Oíche Samhain gan arracht nó taibse!

Tá an gaoth ag séideadh go láidir. Tá Aodhán tagtha. 

Bíodh eagla ort!

Inniú Oíche Shamhna. Oíche Shamhna nach bhfuil cosúileachta la haon Oíche Shamhna eile.

Ní bheidh seans againn fáitle a chuir le na taibhse agus ollphéist óga ag an ndoras. Níl arracht ar bith thár timpeall - ach amháin an scannán seolta le deanaí. 

Ar ndóigh beidh seans ag an dream óg iad fhéin a gléasadh mar is gnáth ach ní mór dóibh fanacht sa mbaile i mbliana. Cuid againn tá gléasanna soisialta againn agus mar sin is féidir linn breathnú ortha ach níl éinne sa teach seo do na húlla agus cnóanna a bhíodh ag an ndoras.

Cuid againn, go mór mór muintir na Gaillimhe ag súil le féile mór an Oireachtais a chéiliúradh - Oireachtas na Samhna - mar chuid lárnach deGaillimh 2020. Ach...

Mar sin féin chuireamar roinnt de na maisiúcháin Shamhna thúas mar comhartha go bhfuil muid fós beo agus b'fhéidir le dóchas áirithe a thabhart dúinn féin agus muid báite sa droch-nuacht coróinvíreasach lá in ndiaidh lae! 

Beidh lá eile ag an bPaorach deirtear linn.

Achainí thochtmhar aniar!

Tá ráiteas éisithe ag coiste áitiúil Iorras Aithneach, Coiste Jabanna do cheantar Iorras Aithneach, le déanaí. Is fiú é a leamh.

Tá ár gcoiste nua bhunaithe dhá mhí ar an bhfód agus ceann de na chéad chéimeanna a bheartaigh muid a thógáil ná achainí tacaíochta a chur le chéile ag léiriú tacaíochta an cheantair do Pháirc na Mara i gCill Chiaráin. De réir tuairisc Scoil Pobhail Mhic Dara i gCárna agus CLG Carna/Caiseal, go bhfuil os coinn 70% do dhaoine óga an cheantair tar éis fágáil le 30 tríocha bliain anuas agus go gcaifear stop a chur le sin sula mbeidh an tobar triomaithe amach go hiomlán in Iorras Aithneach. Tá an sprioc do 1000 síniú bainte amach ag an gcoiste agus breis is 1250 síniú againn go dtí seo chun tacú le hÚdarás na Gaeltachta, Páirc na Mara a fhorbairt i gCill Chiaráin, Conamara, Co na Gaillimhe. Deir Cathaoirleach an choiste Mícheál Ó Cadhain go bhfeiceann sé "Páirc na Mara mar cheann de na tograí a chuideoidh le fostaíocht sa gceantar agus fáiltíom sé go mór é". Deir Rúnaí an choiste, Colm Ó Neasa, "Is deá chomhartha an méid sínithe a fuair muid mar gur léiríonn sé go bhfuil muintir an cheantair ag tacú go láidir le hÚdarás na Gaeltachta agus na pleananna atá acu do Pháirc na Mara". Sna seachtainí atá amach romhainn beidh muid ag breathnú ar bhealaí eile chun fostaíocht a cruthú i gceantar Chárna agus Chill Chiaráin agus beidh muid ag iarraidh bualadh le hÚdarás na Gaeltachta, Comhairle Chontae na Gaillimhe agus polaiteoirí áitiúla eile chun modh oibre is feiliúnaí agus is fearr a chur le chéile. Tá sé rí-thábhachtach nach dtitfidh ár n-achainí ar aon chluais bhodhar agus déanfaidh an choiste díograiseach a seacht míle dícheall chun amhlaidh a sheachaint. Ba mhaith leis an gcoiste buíochas a ghlacadh le haon dhuine a shínigh an achainí seo anseo sa mbaile agus daoine ata ar imirce. Is cruthúnas é seo go bhfuil tacaíocht do Pháirc na Mara agus inár bhfís chun fostaíocht a chruthú sa gceantar.

Tá an achainí ar líne fós ar líne acu agus ní mór drioblóid ar éinne é a shiniú agus cuir leis an méid thuas 800 áitiúil agus timpeall 440 ar líne - níl sé ró éasca ceangal bhanda leathan a fháil in Iarthair Chonamara ar ndóigh!  Is féidir teach ar an achainí anseo Tacú le Údarás na Gaeltachta & Páirc na Mara i gCill Chiaráin!

Súil agam go mbeidh lucht pleanála i mBaile Átha Cliath agus i nGaillimh ag éisteacht!

Páirc na Mara, Cill Chiaráin

• Tá alt i mBéarla faoi seo le fáil anseo (This story in English):"But all these charms are fled "... maybe not?

Tá focal sa tSacs-Bhéarla...

Bhí mé sna Caogadaí nuair a aistraíomar thiar go Conamara ag tús an chéid seo. Bé an "dial-up" a bhí á úsáid againn le dul ar líne - mar a bhí i mBaile Átha Cliath. Ach tháinig athrú cuíosach scioptha i mBaile Átha Cliath agus go luath bhí seirbhís díreach - nó líne dhigiteach neamhshiméadrach rannpháirtí - acu go luath. Ach ní anseo i gConamara.

Bhí Pat Rabitte ina Aire Cumrasáide ag an am agu gheall sé go mbeadh seirbhís ceart leathan bhand ag cuile áit in Éirinn faoii 2004 nó ar a dhéanaí roimh deireadh 2006! Tá muid fós ag feitheamh. Cuireadh amach an dáta úd go 2010, 2012, 2015, 2020 agus chuala mé le déanaí Aire éigin ag caint faoi 2023.

Agus inné chualathas an scéal is deireannaí ag léiriú cé chomh mí-éifeachtach is atá leathnú na seirbhíse ar fúd na tíre - aistarraingt EIR (Éircom) as an scéim.

28% gan seirbhís.
Níor stop mé ag fás idir an dá linn. Tá mé sna seachtóidí anois agus cé go bhfuil seirbhís digiteach de shaghas éigin le fáil i gcorr áit anseo níl sé le fáil i ngach áit ná baol air. Deireann an Aire reatha go bhfuil seirbhís ag 72% den tír clúdaithe. Fágann sin 28% - níos mó ná ceathru den phoblacht - gan seirbhís ceart.

Tá comhairle Tommy the Kaiser tár a bheith oiriúnach do chuile Aire Cumarsáide go mór mór i gcúrsaí leathan bhanda: "Ná h-abair faic, ná scríobh faic mar nuair a chuireann tú an dubh ar an geal tá tú fuckálta a bhuachail."* 

Más bocht an scéal anseo ag Caorán na gCearc níos measa fós atá cúrsaí siar uainn in Iorras Aithneach áit atá pleannana mór ag Údarás na Gaeltachta - ach bhfuil sé ró dhéannach nuair atá an áit á bhánú go seasta** agus go bhfuil a ndóchas beagnach caillte acu faoin am seo. Tá muintir na aíte ag lorg cabhair uainn anois. An éiróidh leo?

Tá comharthaí éile ann ar neamh shuim Rialtais Éireann i gcúrsaí tuaithe agus Gaeltachta. "Easpa scilleanna áirithe" mar shampla, lúaite ag Seandóir Pádraig Ó Céide, nó béim phleananna Rialtais ar forbairt bhailte, na "settlements" seachas forbairt ar phobail tuaithe.

Ní nach íonadh go mbíodh ar Tommy the Kaiser feidhm a bhaint as an tSacs-Bhéarla mar is léir nach ag cosaint an saol Ghaelach atá an Rialtas s'againne!

Tic! Toc! Agus fós tá an t-am ag imeacht

* Motherfoclóir 2017
** Feach Oidhreacht Loch Con Aortha

Ag dul siar...

Tá an-taithí agam bheith ag léamh faoi Ionad Oidhreachta Leitir Mealláin ar facebook. Tá sé siar siar i Leitir Mealláin i gCeantair na n-Oileán ach go dtí an deireadh seachtaine níor thug mé chuairt air.

Tá an foirgneamh féin suite ar bhóithrín caol casta cam Chonamarach, beagnach chomh faide siar agus is féidir le duine tiomáint ó dheas sa cheantair. Ach is fiú go mór cuairt a thabhairt ar an ionad! B'fhiú páistí scoile a thabhairt ann le fháil amach faoin saol agsu stair a sinsir.

Is i sean teach atá deisithe go deas atá an ionad féin. Agus tá sé lán de hábair a bhaineann, ní h-amháin leis an gceantair féin, ach leis an saol tuaithe in aon áit in Éirinn. Thuas staighre tá bailiúchán tabhachtach de nuachtáin, leabhair agus foilseacháin i nGaeilge le feiscint.

Seoid atá ann, agus is mór an creidiúint atá le dul do mhuintir na h-áite as tógra mar seo a eagrú. Tá sé tabhachtach go mbeadh achmhainn mar seo suite, mar atá sé seo, i gcroí-lár a ceantair féin.

Tháinig Coiste Oidhreachta Leitir Mealláin agus Gharumna le chéile chun Teanga, Cultúr agus Oidhreacht Cheantar na nOileán a chaomhnú agus a chur i láthair an phobail in ionad buan agus muintir na háite/turasóirí a mhealladh chuig an ionad seo. Mar chuid den tionscnamh d’oscail an tIonad Oidhreachta a dhoirse i Meitheamh na bliana 2009 agus an áit ar oscailt cúig lá na seachtaine ó shin i leith.

Tá tograí éagsúla idir lámha ag foireann oibre an Ionaid Oidhreachta le linn na bliana, lena n-áirítear togra ainmniú na ngarrantaí ar oileán Gharumna i gcomhar le Comhairle Chontae na Gaillimhe, Turais Scoile faoi Threoir, ord agus eagar á chur ar stair an cheantair agus í á tabhairt cothrom le dáta, chun roinnt a lua.

Is tabhachtach go mór an obair atá idir lámh acu. Is íontach an obair atá ar siúl acu gan mórán maoine ó na hÚdaráis Stáit atá in ainm is a bheith a thabhairt cabhair do thionscnamh mar seo. Tionscnamh a fás aníos ón bpobal féin.