Amuigh ag siúl!

Bhí tine mór anseo aréir - Féile tSin Sheáin a bhí ann. Bíon sean ag na comharsana teacht le chéile agus sean píosaí troscáin, fálú, adhmad cuile chineál bhrúscar fiú (shhh) sean-bhoinn. Tá an nós seo beo fós agus ón gCaorán anseo is féidir tinte móre eile a fheiscint ar Inis Mór, siar chomh fad leis an gCaethrú Rua agus soir i dtreo Bhaile na hAbhann. An oíche a bhí ann.

Shiúl mé thuas chuig an áit um thráthnóna le feiscont an raibh aon rud fágtha. Ní raibh mórán!

Ar an mbealach thug mé faoi deara an bláth beag fíneálta seo ar thaobh an mbóthar. Dáth bándearg le croí bán ann le staimíní buí nó ór ina lár chun na beacha a mhealladh. Feirdhris atá air nó chuna bheit léanta Rosa Caninis sa laidin!

Tá sé fluírseach go leor in Éirinn, planda ata dúchasach. Anseo tá b'fhéidir leath dosaen de na plandaí san áit céanna ar an mbóthar sin. Ní bhíonn bláthanna an ach ag an am seo ach níos deanaí tá mogóir róis ann níos deanaí sa bhliain. Tá tulleadh eolais (i mBéarla) le fáil anseo.

Tá an t-earrach linn!

Ag deireadh na bliana rinneamr cúinne sa gharraí againn a ghlanadh. Bhí sé lán de bhrúscair, gainnimh agus málaí plaisteach lofa agus ní fios cad eile.

In áiteanna eile sa demesne againn tá ag éirí go maith le róiseann den gcineál rugosa, nó Rós Rúscach, Agus thógamar slipíní beaga uatha agus chuireamar trí chinn thíos ann. I rith an gheimhridh dimigh pé duilleog a bhí ortha agus go dtí lar mí na Márta ní raibh ann ach slait seasc gan beocht ar bith ionta. Ach le dhá seachtain anúas thugeamar faoi dearadh go raibh mion-bhachlóg le feiscint fiú ar an gceann is tirime.

Sa ceantair seo ní éiríonn go maith le rósanna saothraithe, na cinn a ghnóthann duaiseanna ag comortais. An fadhb atá ann ná go bhfuil an ael ró ghlán. Sna cathracha bíonn sé ró thruaillithe agus mairítear an namhaid is mó ag an rós - an diabhal spot dubh. Mar sin is iad an Rós Rugósa an cineál is fearr le fás sa cheantair seo. Bíonn siad corcra le boladh álainn saibhir, agus bán nach bhfuil chomh láidir san. Deirtear go bhfuil dathanna eile ann agus tá ceann buí ceannaithe againn ach níl mé ró cinnte an bhfuil sé láidir go leor.

Tágann an ainm "rogósa" ón duilleog atá rocach i gcomparáid leis an gnáth rós nó an rós fiáin nó feirdhris.

Céard iad seo?

Bhfuil aon nádúraí amuigh ansin?

Ag siúl dom cúpla lá ó shin thug mé faoi dearadh na rudaí dearg ar duilleoga róis fhiáin ar thaobh an mbóthar.

Bhfuil fhios ag éinne cad iad.

Táid crua go leor cé nach mbriseadh na spící do chreacann, níl siad ró-ghéar!  Is cosúil go mbíonn siad beag go leor agus dearg ach ansin fásann siad agus athríonn siad go dath oráiste agus buí agus athríonn siad a gcrot.

Fuair mé freagra ó Aonghus Ó hAlmhain, (eisean a scríonn Smaointe Fánacha Aonghusa) a cheap gur cinneál ubh a bheireann an gálfhoiche ar rósanna fiáine. Bíonn imoibriú ceimiceach ar dilleog an róis agus fásann an adhaint seo ina bhfuil suas le 60 ubh ann. Dhírigh sé m'airde ar an alt seo i wikipedia Bhéarla. Mar a deirim go minic. Tá mé fós ag foghlaim!