, ag tosú Dé hAoine 6^ú Lá Meitheamh 2014.  Is féidir teacht ar Raidió na Life ar 106.4FM i mórcheantar Átha Cliath agus ar ar Shuíomh an Stáisiúin ó áit ar bith eile.  Beidh na hagallaimh ar fad ar fáil mar phodchraoltaí ar leathanach SoundCloud Raidió na Life.

Campa cumarsáide ar an gCeathrú Rua!

Tá Campa Samhraidh Cumarsáide a reáchtáil ag Tuismitheoirí na Gaeltachta i gcomhar le hAcadamh na hOllscolaíochta Gaeilge le maoiniú ónRoinn Ealaíon, Oidhreachta agus Gaeltachta arís i mbliana.

Cúrsa praiticiúil i scileanna cumarsáide a bheidh ann - Cur i láthair teilifíse agus raidió, taifead físe agus fuaime, iriseoireacht, ceardlanna le hiriseoirí agus láithreoirí aitheanta, turas ar chomhlachtaí cumarsáide i gConamara agus go leor eile.

Tá an campa féin le bheith san Acadamh ar an gCeathrú Rua agus scoth na n-áiseanna ar fáil ann. Coicís a bheidh i gceist arís i mbliana ón30 Meitheamh go dtí 11 Iúil (10 lá).

Costas €70 a bhéas ar an gcampa. Tá sé dírithe ar dhéagóirí ó theaghlaigh Ghaeltachta atá ag tógáil a gclann le Gaeilge.

Tá líon teoranta áiteanna ar an gcampa agus moltar do dhaoine iarratas a dhéanamh a luaithe agus is
féidir.

Tá chuile eolas faoin gcampa bhfoirm iarrta (pdf) anseo.

Siúlóid na Trá Báine!

Scríomar faoin damáiste a deineadh ar Toit Chónáin in aice linne i rith na stoirmeacha. Ar ndóigh is beag áit ar chosta Chnamara nár mhothaigh cumhacht na fairrige i rith an Gheimhridh.

Tá sé de nós againn dul siar chomh fada leis an Trá Bhán, i gCeantair na nOileán agus siúl taobh cladaigh ansin. Is ansin a bhíodh cuid de na sceacha sméara dubha is toirthúla sa cheantair. Ar ámharaí an tsaoil ní dhearna muid an siúlóid seo i mbliana go dtí an domhnach seo caite.

Leagtha ag an stoirm!

Agus is mó an t-athrú atá tagtha ar chuid den chosán ar chosta thoir an oileán ón dtrá bhán ó tuaidh. Bhíodh an cosán le feiscint agus bhí sé éasca teacht air. Ach anois tá an-chuid den cré sciobtha ag an bhfarraige agus bíon ort beagáinín níos mó dreapadóireacht. Tá sé soiléir gur imigh an uisce isteach i dtír agus go raibh leibhéil an árd air i rith na stoirmeacha i mí na Nollag agus Mí Eanáir.

Balla ath-tógtha

Níos faide ó thuaidh ar an gcosán cé nach raibh an damáiste don chosán féin ach cé go raibh an cosán féin timpeall 20 troigh nó níos airde ón uisce ba léir go raibh tionchair ar na ballaí ar thaobh an chosáin. Bhí cuid acu atá ath tógtha ach bhí sé soiléar gur ballaí nua a bhí ann mar ní raibh rian de na sceacha nó fiú plandaí á gclúdú mar a bhí anuireadh. Bhí cuid eile nach raibh togtha agus iad lagtha go talamh.

Mar sin féin d'éirigh linn siúlóid iomlán deas slántúil a bheith againn.

Ceol draíochta aimsithe agus foilsithe!

Is cuimhin liom go maith an Domhnach a chuala mé go raibh Seán Ó Riaida tár éis bháis. Ní minic a chuireann bás éinne ag caoine mé ach rinne bhás Sheáin Uí Riada é sin. Ba cineál "Spiorad na nGael" dom é.  Bhí an dúchas ag canadh go láidir tréna chuid ceoil.!Gael

Chonaic me roinnt uair é ag coirmeacha ceoil, ceann mór san halla a bhí ag an Olscoill atá anios ina Cheoláras Náisiúnta le Ceolteoirí Chualann a thaitn go mór liom. Chaill mé an ceann a bhí sa Gaiety  agus a deineadh ceirnín de níos déanaí.

Bhí cuid dá gcuid ceol claisicí ar cheirnín (Ceirníní Claddagh) agam fadó! Nomus Uimhir 1 - Hercules Dux Ferrariae agus Bernadette Greevy ag canadh amhráin sa Ghearmáinis le dánta ó Friedrich Hölderlin agus ceol le Seán féin. Ní fios dom an bhfuil an taifeadadh áirithe sin fós le fáil ach tá taifeadadh le fáil ó RTÉ (agus ar spotify) de chuid dá gcuid cheoil claisiceach!

Is féidir le mo cuimhne dul chom fad siar le hAmharclann na Mainistreach nuair a bhí sé in Amhraclann na Banríona (Sr an Phiarsaigh BÁC) sna caogadaí. Bhíodh geamaireacht ar siúl acu am Nollag ag an tráth sin agus is cuimhin liom gur sheinn an Stiurthóir Cheoil a bhí acu solo ar an bpiano. Bhí mé óg aga an am agus ní cuimhin liom cén píosa ceol a seineadh ach nach aisteach an rud é nach ndearnadh mé deamad ar sin - ní cuimhin liom rud ar bith eile ón oíche sin!

Anois tá nuacht mhaith ann againn go bhfuil taifeadadh nua a fhoilsiú ag Gael Linn. Ar thaifeadtaí ceoil nár eisíodh cheana, cruthaíonn an Riadach ceo meala agus é ag seinm a chuid cóiriúchán féin d’fhoinn mhóra ar an bpianó agus ar an gcruitchorda.

Ar an albam cloistear an Riadach féin i mbun ceoil le linn a cheolchoirm taifeadtha deireannach i mí Márta 1971. Cloistear rianta a taifeadadh  i mí Bealtaine 1971, cúig mhí roimh a bhás anaibí in aois 40 bliain  agus cinn eile fós ón mbliain 1966. Ábhar é seo nár chualathas cheana!

Ar an albam aoibhinn seo cloistear Seán Ó Riada ag seinm leithéidí: Do Bhí Bean Uasal, Carraig Donn agus Sliabh na mBan, chomh maith le foinn a chuir an Riadach féin os comhair an phobail den chéad uair: Aisling Gheal, Port na bPúcaí agus Cois an Ghaorthaigh.

Ina theannta sin, cloistear sraith de ghearrphíosaí ceoil a bhfuil téama an tírghrá mar shnaidhm eatarthu. Mar mhír spéisiúil sa bhreis, cloistear an Riadach ag aithris scéal seanchais. Ar leabhrán 12 leathanach tugtar cúlra na bpíosaí ceoil ar fad.

Is mór mar a chuireann an t-albam seo le clár saothar an Riadaigh. Seo an cnuasach is mó dá dá bhfuil ann agus ceol aonair á sheinm aige -  cnuasach eisiach den mháistir é féin ag seinm na bpíosaí ab ansa leis.

Bhí ról lárnach ag Seán Ó Riada maidir le ceol traidisiúnta na hÉireanna a chur chun cinn san aois seo caite. Trína chuid ceoil do na scannáin Mise Éire agus Saoirse?, rinne sé spiorad mhuintir na hÉireann a athbheochan agus, lena ghrúpa Ceoltóirí Chualann, rinne sé claochló ar conas mar a chuirtear an ceol i láthair an phobail.

An postchód leis an dlí a bhriseadh?

Sheol an Coimisinéir Cosanta Sonraí, Liam Ó hÉacháin, a thuarascáil bhliantúil le haghaidh 2013 ar an Luain (12/5/2014). Amhail blianta roimhe seo, déanann an tuarascáil achoimriú ar ghníomhaíochtaí na hOifige le linn 2013 trí thagairt a dhéanamh d’imscrúduithe agus d’iniúchtaí sonracha faoinar tugadh mar aon le hachoimre ar shaincheisteanna beartais agus gníomhaíochtaí AE/idirnáisiúnta.

Thug mé spéis san píosa seo. Tár éis a bhreithiúnas ar a dúirt an Iar-Aire Dlí & Cirt faoin dTeachta Wallace is dócha go mbeidh daoine a tabhairt níos mó aire ar na teachtaireachtaí a thagann ón a oifig amach anseo. An mbeidh an cinneadh conspóideach agus costasach (€20m) ag an Aire Cumarsáide dleathach?

Seo mar a deireann tuairisc an Choimisinéara:

Chuaigh an Roinn Cumarsáide, Fuinnimh agus Acmhainní Nádúrtha i dteagmháil leis an Oifig seo maidir le postchód uathúil seacht gcód8 a leithdháilfear ar gach teach sa tír in 2015. Chuamar i dteagmháil leis an Roinn ar an tsaincheist seo in 2006 agus arís eile in 2010 nuair a léiríomar buairt thromchúiseach go bhféadfaí a mheas gurb ionann bunachar sonraí poiblí a rinne nasc idir cód le seoladh aonaid singil mhiondíola agus sonraí pearsanta áititheoirí an áitribh sin. I gcomhthéacs na hÉireann, cuid thábhachtach dá bhféiniúlacht é seoladh baile duine agus is é an dara píosa is tábhachtaí d’fhaisnéis phearsanta chun féiniúlacht duine a dhearbhú. Anuas air sin, i gcás teach teaghlaigh, d’fhéadfadh postchód nasc a dhéanamh le go leor daoine aonair i gcúrsa a ngníomhaíochtaí laethúla. Go bunúsach, sáraíonn an postchód uathúil seacht ndigit a bhfuil i gceist le “seoladh”, mar gheall, trí theicneolaíocht nua-aimseartha agus “Sonraí Móra” a úsáid, is furasta é a ghlacadh isteach in aon sórt gléis nó tacar sonraí leictreonaigh a d’fhéadfaí a úsáid do chuspóir ar bith, ar a uain sin, idir sheirbhísí Stáit agus saothrú tráchtála. Ina leith seo, léiríomar an bhuairt go bhféadfadh na tacair shonraí a dhéanfadh an postchód seo a dhearbhú faisnéis íogair faoi dhaoine aonair a shainaithint gan stró, ina measc siúd bheadh áiteanna sonracha ina bhfuil patrúin shonracha choireachta nó ghalair a shainaithint. Fíoraíodh an bhuairt thromchúiseach seo idir an dá linn, nuair a d’fhógair an tAire an 8 Deireadh Fómhair 2013 gur chomhaontaigh an Chomh-Aireacht le tabhairt isteach an chóid uathúil seacht ndigit do gach bosca litreach sa Stát faoi by 2015. Fostaíodh cuibhreannas a bhfuil Capita Ireland ina gceannas orthu9 chun an postchód nua a fhorbairt, a chur i bhfeidhm agus a oibriú agus… “Faoin gcóras nua, is í Éire a bheidh ar an gcéad tír ar domhan ina mbeidh bunachar sonraí poiblí d'aitheantóirí do gach maoin a chabhróidh le saoránaigh, comhlachtaí poiblí agus le gnólachtaí chun gach teaghlach aonair sa Stát a aimsiú. ” Níl an Oifig seo feasach ar conas a chinnteoidh an Cuibhreannas seo, i gcomhar leis an Roinn, go gcosnófar ceart an tsaoránaigh Aonair i leith cosaint (agus Príobháideachas) sonraí amach anseo tríd an bpostchód seo a úsáid. Go háirithe, cibé acu má dhéanfar an chosaint seo a imfhálú go reachtúil, ar nós a beartaíodh a dhéanamh maidir le haitheantóirí leighis seacht ndigit uathúla amhail a bheartaigh an Bille um Aitheantóir Aonair Sláinte, 2013 nó conas a bheidh comhlachtaí poiblí agus príobháideacha i gcomhlíonadh an Achta um Chosaint Sonraí, agus an Postchód seo á úsáid. Rinneamar fiosrúcháin ón Roinn chuige seo agus leanfaimid le hamhlaidh a dhéanamh, ar feitheamh soiléiriú iomlán maidir leis an mbealach a oibreoidh an córas postchóid i gcomhlíonadh na nAchtanna um Chosaint Sonraí.

Feictear amach anseo!

Cruinniú le iarrthóirí sa Seanscoil! (12/9/2014)

Tá curtha in iúl ag deicniúr dena iarrthóirí atá ainmnithe le seasamh don Chomhairle Chontae i dtoghcheantar Chonamara sna toghcháin áitiúla, go mbeidh siad i láthair ag cruinniú poiblí a bhéas ar bun ar an Luan seo chugainn, 12 Bealtaine, i Seanscoil Sailearna ag tosnú ag 8.30pm, atá eagraithe ag Cumann Forbartha Chois Fharraige.

Pic: RTÉ

---

Sí Gormfhlaith Ní Thuairisg ó Raidió na Gaeltachta a bhéas mar aoi-chathaoirleach ar an gcruinniú:

(i) tabharfar 3 nóim. do gach iarrthóir cur i láthair a dhéanamh, ach iad a bheith ann ag an tús;

(ii) d'fhéadfadh go gcuirfidh Gormfhlaith Ní Thuairisg roinnt beag ceisteanna ar na iarrthóirí;

(iii) beidh deis ag na daoine a bhéas i láthair ceisteanna a chur ag an bpoinnte sin;

Seo a leanas na iarrthóirí a bhéas i láthair (san ord inar tháinig siad ar ais chuig na heagraithe ag glacadh leis an gcuireadh.):

• Máirín Mhic Lochlainn (Sinn Féin);
• Macdara Hosty (Fianna Fáil);
• Pádraig a' Táilliúra Ó Conghaile (Neamhspléach);
• Tomás Ó Curraoin (Sinn Féin Poblachtánach);
• Seán Ó Tuairisg (Fianna Fáil);
• Daithí Ó Cualáin (Neamhspléach);
• Joe Ó Cualáin (Cearta Chonamara);
• Joe Curran (An Lucht Oibre)
• Seosamh Ó Laoi (Fine Gael)
• Máirtín Lee (Fianna Fáil).

Tá an cruinniú ar an Luan á eagrú  le deis a thabhairt don phobail aithne a chur ar na iarrthóirí, éisteacht lena bhfuil le rá acu agus ceisteanna a chur orthu.

Tá sé i gceist an cruinniú foirmeáilte a chríochnú suas thart ar 10.00pm. Beidh cúpán tae/caifé ar fáil ag an bpoinnte sin dona iarrthóirí agus do dhaoine a bhéas ag iarraidh fanacht thart le castáil a chéile.

Ó bhreith go béal an bháis!

Seo físeán gearr ar an Naomh Éanna, bád finscéalach Árainn. Bhíodh an turas amach go na h-oileáin ón gcathair, turas a thóg breis is trí uair a chloig. Is cuimhin liom ag dul siar agus bhí orainn fanacht i nGaillimh thár oíche le bheith in am d'imeachta an bháid!

Bhí sí le briseadh ach tá feachtas ar siúl chun i a shabháil agus a thógaint thár n-ais go Gaillimh, le bheith mar óstallán agus bialann ar thaobh na céibhe!

Go n-éirí go geal leis an bpleán!


Naomh Éanna - Ó Bhreith go Béal an Bháis ó Dhonncha Mac Con Iomaire ar Vimeo.

Ceathrar bPápaí!

Thárla rud éigin inniú san eaglais nár thárla riomh cheanna. D'aitheanm eaglais na Róimhe beirt Phápa mar naomh. Sé sin le rá rinnedh iad a liostú i nDialann Ginearálta na Róimhe (Béarla), nó an liosta oifigiúil de na naomh atá aitheanta go canónta ag an Eaglais. Ní h-amháin go raibh beirt Pápaí a chanónú ach bhí beirt Pápa i láthair ag an searmanas, an Pápa Prionsias agus a chomharba emeritus Benedict XVI a bhí i measc na heaspaigh chomh-chéiliúraithe ag an Aifreann.

Naomh Eoin XXIII a bhí mar Pápa ó 1958-1963. An Pápa Maith a tugadh air agus nuair a bhalaigh an 58 cairdinéal le chéile le comharba ar Pius XII a roghnú ní raibh fhios ag éinne cérbh é an seanfhear ramhair seo. Dúradh ansin gur feighlí a bheidh ann go dtí go mbeadh duine níos óige le feiscint ag a bhás. Ach ní mar sin a bhí. D'oscail sé fuinneoga na Vataicáine nuair a gair sé na heaspaigh go léir chuig an Róimh do Chomhairle Vataicáine II. (Bhí an chéad Comhairle sa Vatacáin in 1870 ach níor chríochnaigh sé sin a chuid gnó mar thárla aontú na hIodáile agus caith an céad cúig Pápa eile nar Priosúnaigh na Vatacáine go dtí Conradh Laterna 1929 faoi Pius XI a rinne stáit beag "Cathair na Vatacáine."). Níor éirigh leis críoch na comhairle a fheiscint mar fuair sé bás sa bhliain 1963. Ach bhí go leor déanta leis an Eaglais a athrú ach fágadh an obair ag a chomharba Pól VI a leanúint. Glaogh an Pápa Prionsias "Pápa a bhí oscailte don Spiorad Naomh!" ar Eoin XXIII mar ní raibh eagla ar bith air an rud réabhlóideach seo a dhéanamh.

Muide le Naomh!

Bhí aithne nach beag againne go léir ar Naomh Eoin Pól II mar b'é an chéad Pápa a thug cúairt ar Éirinn sa bhliain 1979. "Papa an teaghlaigh" a thug Prionsias air. Dúirt sé go raibh sé fábhrach gur thárla an searmanais seo sa bhliain áirithe seo mar tá an eaglais ag ullmhú do Sionad na Clainne sa bhFomhair. Is dócha go bhfaca níos mó daoine an naomh nua seo i rith a threimhse mar phápa ná a thárla d'aon Phápa eile, no b'fhéidir ná aon duine riamh - muid fhéin ina measc!

Tá an-chuid scríofa faoin lá seo. Seo ceann ó tráchtaire atá lonnaithe sna Stáit Aontaithe, Rocco Palmo, "Dhá naomh. Aon Eaglais, Aon Glao." (Béarla) gur fiú a léamh.

Bhí clár ar an mBBC faoi go luath ar maidin, (nach aisteach an rud é go mbíonn níos mó eolas le fáil faoi cúrsaí na hEaglaise Caitlichí ar an mBBC ná ar RTÉ?), agus luadh an rud is tabhachtaí faoin dá bPápa seo: Urnaí nó paidreoireacht. Ní cuimhin liom Eoin XXIII ró mhaith agus ag an am sin ní raibh na meán cumarsáide chom maith agus atá siad sa lá atá inniú ann.

Ach i gcás Eoin Pól bhí rud amháin a thug mé faoi ndeara aon am a chonaic mé ar an teilifís ag searmanais éigin. Is beag rud ná bhfaca sé ach anois is arís cheap mé go raibh an cuma air go raibh sé imithe chuig áit éigin eile. Tiochfaidh ciúnas agus suaimhneas ar aghaidh ar feadh neomad nó dhó agus ansin bhíodh sé thár n-ais inar measc. Is iomaí scéalta atá le fáil ar an mbealach a bhíodh sé ag guibhe. Is cuimhin liom píosa a scríobh an Cardinéal Leon-Josef Suenans, Beilgeach agus cara d'Éirinn, ina dírbheathaisnéis. "Bíonn sé ag guibhe lena choirp iomlán - tá sé ina ionchollú na -n-úrnaí - agus ag an am sin feachann sé i bhfad níos sine. Feacann sé go h-íseal, ag feachadh gearr don talamh; sa Séipéal Sistíneach, agus é ag guibhe an paidir bhuíochais, d'fhéach sé mar dhuine a thit i laige, agus cheap mé go raibh sé tinn. Ach chomh luath agus a éiríonn sé féacann sé íontach óg." (Souvenirs et Esperances1991)

Lá na gceathrar bpápaí!

Dhá lá, Caoga duine, Seacht gContae déag agus go leor cairde nua.

"...the wise have pitied the fool that hath striven to give a life..." (PH Pearse)

Tá rud éigin tár-éis tárlúint a thug dóchas don scríobhnóir seo i rith na deireadh seachtaine atá díreach thárt. Scríobamar cheanna anseo faoi Snámh Phádraig.

Cuireadh é seo ar leathanach facebook ag Aodháin Uí Dheá aréir:

Pádraig Schaeler

"Dhá lá, Caoga duine, Seacht gContae déag agus go leor cairde nua. 

"Geallaim daoibh gurb é seo mo stadas dheireanach faoi #SnámhPhádraig ach ba mhaith liom mo bhuíochas ó chroí a ghabhadh ar gach duine a thug tacaíocht dom- breis is €2,000 go dtí seo. 

"Nuair a thosaigh mé amach bhí mé ag ceapadh go mbeinn sásta le €5,000 san iomlán ach tá breis is €34,000 tiomsaithe go dtí seo. Go raibh míle míle maith agaibh."

Tá éacht déanta agat fhéin a Aodháin, ní h-amháin do do chara Phádraig agus a mhuintir ach duit fhéin, don chaoga iomadáin & óinseacha a rinne an seacht snámh déag agus dúinne go léir a bhí páirteach libh ag lapadaíl libh go fíorúlach, ar twitter, facebook agus áiteacha eile ar líne!

Agus cé nach raibh aithne ag an cuid is mó againn ar Phádraig féin, anois ón ghníomh sa agaibh agus obair a mhuintire tá muid go léir ag guibhe ar a shon go n-éiródh leis an gcóir leighis thoir san Ghearmáin agus go mbeidh sé sa bhaile i measc a chlann agus a cháirde sar i bhfad.

Tá dóchas againn ní h-amháin don bhuachaill seo agus dá chlann ach dóchas as an aois óg a bhí sásta beart da réir a mbriathar is cuma cé chomh aimeadach is a bhí an gníomh!

Gura maith agat-sa agus an caoga a bhí sásta dul leat as gníomh a dhéanamh do bhúr gcara!

Snámh Phádraigh!

Breis is €32,000 tiomsithe ag 50 Duine Óga a bhí ag Snámh ar son Phádraig Schäler

Tá scéal Phádraigh Schaler ar eolas ag an-chuid faoin am seo.

Pádraig ag snámh sa Cheathrú Rua
(Pic: Reinhard Schaler)

I rith na deireadh seachtaine (12-13/4/2014) tá slua ag dul timpeal na tíre le snámh, Snamh Phádraigh a dhéanamh ag trá éigin i ngach uile Chontae a bhfuil cósta acu,  ar a shon le h-airgead a bhailiú dá chúram atá thár a bheith costasach ar a chlann. Is féidir leat-sa cabhrú leo tré iad a urrú anseo.

Seo an dara lá agus bhíodar amuigh ag Bóthar na Trá cheanna ar maidin. Is féidir dul chun chinn an Snáimh a leanúint ar twitter anseo #snámhphádraigh.

 Tá siad le leanúint ar twitter agus ar maidin chuir Athair Phadraigh Pic de Phádraigh agus é ag snámh ar an gCeathrú Rua nuair a bhí an sláinte aige. Pic álainn.

Go mbeidh sé i ndán snámh é fhéin lua nó máll le cúnamh Dé!

 Tá blog (Caring for Pádraigh) ag insint an scéal go léir agus tá cineál dialann ag a athair freisin (Hospi-tales!) ag insint an scéal ó lá go lá!

Trá a h11 Bóthar na Trá, Co. na Gaillimhe (pic: Aodhán Ó Deá)

Pádraig Schaler! (The Journal -13/4/2014)

Lúireach Phádraig!

Ego Patricius peccator rusticissimus . . . Mise Pádraig, peacach róthuatach . . . 

Críost liom,
Críost romham,
Críost i mo dhiaidh,
Críost istigh ionam,

Críost fúm,
Críost os mo chionn,
Críost ar mo lámh dheas,
Críost ar mo lámh chlé,


Críost i mo lúi dom,
Críost i mo sheasamh dom,

Críost i gcrói gach duine atá ag cuimhneamh orm,
Críost i mbéal gach duine a labhráionn lom,
Críost i ngach súil a fhéachann orm,
Críost i ngach cluas a éisteann liom.

Tá Mise Pádraigh! Faoistin Phádraigh agus leagan Laidine agus Gaeilge de scríbhinní eile mórthábhachtacha Naomh Pádraig mar aon le haiste bhunaidh ar an Naomh le fáil ón dTimire.

Cosaint reilige!

Is fada ó scríobh mé píosa anseo. Tá an chuid tár éist titim amach ó thosaigh an bliain seo. Ar dtús bhí na stoirmeacha, ceann i ndiaidh a chéile a rinne an chuid dhamáiste sa chomharsanacht. Bhuail tintreach féin an teach s'againne an an 6 Eanáir agus básaíodh mo ríomhaire agus treallamh eile a bhain leis. Buíochas le Dia bhí muid clúdaithe le hárachás agus anois tá muid tosaithe as an nua.

Pic: Máire Bríd Uí Ráinne

Ar an gcósta deineadh damáiste ní h-amháin do Thoit Chónáin a scríobh mé faoi mí ó shin ach níos faide soir uainn ar Reilg Mhaoiris, an áit a bhfuil Bád agus Toibreacha Cholmcille and áit a mbíonn Lá an Tobar gach Meitheamh!

Thug an Aire Talamhaíochta cuairt ar an áit agus gheall sé go mbeadh airgead le fáil chun an reilig a dhaingniú arís agus lé deanaí cuireadh an pictiúir seo thuas ar líne leis an dul chun chinn atá deanta idir an dá linn.

Is minic a deanaim féin gearán faoin gComhairle Chontae ach sa chás se táid le moladh as obair mhaith, dár liom, atá deanta acu ar an suíomh seo!

Toit Chonáin!

Buíochas le Máirín Mhic Lochlainn as an scéal seo a roinnt liom ar an sliogharn atá ag bun an bhóthair ó dheas uainn ar a deineadh damáiste air le linn stoirmeacha ag tús 2014.

Toit Chónáin sula ndearnadh tonntracha na farraige scrois air (2014)

Thíos ag íochtar bóthar an Chaorán, tá an suíomh seandálaíochta ar a nglaíotar Toit Chonáin. Thug an Seandalaí McAlister, cuairt ar an suíomh tamall fada ó shin, agus deanann sé cur síos air mar Shell Midden. Is hiondúil go mbíonn Toit Sliogán nó Shell Midden ina líne fada caol le corr chruit air anseo agus ansiúd, ach ní hamhlaigh do Thoit Chonáin; séard atá anseo ná cnocán sliogán, agus tá scéal faoi i seanchas na ndaoine a théann siar go dtí aimsir na bhFiann, Conán Maol le bheith baileach faoi, agus seo é an scéal mar a chuala mise ó mo Dheaide é, agus chuala mé leagan den scéal céanna ag fear as an gCloich Mhóir cupla bliain ó shin.

Tár éis stoirmeacha Eanáir/Feabhra 2014

Bhí Conán Maol ag siúl le cladach, thíos ag íochtar an Chaoráin lá, agus a chuid pocaí lán le bia cladaigh, théis an mhaidin a bheith caite aige á mbailiú. Bhí sé breá sásta leis fhéin, agus é ag smaoineadh ar an bhféasta breá a bheadh aige nuair a bheadh na muiríní, cluisíní, ruachain, bairne, feochain agus cearca bána rósta aige. Ní raibh morán ar bith siúil déanta aige nuair a thit cloch anuas as an spéir. Choinnigh air ag siúl, agus anois bhí sé ráite faoi Chonán, go dtóigfeadh sé tamall ar rud dul isteach ina intinn, agus tar éis tamaill chuimhne sé nach dtiteann clocha anuas as an spéir, agus bhí barúil mhaith aige cé a chaith an chloch. Bhreathnaigh uaidh soir ar Chondae an Chláir, agus b'shiúd thoir, Cailleach na Boirinne, agus straois go cluasaí uirthi.

'Ó muise a chailligh’, adeir sé, ‘geobh mise an ceann is fearr ort’, ag breith ar charraig agus á caitheamh soir trasna an chiúin. Anois, chuala nó léigh áit éigin, go mbíodh cailleachaí ag caitheamh cloch le chéile agus le daoine eile mar chaitheamh aimsire fadó fadó. Ar aon nós bhí an chailleach breá sásta píosa spraoi a bheith aige le Conán Maol, agus chaith sí meall mór eile do charraig siar trasna Chuan na Gaillimhe leis. Chaith Conán ceann ar ais léi, agus chuile shúil le Dia aige go n-éireódh leis í a bhualadh léi, agus chuaigh sé gar go maith dhó; mar bhain sé an craiceann á srón leis an dara cloch a chaith sé.

Máirín Mhic Lochlainn

Bhí an cháir ag meadú ar straois na cailligh, mar cheap sí go mbeadh píosa deas den lá caite ag caitheamh clocha le Conán Maol, agus caitheann sí meall mór milteach do charraig leis ar an triú géabh. Titeann an charraig sa bhfarraige le h-ais na háite inár raibh Conán ag siúl, agus báitear go gcraiceann é. Anois, tá cantal air, chomh maith le ocras, agus beireann sé ar an gcarraig is mó á bhfuil ina aice ar an gcladach agus caitheann soir leis an gcailleach í, agus déanann sé scraith di.

Ach d’íoch sé fhéin go géar as, mar bhí an oiread sin fórsa le caitheamh na cloiche, gur phléasc a chuid pocaí, agus gur thit a raibh go bhia sliogán cladaigh bailithe aige i gcaitheamh na maidne, amach ina meall mór amháin, agus tugtar Toit Chonáin ar an meall mór sligán seo go dtí an lá atá inniu ann. Agus tugtar ceann cailligh ar an áit art hit an chailleach.

Mar a gcreideann sibh mé, is féidir libh dul go Cois Fharraige i nGaeltacht Chonamara, fios an bhealaigh a fháil go baile an Chaoráin, agus thíos ansiúd tá an meall sliogáin sin ar a nglaoitear Toit Chonáin.

Sin é mo scéalsa má tá bréag ann bíodh ní mise a chum ná a cheap é.

Máirín Mhic Lochlainnn, Deireadh Fómhair, 2009

Rinne daltaí Choláiste Cholmcille físeán gearr bunaithe ar Scéal Chónáin agus a Thoit!

Toit faoi ionsaí - ionradh na farraige!

Roinn mé roinnt pictiúirí den damáiste a rinne an stoirm mór g an deireadh seachtaine de mí Eanáir ar iarsma, sean sliogcharn, atá ag bun  an mbóthar ó dheas ón teach s'againne anseo i gCaorán na gCearc.

Scéal Toit Chónáin mar a h-insíodh le Máirín Mhic Lochlainn

Is dócha gur chonaic thú na pictiúirí ar TG4 agus fiú ar RTÉ 1 den reilig, Reilg Mhuighreas, atá ar an gcéad chás soir ón ár gcasadh féin ag an mBánrach. Leagadh balla ansin ag an stoirm sin ach bhí stoirm eile nuair a bhris na tonntracha isteach ar chuid de na uaigeanna sa sean reilig. Ar ndóigh tá sé tabhacht go ndeintear an damáiste seo a dheisiú go práinneach.

Seo Toit Chonáin anois tár éis stoirm na deireadh seachtain tosaigh mí Feabhra

Shúil mé ó dheas arís ar an Máirt chomh fada leis an fairrige arís le pé damáiste a bhí deanta ansin. Tá an iarsma - Toit Chonáin a glaoghtar air - fós ann ach tá i bhfad níos mó damáiste déanta ná mar a bhí dean tár éis an chéad stoirm. Tá cuid de bainte ar fad agus tá an cosán idir bun na boithre agus an toit féin ídithe go léir.

Níl fhios agam an féidir aon rud a dheanamh leis anois. Tá an damáiste chomh mór san go gceapaim féin nach féidir mórán a dheamnah leis ach é a fhágáil ag fórsaí an dúlra! Sílim fhéin go n-imóidh sé diaidh ar ndiaidh.

Is trua san mar níl mórán fágtha thár timpeall Chonamara. Tá mé ag ceapadh go raibh ceann tráth ar an gCeathrÚ Rua agus go bfios dom tá ceann in Iorras Aithneach ach ní dóigh liom go bhfuil aon cheann eile fágtha i gConamara.

Seo mar a bhí sé tar éis stoirm an 6ú Eanáir 2014. Anois tá an cosán imithe ar fad agus tá bun Thuit Chónáin beagnach go léir imithe!

Seo Toit Chónáin roimh an stoirm!

An cinneadh ceart? Uisce Éireann eile á bhunú ag an Rialtas?

"Cuireann an tAire fáilte roimh shíniú an chonradh don Chóras Náisiúnta Postchóid"

Seans gur chaill tú an nuacht seo.

D'fhógair an tAire Cumarsáide, Fuinnimh agus Acmhainní Nádúrtha, Pat Rabbitte TD ar an Luain (27 Eanáir 2014) go bhfuil an conradh foirmiúil don Cheadúnaí Bainistiú Postchóid sínithe le Capita Ireland (Béarla).

Déantar soláthar sa chonradh deich mbliana atá sínithe le Capita, le tacaíocht ó BearingPoint (Béarla) agus Autoaddress, le haghaidh postchóid náisiúnta a dhearadh, a chódú agus a sheoladh amach faoin gcéad ráithe de 2015.  Is dearadh úrnua ar domhan é ina n-úsáidtear aitheantóir uathúil le haghaidh gach uile seoladh in Éirinn.

Úsáidfear cód alfa-uimhriúil 7 gcarachtar sa chóras nua postchóid.  Coinneofar na ceantair poist i mBaile Átha Cliath mar atá siad. Ní fios dúinn an mbeidh na códeanna bunaithe aimneacha áite agus más mar sin a bheidh siad an ar ainmneacha ársa Ghaelach áite a bheidh siad bunaithe!

Deirtear linn go ndéanfadh gach seoladh agus a chód a stóráil i mBunachar Sonraí Seoltaí lárnach (PAD).   Le rochtain ar na geo-chomhordanáidí a bhaineann leis an gcód seo beifear ábalta léarscáiliú mar a dhéanamh ar láthair an chóid ar ardáin éagsúla teicneolaíochta agus fearais, lena n-áirítear ríomhairí, taibléid, fóin póca, loingseoireacht saitilíte agus córais ele bhogearraí léarscáilíochta.   Beidh láthair gréasáin ar fáil don phobal agus beidh rochtain in aisce air chun postchóid a lorg go mear agus go héasca.

Bunóidh an Ceadúnaí Bainistiú Postchóid láthair gréasáin faisnéise sna míonna atá le teacht chun Ceisteanna Coitianta a fhreagairt, faisnéis iomlán a sholáthar faoi dhearadh an chóid, úsáid agus buntaiste an phostchóid náisiúnta a fhógairt, agus cabhrú le gnólachtaí pleanáil a dhéanamh don chóras nua.

Ní deirtear linn cén fáth go bhfuil gá leis an  gconradh áirithe seo agus costas mar tá ronnt chomhluchtaí ann cheanna féin atá cuid nó an cuid is mó den obair seo déanta cheann féin.

Is cosúil nár iarraidh fiú ar LOC8, mar chomhlucht ag fáil cúnamh stáit ó Fhiontraíocht Éireann cheana féin, dul san iomaíocht don gconradh seo. An raibh fhios ag an aire nó ag a chomhairle go raibh a leithéid de chomhlucht ann? Is léir ó mo chuid taithí féin go bhfuil an cumas ortha an cineál seo obair a dhéanamh, ní h-amháin san ach tá sé á dhéanamh cheanna féin.

Tá mise clúdaithe leo agus á úsáid ar mo sheoladh féin. Más maith leat is féidir dul díreach agus breathnú ar an teach againn ag Caorán na gCearc tré cliogáil ar an gcód K5C34RW8. Dála an scéal tá ainm truailithe na h-áite ar an learscáil mar nach bhfuil an leagan ceart d'áit Ghaeltachta ar léarscáil Suirbhéireacht Ordanáis Éireann (Béarla) - ait go leor níl ainm na h-eagraíochta féin i nGaeilge ar a suíomh acu!

Ní fios dom cén chostas a bheidh ar seo ach tá aon rud idir €15milliúin go €25milliúin air - nó níos mó?. An Uisce Éireann atá á bhunú aige?

Slán le Fil!

Tá Aifreann speisialta le bheith i Séipéal na Tulaí le buíochas a teaspáint do Dia ar obair Fil Uí Dhubhghaill agus an obair a rinne sí ar fud an cheantair ar son phobal an leath-pharóiste Séipéal Cholmcille agus ag son phobal na scoile. Chaith sí na blianta mar muinteoir agus mar príomh i Scoil Colmcille agus tá sí le h-éirí as ag deireadh na míosa seo (Ean 2014)

Fil Uí Dhubhghaill

Seo an teachtairecht a bhí i nuachtlitir an Pháróiste ag an deireadh seachtaine ón Ath Billy, an Sagart Páróiste:

"Míle buíochas: Thar mo cheann féin, thar cheann pobal na scoile, pobal aan pháróiste agus na sagairt a d'imigh romham ba mhaith liom míle buíochas a ghlacadh le Fil Uí Dhúil agus í ag éirigh as a post mar mhuinteoir agus mar Phríomhoide Scoil Cholmcille na Tulaí ag deoreadh na míosa seo. Míle buíochas as an seirbhís a thug sí trí na blianta, níor chuir mé cheist ar ché mhéid bliain, ma mhuinteor agus mar phriomh oide, mar chabhróir agus comhairleor, as anseirbhís agus an cúnamh a thug sí do go leor daoine sa phobal i rudaí a bhain agus ná bhain leis an scoil agus an scolaíocht. Míle buíochas as an seirbhís a thug sí do phobal an Aifrinn ó thaobh ceol agus eile i rith na blianta san ach go h-airithe ar na h-ócáidí móra. Guím rath Dé ort a Fil. Go raibh sláinte maith agus croí láidir agat cun sásamh agus taithneamh a bhaint as na blianta atá amach romhat agus go mba fada iad na blianta sin."

Beidh an Aifreann Buíochas ann i Séipéal Cholmcille ar 11.30 r.n, ar Maidin Dé hAoine 31 Ean 2014. Beidh cór na scoile páirteach ann agus eidh fáilte roimh thuismitheoirí agus iar-scoláire na scoile ann.

Sí Una Uí Dhiorráin atá ceapthya mar príomh oide na na scoile ar Lá 'le Bríde. Dúirt an Sagart, "Go raibh beannacht Bríde uirthí agus go raibh spiorad Bríde inti agus í ag tabhairt faoin dúshlán seo."


Téann Múinteoir Fil ar bhóthar na smaointe i dteannta na cultachaí ar Cheoldrama RTÉ

Pardún do Mhargaretta D'Arcy!

Tá Margaretta D’Arcy (79) faoi ghlas le beagnach seachtain anois i bPríosún Luimnigh in ainneoin galar Parkinson a bheith uirthi agus í a bheith ag teacht chuici féin ó bheith buailte ag ailse. Cuireadh faoi ghlas í nuair a dhiúltaigh sí barantas a shíniú ag dearbhú nach mbeadh sí páirteach feasta In agóidí i gcodanna áirithe d’Aerfort na Sionainne.

 Tá iarrtha ag Seanadóir Shinn Féin Trevor Ó Clochartaigh go scaoilfí saor an gníomhaí frithchogaíochta Margaretta D'Arcy agus tá fáilte curtha aige roimh chuairt Sabina Higgins uirthi i bPríosún Luimnigh.

Sabina Higgins agus Uachtarán na hÉireann
ag Comóradh Maolra Seoighe i nGaillimh
(Nollaig 2012)

"Tá cuairt bhean Uí Uiginn dearfach agus is fiú a nótáíl go bhfuil sé de chumhacht ag an Uachtarán faoi Alt 13, mír 6 den Bhunreacht pardún a thabhairt do dhuine atá gafa.
Dá mba mhian leis d'fhéadfadh sé Margaretta a scoileadh saor le síniú peann."

Sílim féin nach féidir leis an Uachtarán an pardún sin a thabhairt gan cead ón Rialtas, ach bíodh san mar atá níl sé ceart bean den aois sin a chuir isteach i ngéibhinn. Tá an dlí déanta do na daoine agus ní an duine don dlí!

Tá an méid atá tarlaithe do Mhargaretta mídhaonna agus gan chiall. Seo bean 79 bliain d'aois atá lag go leor agus nach bhfuil i mbarr a sláinte. Níl aon baol inti do shlándáil an Stát agus is fimínteacht den chéad scoth on stát atá ann coirpeach a dhéanamh di de bharr a cuid gníomhartha frith-chogaíochta.

Bhí gach cineál coiriúlacht agus caimiléireacht ar bun sa tir seo ag baincéirí, forbróiri agus daoine gairmiúla eile le fada, a chosain na billiúin ar an stát seo. Níor cúisiodh aon duine acu sin sna cúirteanna, ná níor chaith siad oíche ar bith sa phríosún go fóoill.

Ach, tá gníomhaí síochána aosta, a bhfuil an galar Parkinson's ag dul di, a chuireann i gcoinne míleatú aerfort sibhialta, caite i bpríosún ar feadh trí mhí.

Ba chóir do gach pháirtí Rialtais gníomhú le cinntiú go scaoiltear Margaretta D'Arcy saor láithreach. 

Mar a cuireadh deireadh le saontacht earnáil na h-uathoibríochta.

Seo nótaí don chaint a tugadh ag An Roth, fo-ghrúpa de chuid Innealtóirí Éireann (Cumann na n-Innealtóirí), i mí na Samhna seo caite ina ceann ceathrú i mBaile Átha Cliath. (19/11/2013) Tá an léiriú "Power Point" anseo i bhfoirm pdf!

Uaithoibriú

Nascanna:(Béarla) ICS & Scada Security Industrial Control System Cyber Security (Grúpa LinkedIn) 5 Wi-Fi Security Myths You Must Abandon Now (CIO News) Cyber Threats: Hiding. Targeting Valuable Assets (International Society odf Automation) Insiders are the Real Threat (ISS Source)

Baineann uathoibriocht go speisialta le tomhas, monatóireacht agus córas rialaithe i próiseas tionsclaíoch, déantúsaíocht agus earnáil eile mar uathghluaisneach, iompair, nó chursaí timpeallachta.

Truilliú
Ó thosaigh daoine ag úsáid ríomhaire ag deireadh na seachtóidí agus an idirlín ag tús nó i lár nochadaí níor thóg sé an iomarca ama fadhb a aimsiú, rud ar a tugadh “truailliú” air agus nuair a bhí ríomhaire, nó chun an fhirinne a rá, nuair a bhí an bogearraí trulaithe ní raibh an úsáideoir an clár nó chuid den chlár a úsáid.

Uaireanta bé rud inmheanach sa chlár a bhí ann, ach d’éirigh said siud níos fearr diaidh ar ndiaidh agus is annamh anois a thárlaíonn triúliú mar sin sna chláracha proifisiunta. Mar sin is rud mailíseach a bhíonn ann anois a faightear anois agus is ceart eínne atá ag úsáid riomhaire, go mór mór má tá sé ceangailte leis an idirlín coras cosanta éigin a úsáid.

Is minic a thagann sé mar turscar i r-phoist.

Neart & Laige
B’shin neart agus laige na chorais uathoibriochta. Mar aon leis sin ceapadh toisc sofaisticiúlacht agus uathúlacht bog-éarraí uathoibriochta ceapadh nach raibh dainsear ar bith ó thaobh triúliú de! Ní raibh baint ag an proiséas le h-aon chóras taobh amuig de.

Bhí gach rud togha!

Ach ní mar a shíltear bítear!

Lúb Rialúchán
Breathnóidh muid ar ceard is Lúb Rialúchán ann.
Go simplí tá trí chodanna ann.

Braiteoir
Braiteoir, a deineann tomhas, teocht, brú, sreabhadh, pH 7rl

Rialtán
Tagann comhartha de short éigin uaidh sin agus uaireanta ní féidir leis an rialtán é a thuiscint. Mar sin tá gá le trasduchtóir leis an comhartha a dhéanamh ina oiriúint dó. Sa rialtán tá luach tagartha réamh-shocraithe réitithe.

An Eleimint Rialtán Deireannach
Má tá an paraiméadar ró árd nó ró íseal tagann órdú amach ón réaltán chuig an rialathóir a osclaíonn nó a dúnann an chomhlá nó lasc. Nó d’fhéadfadh se inneal a rith sciopadh nó mall, nó gaothrán a chuir ar siúil – an chuid féidireachta ann.

Forbairt
Ní raibh aon áit don ríomhaireacht traidisiúnta sna cúrsaí sin go dtí deireadh na seascaidí. Níor bhain bogearraí ar bith leo agus d’fhan cúrsaí ríomhaireachta taobh amuigh ag na cuntasóirí. Ach bhí rudaí ag athrú. I measc na rudaí a thárla le rudaí a athrú ó bhun go bar i gcúrsaí uathoibríochta tá spástaiscéalaíocht ó na caogadaí agus an ríomhaire pearsanta, dár liom, go mór mór an obair a rinne Apple ó thaobh cruthaíochta de. Béim ar chursaí cuntasaíochta a bhí ard Microsoft dírithe. Cruthaigh an ideardhealú sin fadhbeanna níos déanaí.

Leis an treallamh íontach seo ina n-oifig acu theastaigh eolas ó na bainisteoirí (nó na “suits” mar a glaotar go díspeagúil!). Bhí figiúrirí cuntasaíochtaí acu ón oifig ach ní raibh eolas acu ó urlár na monarchan. Agus b’shin an chéad céim eile. Diaidh ar ndiaidh bhíodar i ndán níos mó eolas agus níos mó chumachta a bheith acu ar cad a bhí ag tárlúint sa phroiséas. Nó mar a déarfadh na h-innealteoirí bhí an bua ag na suits!

Chuir an obair a rinne NASA agus an Rúis le sofaisticiúlacht na cláracha agus d’oscail sé súile tionsclaíochta an domhain. Chuir an obair a rinne Apple, Microsoft agus níos déanaí na cumhlaíochtaí eile, HP, Dell agus eile an ríomhaire ag méaracha an ghnáth duine agus ar bhínsí stuirtheoirí chomhlachtaí.

Scartha?
Ansin tháinig an idirlín, agus anois tá ríomhaire ag gach éinne beagnach agus iad ceangailte le chéile. Thuig daoine go raibh dainséar ó viris agus dioscaí inscríofa uair amháin il-inléite (WORM) agus go bhféadfadh triuliú teacht isteach ar line. Mar sin bhí an proiséas agus aon ríomhaire a bhí ceangailte leis an bproiséas scartha ón idirlín.

Glaotar an "bearna aer" ar seo!

Ach níorb leor san mar bhí an chóras ríomhaireachta agus an bealach a úsáidtear é ag athrú go tapaidh.

Foghlaim fhionnachtanach
Comhlucht é Symantec a cabhraíonn le comhluchtaí agus eagraíochtaí iad fhéin a sabháil ó ionsaithe agus baolacha eile. Táid de shíor ag scrudú na hionsaithe agus na bealaí nua atá á úsáid ag brádaí agus eile.

I 2009 fuair chomhlacht dheisiuncháin riomhairí sa Chasacstáin ríomhaire le deisiú ón Iráin. D’aimsíodar ionfhabhtú aisteach nár athníodh said.

Nuair a rinne Symantec staidéar air seo d’aimsigh beirt sa chomhlacht Traíoch (Trojan) nua leis an ainm Stuxnet. Níor thuigeadar a tabhacht go dtí mí Iúl 2010.

Eric Chan & Liam Ó Murchú
(Pic ó chlár Horizon an BBC )

B’iad Eric Chan agus Liam Ó Murchú (Éireannach – mac leis an Liam Ó Murchú a bhíodh in RTÉ), an beirt agus diaidh ar ndiaidh d’aimsíodar gur traíoch leithleach a bhí i Stuxnet agus thuigeadar cé chomh éagsúil is a bhí sé. B’é an chéad uair a díríodh péist ar córas uathrialaithe tionscailíochta go bhfios dúinn.

Bhí soiléir nach clár amaitéarach a bhí inti ach clár sofaisticiúil proifisiúnta a bhí dírithe ar sprioch faoi leith.

Bhí Stuxnet thar a bheith casta agus neamhghnách - mar bhí sé ciúin mura raibh sé ar ríomhaire de chineál áirithe. Bhí sé dírithe ar rialatheoraithe in-ríomhchláraithe (PLC) Siemens agus diaidh ar ndiaidh thuig siad go raibh sé dírithe ar fhóntas faoi leith, gléasra núicléach san Iaráin. Rinneadh amach ar deireadh gurbh dócha gurbh iarracht a bhí ann córas núicléiche na hIaráine a scrios - tríd na gléasanna stiúrtha a chuir as feidhm. Ar bhealach thar a beith simplí - na hinneall a chuir ag casadh ró ghasta ar feadh seal, ansin ró mhall. Arís is arís eile. Bhí níos mó ná 59% de na h-ionsaithe sa tír sin agus rinne sé preaseach de níos mó ná 1500 lártheifneoirí san áit!

Ach bhí an proiséas sa bhfóntas seo ina iomlán aonraithe, sé sin ní raibh sé ceangailte leis an idirlín.

Mar sin conas ar éirigh leis teacht isteach sa phroiséas?

Scéal Stuxnet (Brú len éa dhéanamh níos mó)

An-shimplí, agus bhí sé soiléar ón scrudú a rinne Chan agus an Murchach: méaróg chuimhne! Ach bhí sé ró dheireannach nuair a tuigeadh seo agus bhi bosca Phandóra oscailte.

Bhí na déantúsóirí treallamh íontach mall ceacht Stuxnet a fhoghlaim. I rith na blianta ina dhiadh san tá trí nó ceithre chinn eile aimsithe mar atá Duqu (Mac Stuxnet!), Shamoon, Flame agus níl amhras ann ach tá tuile le teacht.

Tá ceacht le foghlaim anseo ní h-amháin ag lucht na h-uathoibríochta ach ag gach earnáil agus ag gach éinne a úsáidíonn bog-earraí ríomhaireachta. Bímís aireach mar sin!