Toit faoi ionsaí - ionradh na farraige!

Roinn mé roinnt pictiúirí den damáiste a rinne an stoirm mór g an deireadh seachtaine de mí Eanáir ar iarsma, sean sliogcharn, atá ag bun  an mbóthar ó dheas ón teach s'againne anseo i gCaorán na gCearc.

Scéal Toit Chónáin mar a h-insíodh le Máirín Mhic Lochlainn

Is dócha gur chonaic thú na pictiúirí ar TG4 agus fiú ar RTÉ 1 den reilig, Reilg Mhuighreas, atá ar an gcéad chás soir ón ár gcasadh féin ag an mBánrach. Leagadh balla ansin ag an stoirm sin ach bhí stoirm eile nuair a bhris na tonntracha isteach ar chuid de na uaigeanna sa sean reilig. Ar ndóigh tá sé tabhacht go ndeintear an damáiste seo a dheisiú go práinneach.

Seo Toit Chonáin anois tár éis stoirm na deireadh seachtain tosaigh mí Feabhra

Shúil mé ó dheas arís ar an Máirt chomh fada leis an fairrige arís le pé damáiste a bhí deanta ansin. Tá an iarsma - Toit Chonáin a glaoghtar air - fós ann ach tá i bhfad níos mó damáiste déanta ná mar a bhí dean tár éis an chéad stoirm. Tá cuid de bainte ar fad agus tá an cosán idir bun na boithre agus an toit féin ídithe go léir.

Níl fhios agam an féidir aon rud a dheanamh leis anois. Tá an damáiste chomh mór san go gceapaim féin nach féidir mórán a dheamnah leis ach é a fhágáil ag fórsaí an dúlra! Sílim fhéin go n-imóidh sé diaidh ar ndiaidh.

Is trua san mar níl mórán fágtha thár timpeall Chonamara. Tá mé ag ceapadh go raibh ceann tráth ar an gCeathrÚ Rua agus go bfios dom tá ceann in Iorras Aithneach ach ní dóigh liom go bhfuil aon cheann eile fágtha i gConamara.

Seo mar a bhí sé tar éis stoirm an 6ú Eanáir 2014. Anois tá an cosán imithe ar fad agus tá bun Thuit Chónáin beagnach go léir imithe!

Seo Toit Chónáin roimh an stoirm!

An cinneadh ceart? Uisce Éireann eile á bhunú ag an Rialtas?

"Cuireann an tAire fáilte roimh shíniú an chonradh don Chóras Náisiúnta Postchóid"

Seans gur chaill tú an nuacht seo.

D'fhógair an tAire Cumarsáide, Fuinnimh agus Acmhainní Nádúrtha, Pat Rabbitte TD ar an Luain (27 Eanáir 2014) go bhfuil an conradh foirmiúil don Cheadúnaí Bainistiú Postchóid sínithe le Capita Ireland (Béarla).

Déantar soláthar sa chonradh deich mbliana atá sínithe le Capita, le tacaíocht ó BearingPoint (Béarla) agus Autoaddress, le haghaidh postchóid náisiúnta a dhearadh, a chódú agus a sheoladh amach faoin gcéad ráithe de 2015.  Is dearadh úrnua ar domhan é ina n-úsáidtear aitheantóir uathúil le haghaidh gach uile seoladh in Éirinn.

Úsáidfear cód alfa-uimhriúil 7 gcarachtar sa chóras nua postchóid.  Coinneofar na ceantair poist i mBaile Átha Cliath mar atá siad. Ní fios dúinn an mbeidh na códeanna bunaithe aimneacha áite agus más mar sin a bheidh siad an ar ainmneacha ársa Ghaelach áite a bheidh siad bunaithe!

Deirtear linn go ndéanfadh gach seoladh agus a chód a stóráil i mBunachar Sonraí Seoltaí lárnach (PAD).   Le rochtain ar na geo-chomhordanáidí a bhaineann leis an gcód seo beifear ábalta léarscáiliú mar a dhéanamh ar láthair an chóid ar ardáin éagsúla teicneolaíochta agus fearais, lena n-áirítear ríomhairí, taibléid, fóin póca, loingseoireacht saitilíte agus córais ele bhogearraí léarscáilíochta.   Beidh láthair gréasáin ar fáil don phobal agus beidh rochtain in aisce air chun postchóid a lorg go mear agus go héasca.

Bunóidh an Ceadúnaí Bainistiú Postchóid láthair gréasáin faisnéise sna míonna atá le teacht chun Ceisteanna Coitianta a fhreagairt, faisnéis iomlán a sholáthar faoi dhearadh an chóid, úsáid agus buntaiste an phostchóid náisiúnta a fhógairt, agus cabhrú le gnólachtaí pleanáil a dhéanamh don chóras nua.

Ní deirtear linn cén fáth go bhfuil gá leis an  gconradh áirithe seo agus costas mar tá ronnt chomhluchtaí ann cheanna féin atá cuid nó an cuid is mó den obair seo déanta cheann féin.

Is cosúil nár iarraidh fiú ar LOC8, mar chomhlucht ag fáil cúnamh stáit ó Fhiontraíocht Éireann cheana féin, dul san iomaíocht don gconradh seo. An raibh fhios ag an aire nó ag a chomhairle go raibh a leithéid de chomhlucht ann? Is léir ó mo chuid taithí féin go bhfuil an cumas ortha an cineál seo obair a dhéanamh, ní h-amháin san ach tá sé á dhéanamh cheanna féin.

Tá mise clúdaithe leo agus á úsáid ar mo sheoladh féin. Más maith leat is féidir dul díreach agus breathnú ar an teach againn ag Caorán na gCearc tré cliogáil ar an gcód K5C34RW8. Dála an scéal tá ainm truailithe na h-áite ar an learscáil mar nach bhfuil an leagan ceart d'áit Ghaeltachta ar léarscáil Suirbhéireacht Ordanáis Éireann (Béarla) - ait go leor níl ainm na h-eagraíochta féin i nGaeilge ar a suíomh acu!

Ní fios dom cén chostas a bheidh ar seo ach tá aon rud idir €15milliúin go €25milliúin air - nó níos mó?. An Uisce Éireann atá á bhunú aige?

Slán le Fil!

Tá Aifreann speisialta le bheith i Séipéal na Tulaí le buíochas a teaspáint do Dia ar obair Fil Uí Dhubhghaill agus an obair a rinne sí ar fud an cheantair ar son phobal an leath-pharóiste Séipéal Cholmcille agus ag son phobal na scoile. Chaith sí na blianta mar muinteoir agus mar príomh i Scoil Colmcille agus tá sí le h-éirí as ag deireadh na míosa seo (Ean 2014)

Fil Uí Dhubhghaill

Seo an teachtairecht a bhí i nuachtlitir an Pháróiste ag an deireadh seachtaine ón Ath Billy, an Sagart Páróiste:

"Míle buíochas: Thar mo cheann féin, thar cheann pobal na scoile, pobal aan pháróiste agus na sagairt a d'imigh romham ba mhaith liom míle buíochas a ghlacadh le Fil Uí Dhúil agus í ag éirigh as a post mar mhuinteoir agus mar Phríomhoide Scoil Cholmcille na Tulaí ag deoreadh na míosa seo. Míle buíochas as an seirbhís a thug sí trí na blianta, níor chuir mé cheist ar ché mhéid bliain, ma mhuinteor agus mar phriomh oide, mar chabhróir agus comhairleor, as anseirbhís agus an cúnamh a thug sí do go leor daoine sa phobal i rudaí a bhain agus ná bhain leis an scoil agus an scolaíocht. Míle buíochas as an seirbhís a thug sí do phobal an Aifrinn ó thaobh ceol agus eile i rith na blianta san ach go h-airithe ar na h-ócáidí móra. Guím rath Dé ort a Fil. Go raibh sláinte maith agus croí láidir agat cun sásamh agus taithneamh a bhaint as na blianta atá amach romhat agus go mba fada iad na blianta sin."

Beidh an Aifreann Buíochas ann i Séipéal Cholmcille ar 11.30 r.n, ar Maidin Dé hAoine 31 Ean 2014. Beidh cór na scoile páirteach ann agus eidh fáilte roimh thuismitheoirí agus iar-scoláire na scoile ann.

Sí Una Uí Dhiorráin atá ceapthya mar príomh oide na na scoile ar Lá 'le Bríde. Dúirt an Sagart, "Go raibh beannacht Bríde uirthí agus go raibh spiorad Bríde inti agus í ag tabhairt faoin dúshlán seo."


Téann Múinteoir Fil ar bhóthar na smaointe i dteannta na cultachaí ar Cheoldrama RTÉ

Pardún do Mhargaretta D'Arcy!

Tá Margaretta D’Arcy (79) faoi ghlas le beagnach seachtain anois i bPríosún Luimnigh in ainneoin galar Parkinson a bheith uirthi agus í a bheith ag teacht chuici féin ó bheith buailte ag ailse. Cuireadh faoi ghlas í nuair a dhiúltaigh sí barantas a shíniú ag dearbhú nach mbeadh sí páirteach feasta In agóidí i gcodanna áirithe d’Aerfort na Sionainne.

 Tá iarrtha ag Seanadóir Shinn Féin Trevor Ó Clochartaigh go scaoilfí saor an gníomhaí frithchogaíochta Margaretta D'Arcy agus tá fáilte curtha aige roimh chuairt Sabina Higgins uirthi i bPríosún Luimnigh.

Sabina Higgins agus Uachtarán na hÉireann
ag Comóradh Maolra Seoighe i nGaillimh
(Nollaig 2012)

"Tá cuairt bhean Uí Uiginn dearfach agus is fiú a nótáíl go bhfuil sé de chumhacht ag an Uachtarán faoi Alt 13, mír 6 den Bhunreacht pardún a thabhairt do dhuine atá gafa.
Dá mba mhian leis d'fhéadfadh sé Margaretta a scoileadh saor le síniú peann."

Sílim féin nach féidir leis an Uachtarán an pardún sin a thabhairt gan cead ón Rialtas, ach bíodh san mar atá níl sé ceart bean den aois sin a chuir isteach i ngéibhinn. Tá an dlí déanta do na daoine agus ní an duine don dlí!

Tá an méid atá tarlaithe do Mhargaretta mídhaonna agus gan chiall. Seo bean 79 bliain d'aois atá lag go leor agus nach bhfuil i mbarr a sláinte. Níl aon baol inti do shlándáil an Stát agus is fimínteacht den chéad scoth on stát atá ann coirpeach a dhéanamh di de bharr a cuid gníomhartha frith-chogaíochta.

Bhí gach cineál coiriúlacht agus caimiléireacht ar bun sa tir seo ag baincéirí, forbróiri agus daoine gairmiúla eile le fada, a chosain na billiúin ar an stát seo. Níor cúisiodh aon duine acu sin sna cúirteanna, ná níor chaith siad oíche ar bith sa phríosún go fóoill.

Ach, tá gníomhaí síochána aosta, a bhfuil an galar Parkinson's ag dul di, a chuireann i gcoinne míleatú aerfort sibhialta, caite i bpríosún ar feadh trí mhí.

Ba chóir do gach pháirtí Rialtais gníomhú le cinntiú go scaoiltear Margaretta D'Arcy saor láithreach. 

Mar a cuireadh deireadh le saontacht earnáil na h-uathoibríochta.

Seo nótaí don chaint a tugadh ag An Roth, fo-ghrúpa de chuid Innealtóirí Éireann (Cumann na n-Innealtóirí), i mí na Samhna seo caite ina ceann ceathrú i mBaile Átha Cliath. (19/11/2013) Tá an léiriú "Power Point" anseo i bhfoirm pdf!

Uaithoibriú

Nascanna:(Béarla) ICS & Scada Security Industrial Control System Cyber Security (Grúpa LinkedIn) 5 Wi-Fi Security Myths You Must Abandon Now (CIO News) Cyber Threats: Hiding. Targeting Valuable Assets (International Society odf Automation) Insiders are the Real Threat (ISS Source)

Baineann uathoibriocht go speisialta le tomhas, monatóireacht agus córas rialaithe i próiseas tionsclaíoch, déantúsaíocht agus earnáil eile mar uathghluaisneach, iompair, nó chursaí timpeallachta.

Truilliú
Ó thosaigh daoine ag úsáid ríomhaire ag deireadh na seachtóidí agus an idirlín ag tús nó i lár nochadaí níor thóg sé an iomarca ama fadhb a aimsiú, rud ar a tugadh “truailliú” air agus nuair a bhí ríomhaire, nó chun an fhirinne a rá, nuair a bhí an bogearraí trulaithe ní raibh an úsáideoir an clár nó chuid den chlár a úsáid.

Uaireanta bé rud inmheanach sa chlár a bhí ann, ach d’éirigh said siud níos fearr diaidh ar ndiaidh agus is annamh anois a thárlaíonn triúliú mar sin sna chláracha proifisiunta. Mar sin is rud mailíseach a bhíonn ann anois a faightear anois agus is ceart eínne atá ag úsáid riomhaire, go mór mór má tá sé ceangailte leis an idirlín coras cosanta éigin a úsáid.

Is minic a thagann sé mar turscar i r-phoist.

Neart & Laige
B’shin neart agus laige na chorais uathoibriochta. Mar aon leis sin ceapadh toisc sofaisticiúlacht agus uathúlacht bog-éarraí uathoibriochta ceapadh nach raibh dainsear ar bith ó thaobh triúliú de! Ní raibh baint ag an proiséas le h-aon chóras taobh amuig de.

Bhí gach rud togha!

Ach ní mar a shíltear bítear!

Lúb Rialúchán
Breathnóidh muid ar ceard is Lúb Rialúchán ann.
Go simplí tá trí chodanna ann.

Braiteoir
Braiteoir, a deineann tomhas, teocht, brú, sreabhadh, pH 7rl

Rialtán
Tagann comhartha de short éigin uaidh sin agus uaireanta ní féidir leis an rialtán é a thuiscint. Mar sin tá gá le trasduchtóir leis an comhartha a dhéanamh ina oiriúint dó. Sa rialtán tá luach tagartha réamh-shocraithe réitithe.

An Eleimint Rialtán Deireannach
Má tá an paraiméadar ró árd nó ró íseal tagann órdú amach ón réaltán chuig an rialathóir a osclaíonn nó a dúnann an chomhlá nó lasc. Nó d’fhéadfadh se inneal a rith sciopadh nó mall, nó gaothrán a chuir ar siúil – an chuid féidireachta ann.

Forbairt
Ní raibh aon áit don ríomhaireacht traidisiúnta sna cúrsaí sin go dtí deireadh na seascaidí. Níor bhain bogearraí ar bith leo agus d’fhan cúrsaí ríomhaireachta taobh amuigh ag na cuntasóirí. Ach bhí rudaí ag athrú. I measc na rudaí a thárla le rudaí a athrú ó bhun go bar i gcúrsaí uathoibríochta tá spástaiscéalaíocht ó na caogadaí agus an ríomhaire pearsanta, dár liom, go mór mór an obair a rinne Apple ó thaobh cruthaíochta de. Béim ar chursaí cuntasaíochta a bhí ard Microsoft dírithe. Cruthaigh an ideardhealú sin fadhbeanna níos déanaí.

Leis an treallamh íontach seo ina n-oifig acu theastaigh eolas ó na bainisteoirí (nó na “suits” mar a glaotar go díspeagúil!). Bhí figiúrirí cuntasaíochtaí acu ón oifig ach ní raibh eolas acu ó urlár na monarchan. Agus b’shin an chéad céim eile. Diaidh ar ndiaidh bhíodar i ndán níos mó eolas agus níos mó chumachta a bheith acu ar cad a bhí ag tárlúint sa phroiséas. Nó mar a déarfadh na h-innealteoirí bhí an bua ag na suits!

Chuir an obair a rinne NASA agus an Rúis le sofaisticiúlacht na cláracha agus d’oscail sé súile tionsclaíochta an domhain. Chuir an obair a rinne Apple, Microsoft agus níos déanaí na cumhlaíochtaí eile, HP, Dell agus eile an ríomhaire ag méaracha an ghnáth duine agus ar bhínsí stuirtheoirí chomhlachtaí.

Scartha?
Ansin tháinig an idirlín, agus anois tá ríomhaire ag gach éinne beagnach agus iad ceangailte le chéile. Thuig daoine go raibh dainséar ó viris agus dioscaí inscríofa uair amháin il-inléite (WORM) agus go bhféadfadh triuliú teacht isteach ar line. Mar sin bhí an proiséas agus aon ríomhaire a bhí ceangailte leis an bproiséas scartha ón idirlín.

Glaotar an "bearna aer" ar seo!

Ach níorb leor san mar bhí an chóras ríomhaireachta agus an bealach a úsáidtear é ag athrú go tapaidh.

Foghlaim fhionnachtanach
Comhlucht é Symantec a cabhraíonn le comhluchtaí agus eagraíochtaí iad fhéin a sabháil ó ionsaithe agus baolacha eile. Táid de shíor ag scrudú na hionsaithe agus na bealaí nua atá á úsáid ag brádaí agus eile.

I 2009 fuair chomhlacht dheisiuncháin riomhairí sa Chasacstáin ríomhaire le deisiú ón Iráin. D’aimsíodar ionfhabhtú aisteach nár athníodh said.

Nuair a rinne Symantec staidéar air seo d’aimsigh beirt sa chomhlacht Traíoch (Trojan) nua leis an ainm Stuxnet. Níor thuigeadar a tabhacht go dtí mí Iúl 2010.

Eric Chan & Liam Ó Murchú
(Pic ó chlár Horizon an BBC )

B’iad Eric Chan agus Liam Ó Murchú (Éireannach – mac leis an Liam Ó Murchú a bhíodh in RTÉ), an beirt agus diaidh ar ndiaidh d’aimsíodar gur traíoch leithleach a bhí i Stuxnet agus thuigeadar cé chomh éagsúil is a bhí sé. B’é an chéad uair a díríodh péist ar córas uathrialaithe tionscailíochta go bhfios dúinn.

Bhí soiléir nach clár amaitéarach a bhí inti ach clár sofaisticiúil proifisiúnta a bhí dírithe ar sprioch faoi leith.

Bhí Stuxnet thar a bheith casta agus neamhghnách - mar bhí sé ciúin mura raibh sé ar ríomhaire de chineál áirithe. Bhí sé dírithe ar rialatheoraithe in-ríomhchláraithe (PLC) Siemens agus diaidh ar ndiaidh thuig siad go raibh sé dírithe ar fhóntas faoi leith, gléasra núicléach san Iaráin. Rinneadh amach ar deireadh gurbh dócha gurbh iarracht a bhí ann córas núicléiche na hIaráine a scrios - tríd na gléasanna stiúrtha a chuir as feidhm. Ar bhealach thar a beith simplí - na hinneall a chuir ag casadh ró ghasta ar feadh seal, ansin ró mhall. Arís is arís eile. Bhí níos mó ná 59% de na h-ionsaithe sa tír sin agus rinne sé preaseach de níos mó ná 1500 lártheifneoirí san áit!

Ach bhí an proiséas sa bhfóntas seo ina iomlán aonraithe, sé sin ní raibh sé ceangailte leis an idirlín.

Mar sin conas ar éirigh leis teacht isteach sa phroiséas?

Scéal Stuxnet (Brú len éa dhéanamh níos mó)

An-shimplí, agus bhí sé soiléar ón scrudú a rinne Chan agus an Murchach: méaróg chuimhne! Ach bhí sé ró dheireannach nuair a tuigeadh seo agus bhi bosca Phandóra oscailte.

Bhí na déantúsóirí treallamh íontach mall ceacht Stuxnet a fhoghlaim. I rith na blianta ina dhiadh san tá trí nó ceithre chinn eile aimsithe mar atá Duqu (Mac Stuxnet!), Shamoon, Flame agus níl amhras ann ach tá tuile le teacht.

Tá ceacht le foghlaim anseo ní h-amháin ag lucht na h-uathoibríochta ach ag gach earnáil agus ag gach éinne a úsáidíonn bog-earraí ríomhaireachta. Bímís aireach mar sin!

Ean bán i ndiaidh stoirme...

Bhí stoirm ann aréir agus thit neart báisteach anseo orainn i gCaorán na gCearc. Mar is gnáth anseo bíonn tuilte sa garraí ó dheas ón dteach againne aon uair atá báisteach traom ann.

Ar maidin bhí an t-uisce ann arís agus timpeall 11.00 ar tugadh faoi dearadh go raibh éan bán, an-bhán san uisce. Ní fios dúinn an raibh aon rud le n-ithe ann ach bhí sé ag tocailt agus ag cuardú san uisce. Cineál corr-réisc a bhí ann ach níos lú agus an-bhán ar fad.

Bhí fhios againn gur Éigrit bheag a bhí ann ón dáth. Seans gurbe a é an éan is báine sa tír é. Ní raibhadar le feiscint so tír roimh na nocaidí nuair a chéad thosaigh siad mar éan goir in oir deisceart na tíre agus uaidh san méadaigh sé ar fud na chontaeithe mara. Tá níos mó eolas faoi le fáil ar shuíomh Chairde Éanlaith Éireann (Béarla)

Conacthas ceann le roinnt bliain anuas i gceantair Ros a' Mhíl ach de gnáth is ar an gcladach a fhanann siad. Is cosúil go raibh an cladach garbh go leor i rith na stoirme agus cinn ár n-éan teacht begáinín níos faide isteach sa tír.

D'fhán sé ann ar feadh ceathrú uair a chloig ach d'éirigh liom pictiúir nó dhó a fháil. Bhí sé go deas ceann a fheiscint chomh gearr don teach! Chuir sé i gcuimhne dúinn ar an gcuairt a thug scata cuirliúin ar ár ngarraí ag tús 2010.

Gás anois ansin uisce faoi thalamh?

Chuala mé an nuacht ar Cormac ag a Cúig. Tá Bórd Gáis díolta ag an Rialtas ar bhreis is €1.12 billiúin le comhlacht Shasanach gur leo British Gas.

Bhí íontas orm mar dúradh mí ó shin nach rabhadar len é a dhíol.  Mar a deinim go minic nocht mé mo chuid tuairimí ar an chóras giolcaireachta twitter.

Tá an comhlacht á dhíol le cuibhreanas nó grúpa na chomhluchtaí, Centrica (British Gas), Brookfield Renewables and iCON Infrastructure.

Is cosúil nach bhfuiltear leis an ngréasáin píobaí leis an gás a iompair go dtí na custaiméirí a díol. B'fhéidir go bhfuil ceacht foghlaimtha ó Éircom nuair a díoladh chuile rud agus atá fós ag chur bach le chúrsaí cumarsáide go mór mór faoin dtuath agus leathnú an bhánda leathan ann.

Níl mise ró chinnte gur ceart tionscnaíocht chomh bunúsach mar an aibhléis, uisce, gás, córas phoist agus telecumarsáide, agus iompair inmheánach a díol isteach sa chóras tionscailíochta.

Is cosúil go bhfuil an gníomh nach mór déanta anois áfach. Bhfuil fhios ag éinne céard a dhíolfar amach anseo?

Mar íar nóta  tugaim faoi deara go ndéarna an teachta dála áitiúil anseo tuít ar an ábhar níos deanaí sa tráthnóna agus luaigh sé focail an Phiarsaigh chomh maith!

Ceisteanna ón bPápa!

Tá chóras chomhairliúcháin curtha ar siúl ag an Eaglais agus an Pápa Prionsias le hullmhú a dhéanamh do Shionad Speisialta na nEaspag atá le bheith ar siúl sa Vaticáin Deireadh Fomhair 2014.

Is cosúil go mbeaidh timpeall 150 "Aithreacha Sionad" le páirt a ghlacadh sa chruinniú seo leis an "dúshláin tréadach ar an teaghlach i gcomhthéacs fhógairt an soiscéil!" Táid ag iarraidh lárnacht phósadh, láidriú an chreidimh sa bhaile agus beannaitheacht an duine sa lá atá inniú ann.

Tá ceistneoir mór curtha amach chuig chuile easpag sa domhain mór le moltaí a thabhairt ar an ábhar seo. Tá cóip de le fáil ar roinnt suíomhanna deoisí mar Árd Macha agus Tuama. (Ait go leor go bhfios dom is i mBéarla amháin atá sé le fáil sa tír seo fiú sna Deoisí ina bhfuil pobal Gaeltachta!. Is cosúil go bhfuil an Eaglais chomh aireach ar Phobal na Gaeilge agus na Gaeltachta is atá Rialtas na hÉireann! Tá ráiteas ó Easpaig na hÉireann le fáil anseo! (Béarla)

Tá ceisteann cuíosach chasta air agus bheadh ar an té a fhreagráinn siad eolas a bheith aige nó aici ar an mBiobla agus docuiméidí na h-eaglaise mar Gaudium et Spes, Familiaris Consortio 7rl. cé mhéid againn a chuala futha siúd nó má chuala a léigh iad?

Sílim go mbeadh sé níos fearr dá ndeanfadh na deoisí beagáinín eagarthóireacht ar an gceistneor len é a scaipeadh mar tá ceisteanna atá tabhachtach ann i dtaobh conas déileáil le colscaradh, daoine ina chónaí le chéile agus caidreamh idir daoine leis an inscine céanna. Céard é dearcadh na hEaglaise áitiúil ar na chúrsaí sin?

Cúrsaí oideachas, pósadh oscailte, frithginiúint, agus coimhlint, mar tá, idir teagasc na hEaglaise agus dlithe na tíre nó meon an phobal.

Ceisteanna tabhachtach iad siúd áfach, sa tír seo faoi láthair, agus ar ndóigh ar fúd an domhain!

Drámaí an Phiarsaigh á gcur faoi bhráid glúine nua!

Is go ró déanach a fuair mé eolas faoin siomposiam seo atá le bheith ar siúl i mBaile Átha Cliath amárach.

Tá sé i gceist go spreagfaidh an siompoisiam idirnáisiúnta faoi dhrámaí Phádraic Mhic Phiarais léirithe nua ar a shaothar. 

Beidh scoláirí ag triall ó áiteanna ar fud na hÉireann, ón bhFrainc, ó Phoblacht na Seice agus ó Shasana chun aghaidh a thabhairt ar leáchtaí agus imeachtaí cultúrtha ‘Pádraic Mac Piarais agus an Amharclannaíocht’, siompóisiam dátheangach a thabharfaidh aghaidh ar shaothar drámata an réabhlóidí cháiliúil agus a  bheidh ar siúl i gColáiste Phádraig , Droim Conrach an deireadh seachtaine beag seo (29-30 Samhain 2013).

Tá súil ag lucht eagraithe an tsiompóisiaim go spreagfar complachtaí drámaíochta gairmiúla agus aimitéaracha chun  tabhairt faoi léirithe ar dhrámaí an Phiarsaigh, drámaí a chuaigh i bhfeidhm ar lucht éisteachta fairsing céad uair a léirithe. 

Chuige sin, anuas ar an bplé scolártha, beidh  toise praiticiúil ag baint leis an gclár.  I meac imeachtaí na hAoine, beidh ceardlann le haghaidh aisteoirí agus léiritheoirí a stiúrú ag Colm Hefferon agus ceolchoirm speisialta ann le ceol agus amhráin ó na drámaí faoi stiúir Shíle Denvir, arna tionlacan ag íomhánna atá cóirithe ag Ciarán Ó Súilleabháin. 

Agus céiliúradh céad bliain an Éirí Amach na Cásca ag teannadh linn go tapaidh tabharfaidh an siompóisiam deis do scoláirí agus lucht ealaíne machnamh as an nua a dhéanamh ar an ngné dearmadta seo de shaothar an Phiarsaigh. Bhí an Piarsach sáite sa drámaíocht sna blianta beaga roimh an Éirí Amach. Chum sé agus chóirigh sé dramaí agus glór-réimeanna a leíríodh ina scoil féin, Scoil Éanna agus in ionaid mhórghradaim mar Theach an Ard-Mhéara, Páirc an Chrócaigh, (Jones Road mar a bhí) agus in Amharclann na Mainistreach. 

Bhíodh maithe agus móruaisle shaol an chultúir agus an náisiúnachais i láthair ag na léirithe, léithéid Yeats, Bulmer Hobson agus na deartháireacha Morrow agus thug go leor daoine a bhí chun tosaigh i saol cultúrtha agus polaitríochta na linne cabhair agus na drámaí á réiteach – ina measc seo bhí James Larkin (a chaith dúthracht mhór le poibliú glór-réimeanna Scoil Éanna an samhradh roimh an Lockout)  agus an banaisteoir cáiliúil Máire Nic Shiubhlaigh

Is féidir fís pholaitiúil an Phiarsaigh a rianadh ina chuid drámaí. Ach ní raibh an scéal ina dhubh agus ina bhán; thug dráma deiridh an Phiarsaigh The Singer, a bhí á chleachtadh sna seachtainí beaga roimh an Éirí Amach aghaidh ar mhoráltacht na reabhlóidíochta ach caitheadh in aer an dráma nuair a tháinig cúrsaí míleata chun tosaigh.

Deireann Róisín Ní Ghairbhí, atá  ag co-eagrú an tsiompóisiam i dteannta a chomhghleacaí Eugene McNulty:

“Táimid ar bís faoin gclár, a bhfuil idir scoláirí agus drámadóirí i gceist ann. Tá súil againn léárgais nua a aimsiú maidir leis na drámaí seo, a ligeadh i ndearmad ar feadh i bhfad. Cuirfidh lucht staire agus lucht litríochta araon suim sa siompóisiam agus beidh deis ag na daoine iomadúla a chuireann spéis sa drámaíocht agus sa chuid seo den stair idirphlé a dhéanamh le chéile.”

Is iad Brian Crowley,  Musaem na bPiarsach/OPW, údar Patrick Pearse: A Life In Pictures; Dr Elaine Sisson, IADT, údar Pearse's Patriots, St Enda's and the Cult of Boyhood; agus  Dr James Moran, University of Nottingham, údar Four Irish Rebel Plays na haoichainteoirí.

• Foilsíodh Patrick Pearse; Drámaí/Collected Plays, eagrán nua dátheangach  de dhrámaí an Phiarsaigh in eagar ag Róisín Ní Ghairbhí and Eugene McNulty ag Irish Academic Press (Béarla) níos luaithe i mbliana.  

• Tá tacaíocht ag an siompóisiam ó Fhoras na Gaeilge agus ó Choláiste Phádraig.

Lá na Toirbhearta!

Séala Br na Toirbhearta

Mar iar-dhalta de chuid Bhráithre na Toirbharta (Béarla) is lá faoi leith an lá seo (21 Samhain) i gcónaí dom, Toirbheart na Maighdine Mhuire sa Teampall.

Is traidúsiún áras atá ann gur thóg tuismitheoirí Mhuire í go dti an Teampall agus gur chónaigh sí ann mar ullmhúcháin di don pleán mór a bhí beartaithe ag Dia dí. Tá an scéal ann ón 5ú aois ar a laghad agus tá an féole aá chéiliúradh le níos mó an míle bliain. Tá an scéal luaite i sean-scribhín agus tá na píosa faoi luaite anseo (Béarla).

Má tá tú riamh sa Veinéis tá Séipéal Ársa, Madonna dell Orte (Iodáilis), ina bhfuil an pictiúir seo den Toirbheart ag Tinterreto le feiceál

Ta tabhacht faoi leis sa scéal seo in Éirinn mar sa seachtú aois déag bhunaigh Nano Nagle Siúracha na Toirbhearta (Béarla) i gCorcaigh. Is uaithí siúd a fuair Éamonn Iognáid de Rís an ionsparáid Bráthaire na Toirbhearta a bhunú sa bhliain 1803 i bPort Lairge. (agus is uatha sin a d'fhás na Bráithre Chríostaí (Béarla) i 1820).

Nuair a bhíomr ar scoil bhíodh lá saoire againn ar an lá seo. Whoopie!

Níos deanaí inár shaol bhí brontannas eile ó Dhia ag mé fhéin agus mo bhean mar is ar Lá na Toirbhearta a rugadh iníon dúinn.

Ní nach íonadh gur lá faoi leith í an lá seo.

Idir lúibíní!

Tá Oireachtas na Samhna 2013 thart agus Gael na tíre imithe abhaile go ceithre cúigí agus níos faide i gcéin faoi seo.

Ach chuala muid scéal faoi féile nua atá le bheith ann roimh deireadh na míosa agus an uair seo tá sé i lár na Gaeltachta, ar an gCeathrú Rua. Is dócha gur féidir "Oireachtas idir lúibíní!" a thabhairt ar Féile Beal mar tá an fothideal "Comhdháil na Lúibíní" tugtha ag na heagreoirí air!

Oireachtas TV

Cuireann Breandán Ó hEadhra, ó Meas Media, atá mar Stiúrthóir ar a bhFéile, ceisteanna atá simplí ach bunúsach. "Céard is agallamh beirte ann?  Cé as a dtáinig an lúibín?  An bhfuil traidisiún na scéalaíochta seanchaite nó an féidir beocht nua a thabhairt do sheancheird an tseanchaí?"

Is cuimhin liom an chéad uair a chuala mise céard an agallaimh beirte ag Oireachtas na Gaeilge sa bhliain 1966. Níor chuala mé fiú faoin gcineál sin ealaíon sin, agus tá mé ag ceapadh go bhfuil sé mar sin fós i measc an chuid de mhuintir na hÉireann.

Seo seans againn raidhse cainte idir agalaimh beirte, scéaltaí agus lúibíní a cloisint i áiteanna éagsúla thár timpeal an bhaile, siopaí, sa labharlann, san Acadamh agus sa bialann. Agus beidh an oscailt oifigiúil, (agus déarfainn an-chuid nach mbeidh chomh oifigiúil), istig sa Chistin.

Tomás Mac Eoin

Beidh cainteanna ann, scéalaíocht do pháistí agus don sean-dream agus tá mé ag ceapadh go bhfuil baol ann go mbeadh beagáinín craic ann leis!

Tosaíonn gach rud ansin, An Chistin, ar an Aoine 22 Samhain ar a h-ocht sa tráthnóna. Bronnfar Gradam Béil ar laoch na Ceathrún Rua, Tomás Mac Eoin, i ngeall ar a chuid oibre le lúibíní agus agallaimh bheirte le blianta fada. Is ag an Oireachtas céanna, 1966, i gColáiste Mhuire, Cearnóg Parnell, Baile Átha Cliath a chéad chuala mé Tomás leis.

Má thaithn Oireachtas na Samhna leat i gCill Áirne tá fhios agam go dtathnódh Comhdháil na Lúibíní, Féile Béal na nGael, leat.

Bí ann gan teip!

---

Má tá éinne ag iarraidh lóistín i gcóir Féile Béal: Comhdháil na Lúibíní , féile agallaimh beirte, lúibíní agus scéalaíochta a bheas ar siúl ar an gCeathrú Rua idir 22-24 Samhain, cuir scairt ar Breandán Ó hEadhra ag measmediacommunications@gmail.com agus déanfaidh seisean iarracht lascaine a fháil daoibh...

• Bhí an-oíche ag an oscailt sa Chistin ar an 22ú lá Samhain. Roinnt pictiúirí le fáil anseo ar facebook:

Comórtas Scríbhneoireachta Nua-Ealaín!

Tá an moltóir fógartha do chomórtas scríbhneoireachta Nua-Ealaín! Tá áthas orainn a rá gur é an t-údar agus foilsitheoir Darach ó Scolaí a bhéas ag déanamh scrúdú ar na h-iontrálachaí. Tá trí seachtaine fágtha le bheith ag scríobh!

Scríbhneoir agus foilsitheoir é Darach. Ghnóthaigh a úrscéal An Cléireach (Leabhar Breac, 2007) Duais an Oireachtais 2007 agus Gradam Uí Shúilleabháin 'Leabhar na Bliana 2008'.

Léiríodh ceithre dhráma leis, Coinneáil Orainn (2004), An Braon Aníos (2005), Craos (2007), agus An tSeanbhróg (2008), chomh maith le drámaí raidió, na gearrscannáin Cosa Nite agus An Leabhar, agus an tsraith teilifíse Na Cloigne (TG4, 2010). Is stiúrthóir é ar an teach foilsitheoireachta Leabhar Breac. Tá cónaí air i gConamara.

Faoin gComórtas
Tá Nua-Ealaín ag tabhairt cuireadh do scríbhneoirí na Gaeilge páirt a ghlacadh i gcomórtas scríbhneoireacta nua! Má tá spéis agat a bheith i do Chriticeoir Ealaíne, seo é do dheis.

Tá siad ag lorg léirmheas gearr (400 focal ar a mhéid) ar aon taispeántas comhaimseartha ealaíne, ar siúl in Éirinn roimh an spriocdháta. Tá an comórtas seo maoinithe ag Foras na Gaeilge.
Tá €150 le fáil ag an mbuaiteoir, €50 don dara háit, agus foilseofar na hiontrálaí is fearr ar an suíomh idirlíne Nua-Ealaín. Tá na rialacha simplí agus níl aon chostas iontrála i gceist!


Spriocdháta: 5pm 24 Samhain 2013.

Ní rugbaí go Páirc Thuamhan!

Bhí macallaí na staire agus na ngártha glóracha le  brath go láidir i Luimneach aréir nuair a seoladh clár nua teilifíse faoi cheann de na háiteanna is aitheanta ar fad sa gcathair stairiúil sin.

Díríonn an clár Thomond  ar stair agus  ar sheanchas na staide rugbaí is paiseanta agus is aitheanta in Éirinn agus san Eoraip ar fad, b’fhéidir.   Is ionann stair Pháirc Thuamhain agus scéal iontach an rugbaí i gcúige Mumhan féin, go háirithe le scór bliain anuas sa ré ghairmiúil.

Tráth dá raibh, ba pháirc í seo ina mbíodh na ba ar féarach agus a bhí ar nós portaigh in aimsir fhliuch.  Anois, tá forbairt ollmhór déanta agus éachtaí iontacha imeartha feicthe ar an bpáirc ag lucht leanta dílis na Mumhan.  Is iomaí réalta rugbaí a tháinig thar Sionainn lán de dhóchas ach a chuaigh abhaile in ísle brí tar éis faobhar na foirne deirge a bhlaiseadh.

Dar ndóigh is anseo a fuair laochra Mumhan an ceann is fearr ar All Blacks na Nua Shéalainne i 1978, éacht nach ndearna aon fhoireann eile Éireannach roimhe ná ó shin, bua a spreag amhráin, dánta, dráma agus na mílte scéal.  Duine de laochra an lae sin, iar-imreoir agus tráchtaire aitheanta Tony Ward,  a sheol an clár seo, atá stiúrtha agus léirithe ag Shane Tobin.  Chuir buanna éachtacha eile i gcomórtas Chorn Heineken le blianta beaga anuas  (go háirithe in aghaidh Gloucester i 2003 agus Sale i 2006) le cáil na páirce mar dhúnáras neamhghéilliúil in aghaidh na n-eachtrannach.

Tá idir nua-agallaimh agus ábhar cartlainne sa gclár seo, agallaimh le staraithe, lucht leanta, imreoirí agus iriseoirí. Orthu sin atá páirteach, tá Alan English – údar agus iriseoir, John Broderick, anailísí rugbaí le TG4,  Frank Prendergast,  Vincent Ryan – staraí,  Gerry “Ginger” McLaughlin – laoch idirnáisiúnta rugbaí agus iar-Mhéara Luimnigh mar aon le laochra reatha na Mumhan Paul O’Connell, Donnacha Ryan, Niall Ronan, Peter O’Mahoney agus  Donnacha O’Callaghan.

An faoileán uaigneach!

Fauir mé brontannas deas le déanaí! Ceamara le lionsa zúmála (nach íontach an áis í focal.ie?)

Nuair a bhíomar ar an gClochán le cáirde, i rith na seachtaine seo caite, chuamar ar siúlóid gearr thios chuig an céibh ann. Is ansin a thug mé faoi deara faoileán aonarach ina sheasamh ar charraig amuigh sa bhfarraige. Bhí sé ró-fhada amach le pictiúir a thógaint le mo fón phóca agus bhain mé trial as an zúm ar an ceamara. Seo h-é an pictiúir!

"Tá tú uaigneach..."

Deirtear go mbíonn an faoileán áirithe (An Faoileán Bán) seo suite in iarthar na tíre, go mór mór i gContae na Gaillimhe agus Muigheó! Faightear é, ní h-amháin ar an gcósta, ach ar locha istig sa tír chomh maith. Bíonn sé ann ar feadh na bliana ach tagann tuille acu i rith an gheimhridh ó Alban agus críoca Lochlainn le saoire a caitheamh in Éirinn.

Is cosúil go bhfuil uimhreacha den fhoileáin seo ag isliú beagáinín mar tá an méid d'éin ghóir ag titim. Borradh i líon an mhinc Mheiriceánaigh ceann de na cúiseanna dár le na saineolaithe.

Bhí amhráin deas ag ár  bpáistí ar scoil:

Faoileán, faoileán ar an trá,
Tá tú uaigneach, cén fáth?
D’imigh, d’imigh d'imigh grá mo chroí.
D’fhág sí mé liom féin
Is d’imigh sí.

Faoileán, faoileán ar an trá,
Ná bí uaigneach mar atá.
Fillfidh fillfidh fillfidh, Grá do chroí.
Tuigeann sí go binn
Gur geal leat í.

Strainséara Camus! Deireadh le sochaí agus todhchaí?

Tá mé díreach i ndiadh "An Stráinséara" leis an údar cáiliúil Francach Albert Camus a léamh. Fuair Camus an duais Nobel na Litríochta i 1957.

Deirtear gur nochtadh breá ar eiseachas atá sa leabhar seo agus ar bhealach tá sé seo fíor, dár liom. Sceal atá ann ar fear óg, Meursault, agus a dearcadh ar an saol. Fear ionraic atá ann gan aon amhras. Fear nach féidir leis bréag a insint!

Ach ag an am céanna is cosúil nach bhfuil mothucáin daona istigh ann. Faighean a máthair bás, cuirtear sa cré í ach ní bhíonn brón air. Ní féidir leis brón nach bhfuil aige a léiriú leo siúd thár timpeall air. Ach níos mó ná san ní thuigann sé cén fáth go mbeadh daoine a bhfuil aithne aige orthu ag chuir a gcomhbhrón in n-iúl dó. "Ni maith liom do thrioblóid!" Ní thuigeann sé an meon sin. Ní thuigeann sé fiú go bhfuil trioblóid ann!

Téann sé le cailín agus is léir go bhfuil sise i ngrá leis, sásta, agus ag iarraidh é a phósadh ach tá cuma saghas "is cuma liom" air. Tá sé sásta í a phósadh ach níl fhios aige cén fáth go bpósfadh sé í.

Cé go bhfuil fhios aige an difríocht idir maitheas agus dánaíocht is léir nach bhfuil sé múnlaithe go sóisialta: Nuair a bhfaigheann gaol leat bás léiríonn tú brón; Má phósann tú bean léiríonn tú go bhfuil grá agat di; Má maraíonn tú duine bíonn brón ort faoi sin nó deineann tú iarracht tú fhéin a chosaint.

Albert Camus (1916-1960)

Is cosúil gur duine ón taobh amuigh é Meursault. Is duine é ach ag an am céanna tá sé ar an taobh amuigh ag breathnú isteach ar a shaol agus ar an gcine daona gan a bheith páirteach ann. Maireann an duine neamhspleach ón gcomhluadar, taobh amuigh den tsochaí. (Narbh í Margaret Thatcher a dúirt go bhfuil deireadh le an tsochaí?)

Ach tá neomad amháin sa scéal ina dteaspeáineann sé a dhaonnacht. Sin nuair atá duine dá gcáirde, Céleste, ag tabhairt fínise ar a "charactar!" Nuair a bhí sé thart "d'iompaigh Céleste i mo threo ansin. B'fhacthas dom go bhfaca mé a shúile ag glioscarnach agus a liopaí ag creathadh. Bhí an cuma air go raibh sé ag fiafraí díom céard eile a d'fhéadfadh sé a dhéanamh. Níor dúirt mé tada, níor chuir mé aon ghotha orm, ach ba é an chéad uair i a raibh fonn orm fear a phógadh."

Ag deireadh an scéal léirítear nach dtuigeann éinne eiseann agus nach dtuigeann siad eiseann, cé go ndéannan cor-duine é a thógaint isteach arís dúltaíonn sé dóibh. Ach éiríonn siad mífhoighdeach leis mar níl sé sásta claoí leis an nósmhaireacht cuí!

I ndairíre léiríonn creidimh Mheursault ní hamháin nach bhfuil sochaí ann ach nach bhuil todhchaí ann ach oiread!

Leabhar gruama go leor a cheapas a bhí ann agus scríofa agus aistrithe go maith (ag Diarmuid Ó Graáinne, beannacht Dé leis). Tá an prós go simplí agus soléite. Ach cheap mé gur scéal gan dóchas brónach a bhí ann.

An Strainséara 
Albert Camus (1913-1960)
l'Étranger (1942) aistrithe go Gaeilge ag Diarmuid Ó Gráinne. Gearrscéal atá fuinte snoite timpeall Meursault, ógfhear miangasach a bhfuil cónaí air i gcathair na hAilgéire agus a thugann grá don snámh is don ghrian. Is scéal in aghaidh an bhreith báis é seo, cibé an chroch, an gilitín nó an t-instealladh marfach; an áiféis mar théama lárnach ann agus mótíf na taisme go láidir tríd .... de bharr an ghrian. 
Foilsithe: Coiscéim (2012) €7.50
Fuair Albert Camus bás i dtimpist bóithre sa bhliain 1957

Áileacht an chósta gorm!

Deireadh an scéil!

Bhí mé an-bhruidiúil ó thágnamar abhaile agus ní raibh an seans agam scéal ár dturas Eorpach a chríochniú.

Antibes sa tráthnóna agus Nice sa cúlra

D'fhágamar an Róimh sa mhír deireannach agus d'éirigh linn Antibes na Fraince a aimsiú roimh oíche!

Tá léarscáil ag Myles na gCapaleen ina leabhair iomráiteach An Béal Bocht den Domhan Mór mar a fheictear ó Chorca Dorcha é. taobh amuigh den áit leathleach féin tá dhá áit le feiceáil, "Thár Lear" agus "De Odar Saighd!" Chun scéal fad a dhéanamh gearr sin an brí atá leis an ainm Antibes. Tá sé suite ar bhá gorm "meán mhuireach" ós comhair Nice sa Cóte d'Azúr.

Lón deas Frainceach!

Is cathair ceart é Nice le "pearsantacht" cathair ann. Ach is baile beag é Antibes ina bhfuil sean fhoirgnimh, caisleán, eaglais agus sráideanna agus lánaí caol lán de atmaisféar taitneamhach agus caiféanna cainteach.

Tá cáil ar an baile mar is ann a bhí ceann ceathrú ag an péintéir Phicasso le fada i dTúr an Chaisleáin i lár an bhaile, áit a bhfuil iarsmalan anois ann.

Bialann beag i gcroí lár Antibes

Tá an cuan is doimhne sa chomharsanacht, níos doimhne ná cuann cáiliúil Monte Carlo. Mar sin bíonn na luaimh is mó á cheangail ann. Mar sin tá an áit lán de stíl agus saibhreas agus siopaí agus bialainn den chéad ghrád, Ach cé go bhfuil na bialainne den chéad grád tá siad saor go leor don chuid is mó.

Bhaineamar úsáid as an áit mar lár ionad le turasanna ghearr a thabhairt ar na bailte stairiúla thár timpeal, áiteanna cosúil le Biot an Gloine, S Paul de Vance nó Mougins na bPéintéirí. Thugamar chuairt ar áit nach rabhamar ann cheanna Cagnes sur Mér. Tá sé, mar a deireann an ainm, in aice leis an farraige ach tá lár an bhaile thuas ar cnoc cuíosach árd.

Cagnes-sur-mer

Caitheamar timpeal cúig lá in Antibes. Bhí an aimsir go h-álainn an t-am a bhíomar ann agus bhaineamar an sult as.

Ach tháinig deireadh lenár saoir ró luath agus bhí orainn tiomáint ó thuaidh aríst go Cherbourg agus don bhád abhaile go hÉirinn.

Ach ar ndóigh sular thógamar an bád bhí beagáinín siopadóireachta le déanamha. Líonamar an búit le cásanna fíona so-ólaithe na Fraince mar cuimhne ar an t-am aoibhinn a bhi againn sa bhFrainc agus san Iodáil le deich lá anuas!

Imeacht ón Róimh!

13/9/2013: Ar an mbóthar arís!

Go luath ar maidin thosaíomar ar ár dturas ó thuaidh go dtí Antibes (Fraincís).

Bhí balla mór imeaglaíoch thrachta na Róimhe romhain agus muid ag casadh ar chlé ar an via Aurelia. Ach d'éirigh linn dul trasna agus ar aghaidh linn.

Lig amach mé! Ag casadh ar chlé!

Is sean-bhóthar Rómánach é an via Aurelia a théann ó thuaidh ar chósta iartharach na hIodáile go dtí teora na Fraince ag Ventimiglia agus uaidh sin i dtollán fada (Galleria del Monte) isteach chuig an Coté d'Azúr.

Sléibhte Liguria agus muid ag dul ó thuaidh ar an via Aurelia!

Thóg an turas timpeal sé nó seacht n-uaire orainn agus stopamar ag na caiféanna ar an autostrada le h-aghaidh cáife. Má iarann tú cáife ortha faigheann tú cupáinín deas láidir iodálach, déanta i gceart. Expresso barantúil mas maith leat, crema ceart air agus gan a bheith ró the! Rud a coimeadfadh tréad eilifint ar bith ina ndúiseacht!

Is Autostrada chuid den mbóthar seo ach cuid eile de, idir an Róimh agus Livorno, is gnáth bóthar atá ann ach ó thuaidh uaidh sin tá an bóthar an mhaith. Ní raibh mórán trioblóid againn leis an dtrácht ar Motarbhalaigh na hIodáile ach bhí tranglam tráchta an-throm ann nuair a shroicheamar cheantair Nice - no Nizza mar a glaoghtar san Iodáil air. Ach thánghamar slán tríd ar ball.

Bhí tuirse orainn nuair a shroich muid an ceann scríbe agus tár éis béile breá Francach chuamar a luí.

Bhí sé i gceist againn cúig lá sosa a ghlacadh sa baile álainn seo.

Siopaí na Róimhe!

12 Meán Fómhair 2011: Sos beag!

I ndiaidh an lá gnóthach a bhí againn inné thógamar sos beag linn féin inniú. Chuamar ag siopadóireacht!

Céard is féidir a rá faoi siopaí na Róimhe, nó siopaí na hIodáile ina iomláine i ndairíre. Bhuel! Ar dtús ní cathair siopadóireachta í an Róimh deirtear. Is ag Firenze atá an onóir sin, nó b'fhéidir Milano. Mar sin féin tá an-chuid siopaí sa Róimh agus i gcomhairsineachta na cathrach. Is i gceann de na ceantreacha sin, ag bun an Via Aurelia, Piazza Irnerio agus Via de Boccea a bhí muid.

Tá an chuid siopaí beag príobháideach ansin. Táid an-bheag cinnte ach táid lán de earraí, stórálta ón urlár thuas go dtí an sileáil. Bróga, cumhrán, éadaí, torthaí, spéaclaí, "tobac," earraí cistine, pé rud gur mian leat bhí siad le fáil sna siopaí, beaga, cúnga, féin banastaíochta seo. Is iad na húinéirí a bhíonn taobh thiar den gcúntair sna siopaí seo, Níl mórán de na siopaí-slabhra mar Tesco nó Dunnes s'againn féin le fáil san Iodáil.

Chaitheamar maidin iomlán ar na sráideanna sin agus bhí lón deas Rómánach againn ar thaobh na sráide. Bhí roghnú feola ag mo bhean agus spagetti deas agamsa agus rud éigin a faightear sa Róimh, fíon dearg fuaraithe. Seo nós atá acu mar bíonn an aimsir chomh te san ann. Agus creid nó ná creid tá sé go deas.

Nuair a bhí sin thart thógamar an bus isteach go dtí Cearnóg Pheadair mar bhí orainn breathnú agus roghnú na griangrafeanna a togadh dínn agus muid ag caint leis an bPápa inné. Rinneamar sinn, bhí na céadta pictiúirí le breathnú ortha agus ar deireadh roghnaigh muid cuid acu le chur ar aghaidh chugainn sa bhaile i gcionn seachtaine nó mar sin.

Cé go raibh sé te ní raibh sé ró-the le bheith mí chompórdach agus bhí orainn rud eile nach ceart an Róimh a fhágáil gan é a dhéanamh. Céard é. Uachtair reoite ioncurtha na hIodáile a bhlaiseadh! Rud a rinneamar.

Mar a deitear thiar Neam! Neam!

Céiliúradh!

11 Meán Fomhair! Beatha spiordálta agus chorpartha!

D'éiríomar go moc ar maidin álainn sa chathair ársa seo na Róimhe.

Ceathardha blian ó sin, mar a dúradh cheanna, pósadh sinn agus mar chuid de chéiliúradh ar sin socraíodh ag ár ndeartháireacha aifrinn a céiliúradh faoi Eaglais N Peadair i séipéil na nGael atá tiomnaithe in onóir N. Columbáin – an naomh ó Beannchar a chuaig chomh fada soir ag craobhscaoileadh an chreidimh,  a bhunaigh mainistir i mBobbio (Iodáilis) na hIodáile sa bhliain 614. Séipéal an-bheag atá ann agus is mór an onóir d'aon tír a leithéid a bheith chomh chomhgharach le tuama Pheadair.

Ós rud é gur Céadaoin a bhí inti bhí “Udienze” mór na seachtaine leis an bPápa nua Prionsias agus nuair a bhí an Aifreann thart shiúlamar trén eaglais mór agus gan mórán daoine ann agus shiúlamar amach an príomh doras amach sa chearnóg. Bhí slua mór bailithe ann romhainn cé nach raibh an Pápa le teacht go dtí i bhad níos déanaí. Bhí sé le bheith ann ag leatha uair tár éis a deich agus bhíómar ann ag timpeall a h-ocht ar maidin. Bhí mo dheartháir i ndán suíochán íontach fháil taobh leis an “stáitse” le suíochán an Phápa. Síocháin ar nglaoghtar "bacciamano" ortha mar tá an seans ann buaileadh leis agus é ag imeacht ón stáitse. Bhí radharc íontach air agus é ag labhairt.

Seo a dúirt sé leis an slua ollmhór:

La Chiesa Madre dei cristiani (Video) [Arabo, Croato, Francese, Inglese, Italiano, Polacco, Portoghese, Spagnolo, Tedesco]

Nuair a bhí rudaí oifigiúla thart tháining an Pápa anuas ón ardán agus chuaigh chuig na daoine a bhí baillaithe thár timpeall taobh thiar na barracáide. Labhair sé linn ar feadh neomad nó dhó. Tá Spáinis ag mo dheartháir agus mhínigh sé leis an bPápa go rabhamar daiched bliain pósta agus d'iarr orainn le meangadh gáire. "Cé a d'fhulaing an chuid is mó?" Beir sé greim ar ár ndá lámha agus bheannaigh sé muid. Dúirt mise leis (i mBéarla) go rabhamar ag guidhe ar a son agus d'fhreagair sé go raibh géar gá lenár gcuid paidreacha dó! Is duine faoi leith gan aon amhras é agus chuaigh sé i bhfeidhm orainn go mór! Beannacht Dé leis!

Ina a dhiadh sin chuamar siar go dtí baile beag iascaireachta Fumacino, Tá sé in aice le cheann d’aerphortanná na Róimhe, Leonardo Da Vinci. Bhí béile íontach again ansin sa proinnteacht Bastinellí (Iodáilis), ceann de na cinn is fearr dár liom. Má tá tú sa Róimh aon am is fiú tiomáint amach ansin agus togha de h-iasc blasta an Mheán Mhuir a thriál agus cóicearacht mar is ceart. Sílim go scrífinn faoi na béilte a bhí againn ar an turas.

An tráthnóna sin togadh chuig áit eile nár chualmar caint faoi go dtí gur chuamar ann. Eataly (Iodáilis) an t-ainm atá an áit agus d’fhéadfá IKEA an Bhia a thabhairt ar an áit. Is cosúil go bhfuil siopaí eile doe chuid Eataly i gcathrache eile mar Tokyo agus Nua Eabhrach.

An Róimh sroichte...

Dáta:10/9/2012

Tiománaithe na h-Iodáile! Bhuel sin scéal eile. Bhí cineál rás ar siúil ba chosúil thár timpeal ar Genoa agus ar maidin bhí pianta i mo ghéaga leis an stíreáil neamh gnáthach a bhí ar siúil agam ar na castái agus an “snaoímháil” a bhí ar siúl idir na tiománaithe díográsach. Dian tiomáint d’fhéadfá a rá.

Shríochamar cathair ársa na Róimhe i lár an lae agus bhí lón deas ullamhaithe romhainn.

Rinneamar turas ansin chuig Eaglais Naomh Pól (San Paulo fuoro del Mura {Iodáilis} ="taobh amuigh de na ballaí!"). Dóadh an sean eaglais i 1825, agus tógadh é i lár na 18í ar an sean déanamh. Deirtear go bhfuil uaigh Phóil féin faoin bpríomh Altóir, ach ní féidir a bheith cinnte de. Sa pictúir thuas tá an mósáic ar áirse ós cionn na príomh altóra a sabháladh ón dtine úd.

Rud spéisiúil faon eaglais seo ná pictiúirí na pápaí ó Naomh Peadair thuas go dtí Benedict XVI thár timpeal ballaí na eaglaise. Níl Prionsias ann go fóil!

Daichead bliain ó shin!

Deirtear "Níl aon leigheas ar an ngrá ach pósadh!"

Ar an lá seo daichead bliain ó shin phós mé mo bhean.

Mar a dúradh le Tobias "...glac cúram do mhná...ort féin. Ón uair seo amach is tusa a fear céile agus is ise do bhean chéile; is leatsa í ón lá seo amach agus go deo. Go rathaí Tiarna neimhe sibh anocht, a mhic, agus go dtuga sé grásta agus síocháin daoibh."

Tá beirt cailín againn, mac amháin agus a bhean agus beirt gar pháistí. Tá muid ag fás!

Deireann Naomh Pól: "A fheara, bíodh grá agaibhse do bhur mná faoi mar a bhí grá ag Críost don Eaglais...ar an gcuma céanna grádh gach fear a bhean mar é féin agus tugadh an bhean ómós dá fear."

Rinne mise, rinneamar beirt, iarracht é sin a dhéanamh i rith an daichead bliain. Uaireanta theip orm, uireanta eile d'éirigh liom.

Tá súil agam gur éirigh liom níos mó ná mar a theip orm!

Ní mór dúinn iarraidh ar Dhia na glóire cabhair a thabhairt i gcónaí ar an dturas seo:

A Dhia, nuair a chruthaigh tú an cine daonna ba é do thoil é go mba aon iad an fear agus an bhean. Tá do sheirbhísigh Eoin agus Máire faoi chuing an phósta le daichead bliain inniú, Ceangail i gcónaí iad i gcuing an ghrá agus cuir rath ar a ngrá dá chéile ionas go mbeidh siad ina bhfinnéithe dílse ós comhair an tsaoil ar do ghrá-sa.

Viva Italia!

Turas fada déant againn inniú ó Beaune ó dhea trén tollán faoi Mont Blanc idir an Fhrainc agus an Iodáil. 11km ar fhad atá sé agus níl ach an t-aon tollán amháin. Már sin tá tráchta ag dul sa dá threo in aon tollán amháin. Scanrúil!

Mont Blanc faoi scamall

Bhí an lá ar fheabhas agus na radharcanna do chreidthe. Ghlac mé na pictiúirí seo ar thaobh na Fraince dem tollán ach tá na radharcanna ar an taobh Iodálach chom maith leo. Is íontach an obair innealtóireachta atá déanta ag na Francaigh agus na hIodálaigh ar na bóithre, tolláin agus tarbheallaigh!

Is féidir an tarbheallach thuas go dtí an tollán a fheiscint sa pic seo!

Turas cuíosach fada a bhí ann agus tá an-tuirse orainn. Tá muid i bPisa anocht agus amárach beidh mud sa Róimh LCD. Níl fhios agam an mbeinn i ndán lenúint leis an scéal ansin. Ach ar ndóigh chomhluaith agus is féidir liom scríofaidh mé rud éigin eile.

Sláinte sa bfFrainc!

Tá muid ar an mbóthar agus tár éis seacht n-uaire tá muid ag ár gcéad stopadh ar an mbealach go dtí na Róimhe.

Ní raibh mórán trácht ar na bóithre mar tá cosc ar na lorraithe ar an Domhnach is cosúil.

Tá muid i sean bhaile Beaune (Fraincís), príomh cathair ceantair fíona na Búrgáine.

Sláinte!

Amárach ar aghaidh tré tollán fada Mhont Blanc agus istigh chuig an Iodáil!

Slán le hÉirinn...

Tá muid ar an mbád, Oscar Wilde ag dul soir go Cherbourg na Fraince, áit éigin sa Muir nIocht. Long mór compórdach atá inti agus tá an farraige ciúin go leor buíochas le Dia.

Seo an radharc agus muid ag seoladh ó Ros Láir. "Slán le hÉirinn!" Bhfuil fhios ag éinne cén tír lena bhaineann an brát sin leithi?

Mé ag smaoineamh ar na milliúin a d'imigh i gcoinne a dtoile. mar Aodh Ó Néill, na Géanna Fiáinne, An Sairséalaigh, iad siúd a bhí ortha dul soir le h-oideachas a fháil in aimsir na Péindlithe, iad siúd ag teitheadh ó tír an Ghorta Móir agus ansin an daoine atá ortha imeacht ó shin agus anois fiú ar chúiseanna eachnamíochta.

Tá mé a smaoineamh ortha siúd a d'imig roimhe sin, Columbán, Gall, Cilliann ag dul isteach ar an mór roinn ar son Chríost agus na Críostaíochta agus a d'fhág a marcanna ann thuas go dtí an lá atá inniu ann. Agus na misiúnaithe a d'imigh thár lár ag deireadh an naoiú aois déag agus a fichiú aois go dtí an Aifric agus níos faide sa traidisiún sin, daoine mar Joseph Shanahan, Edlel Quinn nó Alphie Lambe.

Ní fios dom an mbeaidh i ndán dialann beag a dhéanmah ar an dturas, a bhuíochas go bhfuil chóras idirlín ar bhórd atá seo á scríobh agam!

Ár gcéad radharc ar Tír na Normánaigh!

Go Ros láir!

Tá muid ar saoire!

Inné rinneamar an chéad phíosa de thuras go dtí na mór roinne. Thógamar bealach nua aniar ó Ghallimh soir ó dheas go Ros Láir.

Bé tré Luimneach, Tiobrad Árainn, Cluan Meala, Pór Lairige agus Ros Mhic Treoin an turas a bhí againn i gcónaí ach chuir mé ceist ar Googlemaps ar an mbeallach is fearr. Agus roghnaíodar bealach eile ar fad.

Béile ar An tSráidbhaile!

Ar dtús bhí orainn dul tré Ghaillimh agus ansin an príomh bóthar go Bhaile Átha Claith ansin cás ar dheis i dtreo An Tulach Mór, Port Laoise, Ceatharlach agus Inis Córthaigh. Bóthar thar a bheith go maith a bhí ann, gan mórán trácht ach amháin i bPórt Laoise, áit a raibh socraid mór ag chuir beagáinín moill orainn.

Stopamar ag An Sráidbhaile (Co Laoise) le haghaidh beagáinín le n-ithe i gcafé beag neamhthaispeántach an Court Restaurant. Áit deas glán le bia maith folláin blasta, den sean-déanamh.

Leanamar ar aghaidh agus shroicheamar Ros Láir timpeall ceithre uair ón uair a fhágamar cathair na Gaillimhe.

Anois ar agahaidh linn ar bhórd an Oscar Wilde!

Ros a'Mhíl go Ros Láir