Ní in Éirinn amháin...

Bain sult as seo!


Moncaithe ag damhsa! - Na físeán baile is fearr anseo!

Is cosúil go raibh ceol agus craic acu i ríocht na n-ainmhithe chomh maith ar an Máirt!

Troscadh

Uaireanta téim chuig "Tearmann", suíomh mhacnaimh na n-Íosánach, chun sos beag a glacadh. I rith na seachtaine seo tá an smaoineamh seo ann mar thús:

"Lá dá raibh, bhí dlithe eaglasta ann maidir le troscadh a shainigh go mion méid agus meáchan an ábhair a ceadaíodh do dhuine ag príomh-bhéile agus ag roisíní.

I mbéascna an lae inniu, níl mórán céille lena leithéid. Ach amháin seo: gurb é is cuspóir le troscadh anois ár saoirse phearsanta a chosaint agus a neartú in aghaidh nósanna sean-bhunaithe, cuid acu ina nósanna iteacháin, b'fhéídir, a bhaineann leis an iomarca a ghlacadh, nó gan a dhóthain, nó an cineál mícheart a ithe nó a ól, nó é a dheánamh rómhinic nó ró annamh. Gan tracht ar mhí-úsáid drugaí. Tá neart deiseanna againn fós na laetha seo chun dea-rúin a dhéanamh. Ach meabhraigh seo: ní leor dea-rún a chumadh, nó a scríobh síos i ndialann nó a leithéid. Déantar rud fírinneach de nuair a chuireann tú é i ngníomh."

Maidir liom féin tá an carghas nach mór "more honoured in the breach than in the observance!" Ach chuir an píosa seo ag smaoineamh arís mé!

Libertas nó saoirse?

Feicim go bhfuil Declan Ganley chun a ainm a chuir isteach le haghaidh ceann de na trí suíocháin atá sa cheantair Thuadh-Thoir don AE. Deireann sé go bhfuil sé chun cam chuairt a dhéanamh tar timpeall an toghceantair mór seo ó Thuaisceart Dhún na Gall go deisceart Chontae an Chláir.

Tá súil agam go mbeidh fáilte mór roimhe sna ceantreacha is mó Gaeltachta sa tír atá san toghlach. Is beag Gaeilge a bhí á úsáid ag a ghluaiseacht Libertas i rith reaifreann Liosbón. Seans go mbeadh níos mó meas aige uirthi nuaira atá céadtadán níos aoirde a úsáideann i ar bhonn laethúil?

Taobh amuigh de cheist an Gaeilge is docha go bhfuil an troid roimh an triúr atá an faoi láthair, go mór mór Seán Ó Neachtain, fear Fianna Fáil.

Feichimíd!

Ciarán Ó Con Cheanainn

Is mór an brón atá ar mhuintir Chois Fhairrge, agus ar Mhuintir Chonamara agus muintir na Gaeltachta agus na Gaeilge ar fúd an domhain.

Bhí séipéal An Chnoic lán go doras agus taobh amuigh ag fágáil slán le Ciarán Ó Con Cheanainn, an tamhráiní óg a cailleadh go tobann i rith na seachtaine seo chaite. Ní raibh sé ach 27 bliaina óg agus a saol roimhe amach, lán le ceol agus léann. Bé an tamhánaí is óige a bhuaigh Corn Uí Riaid, agus mar a dúirt Peadair Ó Riaida ar an Raidío ar an Aoine bé an céad duine de buathóirí an Chorn sin a cailleadh ó ainmníodh é.

Bhí daoine ó chuile áird ag an séipéal. Níor thuigeamar é. Ógfhear a raibh gealladh air, comh álainn, comh cneasta, scioptha uainn gan coinne!

Bhí na sagairt a bhí ag céiliúradh an Aifreann chomh brónach agus a bhí muid fhéin. Níor thuigeadar ach an oiread cén míniú atá le tubaist mar seo.

Ba bhreá an seanmóin a thug an Ath Micheál ag iarraidh miniú a fháil ar a tharla, ag iarradh sólás a thabhairt dá máthair, Brídín agus Máirín a dheirféar, a thabhair dúinn ar fad.

Togadh suas rudaí a bhain lena shaol ghearr ag an ofráil, bailiucháin amhráin, an bonn a fuair sé i mí Deireadh Fomhair seo caite ag an Oireachtas i gCorcaigh nuair a bhuaigh sé Corn Uí Riada.

Is beag duine nach raibh ag sileadh deora nuair a sheinneadh craoladh de Chiarán ag canadh "Contae Mhuigheó" ag an oireachtas agus ag rá "gura maith agaibh" ag a deireadh. Ba croíúil an bualadh bos a líon a séipéil ansin.

Ach ansin ag deireadh ar fad chan Máire Pheter, a bhíodh ag múineadh Ciarán a chuid amhránaíochta, amhrán gearr brónach. Más féidir liom na focail a aimsiú cuirfidh mé anseo iad.

Cuireadh Ciaráin i gcré na cille ag Reilig an Chnoic, in aice lena athair, Pádraic, a fuair bás cúpla blian ó shin.

Is beag duine nach raibh deor nó dhó á sileadh i rith an searmanais seo.

Tosnaíonn Conchubair Ó Liatháin, píosa ar a bhlag fhéin leis na focail.

Is é an cladhaire an bás a thagann
Go ciúin gan caint na teangan
Ar nós an taoide leathan
I gcuantaibh do shaol...

I measc na haingil atá Ciarán anois, ag ceoltóireacht do Dhia na Glóire. Go dtugadh an smaoineamh seo sólás dá chlann is dá mhuintir is dúinn go léir.

Omós do Chiarán i mBlag Alison Ní Dhorchaidhe
 

Go F.H.D 10/5/73

Fear gan radharc na súile
Fear gan úsáid na géaga
Gafa ag galar
galar tuilte i gceart
ag saol neamh réadúil a óige
Iochta anois le h-ús.

Fear mór cheoil
Ag lorg súile
ag lorg ghéaga
a fhaigheann iad tré ghrásta an neamh Dia ina gcreideann sé.
A ceol a scrí
a sheinnt
a mheas
a thabhairt don domhan ollmhór
nach dtuigeann
nach maitheann
agus dá bharr
nach mhaireann ach i gcead
an té úd
gan radharc
gan gluaiseacht
a chan "Amhrán an tsamhradh!"

28/2/1973

Bhí sé agam inné,
inniú b'fhéidir..
Táim cinnte de sin
.. nó 'bhfuil?

Damanta an ní é
dan a bheith caillte
a cheaptar gur maith é
gur filíocht é
- pé brí 'tá leis -
n'fheadair cá bhfuil sé.

Smaoiním ar chor fhocal as -
an focal sin 'rus' agur chiallíonn sé
síochán an té sin a bhfuil teach faoi,
nó ós a choinn.

Dán atá scríofa
ní féidir teacht arís air,
tá sé caillte.

Ach a Dhia, do thaitn sé liom.

22/2/73

Fearr dallta ar bhus,
caoch le h-ól,
ag iarraidh éalú
ón mbus nach stopfadh -
ón saol gan staonadh...

Fear óg,
ag stop an bus,
a chabhraigh an caoch,
a threoirigh é -
a stop an saol...

..'bshin grá.

M.H.V.H. 20/5/73

Mo bhuíochas leat a stór mo chroí
D'fhán tú liom go déanach
Inniú,
Inné,
Arú inné, agus deireann tú
Nach ort a ghoilean sé.

An seo an grá?
"Bheith leat i gcónaí."
Bím-se leat, gheammaim duit
Ar do thuras mór fada 'bhaile.
Is iobairt í
Is tuigim é
Is gráim thú dá bharr.

12-XII-1972

Creid nó ná chreid,
Tá díamont ar do lámh,
Comhartha mo ghrá,
Go saol na saol.

Breathnaím ort
Gliondar in do shúil,
Gliondar an íontas,
Dochreidthe,
Ceangalta.

Gráim thú a chroí,
A stór, a thaisce, a ghrá,
Gráim thú go bás.

Seán Ó Tuama

In eaglais na Triúr
Do chonaic do chónra
A Shean Sheáin Uí Thuama
Ridire and tsaoil.

Tar éis chuairt dúinn ar Mhuscraí Uí Fhloinn Iúl'72

Reilig aoibhinn Ghobnatan
tráthnóna te mí Iúil,
duine ag guidhe anseo 'sansiúd,
paidrín phatrúin ina lámh'
ciúineas ann.

Uaigh gan leach,
uair naoi mhí
úr bhlath uirthi
blathfhleasc nó dhó..
ceol 'nár gcroíthe.
Ceol nach caoine é..
tá sé imithe
tá sé linn
éist.

Aifreann canta
séipéal beag
orgán 'na láir
guth binn Chúil Aodha
láidir.

8ú Lá d'Eanáir 1972

Solas ó neamh
Solas ó Dhia,
Níl deireadh linn,
Beocht i gcónaí a bheidh a'inn.

Ar bháis Sheáin Uí Riada - 3ú lá Deireadh Fomhair 1971

Cumadóir cumasach de dhith ort a Dhé?
Ár gceoltóir aoibhinn féin
go h-óg le h-aois?
A chruthaigh
a theaspáin
a léirigh tabhacht do shaothar
le tuiscint nua, le brí?
Thóg tú uainn é a Dhé!

Tá muintir seo na Fodhla
anois go tréith-lag brónach.

Tagann an briseadh seo.
Ní thuigean muid atá
fós i ngéibhinn. Ach
anois tá saoirse aige
faoi dheire thiar i
gcuideachta na naoimh
i gcomhluadar an Tine Bheo.

Creidim seo mar Chór Chúil Aodha -
"Ag Críost an síol
Ag Críost an fomhair,
I n-iothlann Dé
go dtugtar sinn,"
le chéile.
Amen

Doire - 13

Triúrdéag
Tuige ar thairing tú uainn iad?
Fir óga aireach Dhoire........,
Triúrdéag
blath a muintir i mblath a saoil,
blath ár bhfear, tráthnóna tobann
marbh i lár na sráide -
TRIÚRDÉAG..

Maith dhóibh é, a thiarna,
a ndearna críoch a chuir
le saol an triúr bhlath déag,
níor thuigeadar, ní thuigeann siad,
mo léan, ní thuigfidh siad go deo,
gur as an mbás a thagann fás
is tuiscint ar ár mbrí.


Nuair a scríodh an píosa seo ní raibh ach triúrdéag marbh, ach fuair duine eile bás níos déanaí.
Thárla an áir seo, Domhnach na Fola, 30 Eanáir 1972 i nDoire Cholmcille.

Swedan, Heaven and Hell...

Reilg Eilifeant sa tSualann ó thuaidh
Fiche urláir ar airde,
Crainn ársa ann leis,
Sneachta ar thalamh.

Seanbhean ag breathnú amach sa saol,
Ag súil lena h-iníon óig
Nach bhfaca sí le h-aois,
Dearmadta go deo.

Tá, dár linn, a n-obair déanta,
"Gura maith agat, Imigh!
"Níl ann anois duit
"ach bás is críoch."

Ach ní mar sin an fíor-scéal amh,
"A Thaisce níl tú críochnai'
"Tá breis le déanamh a't,
"Lás tine mo Ghrá."

29 Meitheamh 1972

Cinnteacht agus síocháin,
níl ann anois
ach ceist a chur
Ó! a Dhé bí liom.

Ar Staines: 18 Meitheamh 1972

Coinne le bás,
Bás san aer,
Bás tobann,
Bás do thuigthe,
Bás do chreidthe,
Aontú le Dia
cúis an áir
áthas orainn
nó brón 'nár gcroí..

Grá

Barr na sléibhe?
Béim ar éileamh?
Céim ar choiscéim?

Cuardach anama
'lorg tú féin
'lorg do cheangailt
le Rí na Glóire
'sa Mháthair séimh.

Gráítear,
ní thitear i ngrá
'sní bhrathaítear ar fhreagra.
Íobairt tá ann,
mar íobairt an Chnoic,
íobairt gan stad,
íobairt toilte
'sní tuilte.

Pian trí chroí
ríocht, draoícht, saoíocht,
grá.

Déan é!

Déan go láidir é
nuair atá cinnteacht agat.
Baol nach ndearnadh é
eagla 'nár intinn -
cinnteacht ann chomh maith.

Toil é
Dean é.

... ...

Arur!

Bhualas le Bascach anocht,
ó náisiún nach tír í,
curtha chugam chun mé a gríosadh,
a neartú.

Deich neomat -
árdú chroí -
domsa -
dó-san -
Ansin go tobann,
sa dorcadas,
slán, oíche mhaith,
Arur!