Uachtarán agus Rí agus consias!

'Se an Dr. George Vella an deichiú uachtarán ar Phoblacht Mhálta (President tar-Repubblika ta ’Malta). Toghagh é mar Uachtarán sa bhliain 2019.

Uachtarán Mhalta

Is dochtúr leighis é a chaith an chuid ama sa polataíocht. Bhí sé mar Aire Gnóthaí Eachtracha é sna nochadaí agus ó 2013 go 2017. Ba bhall den bParlaimint ó 1978 é i bpáirtí an Lucht Oibre.

Le déanaí deineadh iarracht an dlí i leith ginmhilleadh a athrú sa Pharlaimint i Malta. Is cosúil nach bhfuil Lucht Oibre nó an Páirtí Náisiúnta ina bhfabhar. Mar sin féin tá díospóireacht teasaí ar siúl idir iad siúd atá ar a son agus iad atá ina choinne. Sa chomhtheacs sin ag agallamh leis an Uachtarán inar léirigh sé a dhearcadh (ní don chéad uair is cosúil) ina thaobh.

“Ní féidir liom an fheidhmeannas a chosc ó chinneadh a dhéanamh, is é sin an Pharlaimint. Ach tá an t-saoirse agam, mura n-aontaím le bille, éirí as agus dul abhaile agus níl fadhb ar bith agamsa é sin a dhéanamh.
“Ní shíneoidh mé bille go deo lena mbaineann údarú dúnmharaithe.” Dúirt sé go raibh a seasamh ar an ábhar seo an shoiléir i gcónaí.

Ar ndóigh dá mba rud é gur ritheadh acht mar sin bheadh géarchéim bunreachtúil ann sa tír sin. Is cosúil go mbeadh ortha Uachtarán nua a aimsiú!

Rí na mBeilgeach (1951-1993)

Is cuimhin liom go raibh fadhb mar sin sa Bheilg i réimis an Rí Boudewijn. Sa bhliain 1990 ritheadh Bille trén bParlaimint a cheadaigh ginmhilleadh. Dúirt an Rí nach síneodh sé an bille le bheith ina dlí. Chinn an Rialtas nach raibh an Rí i ndán a chuid dualgaisí a chomhlíonadh agus mar sin de réir na Bunreachta na Tíre bhí an comhacht ag an Rialtas féin ina iomláine. Shínigh gach ball den Rialtas an Bhille ansin. An lá dár gcionn (5 Aibreán 1990) chinn an Rialtas go raibh an Rí i ndán a chuid dualgaisí a chomhlíonadh arís.

Tá conspóid i Meiriceá chomh maith ar an ábhar seo. Deirtear go bhfuil an Uachtarán nua ann "ar son ghinmhilleadh." Deintear ionsaithe pearsanta air dá bharr. Tá ionsaithe á dhéanamh ar Uachtarán Mhalta chomh maith. 

Nach ait an rud an coinsias? An ceart do dhuine seasamh leis an ceart mar a feichtear don duine féin nó an ceart seasamh siar agus ligint don rud mícheart dul in uachtair. 

Dá mbeinn im Uachtarán (Dia dár sabháil!) ní bheinn i ndán bille mar sin a shiniú mar creidim gur duine daonna atá in ucht mná. Níor éirigh le héinne mé a chuir ar mhalairt tuairime go dtí seo. D'fhéadfainn a bheith mí cheart ar ndóigh. Ach an féidir éinne é sin a cruthú.

• Feach chomh maith: Dleathach ach mícheart (9/5/2013)

Aisghairm agus athrú!

Athrú bhunreachta agus ní aisghairm amháin!

Nuair a chinn mé ar seo a scríobh cheap mé nár scríobh mé ar an ábhar seo ach uair amháin. Ach ní mar a shiltear bítear. Is cosúil gur chuir mé mo chuid smaointe síos, ar seo nó ar chásanna cosúil leis, cúig n-uaire go dtí seo. Mar sin ní bheidh sé seo an-fhada.

Tá na reifreann atá ós ár gcomhair á bplé in an-chuid áiteanna. Ní mór dúinn na focail a scrudú go mionn sular gcaitheann muid, táid le fáil ar shuíomh an Choimisiún Reifrinn. Tá dhá fhocail nach bhfuil i dtideal na ceiste atá ós ár gcomhair. Níl an focal "Aisghairm" (Repeal) nó an focal "Ginmhilleadh" ann. (Táid ann, mé fhéin ina measc, a cheapann nach ionann an focal "Ginmhilleadh" agus an focal "Abortion" an Bhéarla.)

"Reifreann i ndáil le foirceannadh toirchis a rialáil!" atá ar an Reifreann. Deireann siad: "Ar an Aoine, 25 Bealtaine 2018, iarrfar ort vóta a chaitheamh ar thogra chun Bunreacht na hÉireann a athrú. Baineann an t-athrú beartaithe ar an mBunreacht le foirceannadh toirchis a rialáil."

Ní dóigh liom féin gur comhair "Aisghairm" a thabhairt ar seo. Cinnte tá aisghhairm i gceist ach mar aon le sin tá muid ag vótáil le alt nua a chuir ina áit.

Arís deireann an Coimisiún: "Ar an 25 Bealtaine 2018, iarrfar ort cibé acu atá nó nach bhfuil tú ag iarraidh Airteagal 40.3.3 den Bhunreacht mar atá faoi láthair a scriosadh agus Airteagal nua a chur ina áit."

Seo na focail atá i gceist:

Sílim fhéin gur cineál athluaiteachas é na focail nua. Is cosúil go ndúirt na cúirteanna nach bhfuil ceart bunreachtúil ag an "beo gan bhreith" seachas an ceart atá in Alt 40.3.3 mar atá sé. Mar sin má scriostar an alt sin (40.3.3) feadfaí an dlí maidir le foirceannadh toirchis a rialáil ag an Oireachtas. Mar aon leis sin níl srian ar bith luaite san alt nua ar "foirceannadh toirchis!"

Ós rud é nach mbeidh cearta bunreachtúil fágtha ag an "mbeo gan bhreith" ní féidir liom go coinsiasach vótáil ar son an athrú seo. Tá gá le sainmhiniú bunreachtúil ar cad is duine ann agus cad is "Abortion" sa chásanna seo. Níl mé cinnte gur ginmhilleadh é gach "abortion!"

Tá fhios agam nach n-aontaíonn an chuid liom ach tá mé cinnte go bhfuil siad ag cíor agus a cúiteamh agus cuir faoi chaibidil ina n-intinn féin.

Bhí giota beag nuachtlitir sa pharóiste s'againne faoin reifreann agus sílim gur ardmhian maith atá ann. "Go raibh grá Dé ionainn agus muid ag déanamh macnamh ar agus cinneadh faoin Reifrinn."

Achainí thochtmhar aniar!

Tá ráiteas éisithe ag coiste áitiúil Iorras Aithneach, Coiste Jabanna do cheantar Iorras Aithneach, le déanaí. Is fiú é a leamh.

Tá ár gcoiste nua bhunaithe dhá mhí ar an bhfód agus ceann de na chéad chéimeanna a bheartaigh muid a thógáil ná achainí tacaíochta a chur le chéile ag léiriú tacaíochta an cheantair do Pháirc na Mara i gCill Chiaráin. De réir tuairisc Scoil Pobhail Mhic Dara i gCárna agus CLG Carna/Caiseal, go bhfuil os coinn 70% do dhaoine óga an cheantair tar éis fágáil le 30 tríocha bliain anuas agus go gcaifear stop a chur le sin sula mbeidh an tobar triomaithe amach go hiomlán in Iorras Aithneach. Tá an sprioc do 1000 síniú bainte amach ag an gcoiste agus breis is 1250 síniú againn go dtí seo chun tacú le hÚdarás na Gaeltachta, Páirc na Mara a fhorbairt i gCill Chiaráin, Conamara, Co na Gaillimhe. Deir Cathaoirleach an choiste Mícheál Ó Cadhain go bhfeiceann sé "Páirc na Mara mar cheann de na tograí a chuideoidh le fostaíocht sa gceantar agus fáiltíom sé go mór é". Deir Rúnaí an choiste, Colm Ó Neasa, "Is deá chomhartha an méid sínithe a fuair muid mar gur léiríonn sé go bhfuil muintir an cheantair ag tacú go láidir le hÚdarás na Gaeltachta agus na pleananna atá acu do Pháirc na Mara". Sna seachtainí atá amach romhainn beidh muid ag breathnú ar bhealaí eile chun fostaíocht a cruthú i gceantar Chárna agus Chill Chiaráin agus beidh muid ag iarraidh bualadh le hÚdarás na Gaeltachta, Comhairle Chontae na Gaillimhe agus polaiteoirí áitiúla eile chun modh oibre is feiliúnaí agus is fearr a chur le chéile. Tá sé rí-thábhachtach nach dtitfidh ár n-achainí ar aon chluais bhodhar agus déanfaidh an choiste díograiseach a seacht míle dícheall chun amhlaidh a sheachaint. Ba mhaith leis an gcoiste buíochas a ghlacadh le haon dhuine a shínigh an achainí seo anseo sa mbaile agus daoine ata ar imirce. Is cruthúnas é seo go bhfuil tacaíocht do Pháirc na Mara agus inár bhfís chun fostaíocht a chruthú sa gceantar.

Tá an achainí ar líne fós ar líne acu agus ní mór drioblóid ar éinne é a shiniú agus cuir leis an méid thuas 800 áitiúil agus timpeall 440 ar líne - níl sé ró éasca ceangal bhanda leathan a fháil in Iarthair Chonamara ar ndóigh!  Is féidir teach ar an achainí anseo Tacú le Údarás na Gaeltachta & Páirc na Mara i gCill Chiaráin!

Súil agam go mbeidh lucht pleanála i mBaile Átha Cliath agus i nGaillimh ag éisteacht!

Páirc na Mara, Cill Chiaráin

• Tá alt i mBéarla faoi seo le fáil anseo (This story in English):"But all these charms are fled "... maybe not?

Ligthe i ndearmad, ach ní imithe as cuimhne?

Is cuimhin liom m'athair ag rá gur duine aisteach le breathnú air a bhí ina chead uachtarán ar Éirinn. Agus b'fíor dó nuair a bhíomar óg sna caogadaí. Ní raibh sé de gnáth againn croiméal a fheiscint ós cionn beola fhír gan tagairt a dhéamah do croiméal róin. Agus cinnte b'íontach a ceann a bhí ar chéad Uachtarán na hÉireann.

Dubhglás de hÍde - Uachtarán

Ar leibhéal eile bhí meas agam ar an bhfear seo mar an duine "a d'adhain an tine bheo," lena a oráid i mBearla i mí na Samhna 1892 leis an dtideal "The Necessity for De-Anglicising the Irish Nation!" ach tharais sin ní raibh mórán aithne ná eolas agam air mar dhuine. I ndairíre mar a deireann údar an leabhair seo* tá dearmad deanta air agus ar a fhealsúnacht sa lá atá inniú ann.

Cé nach cúntas iomlán ar shaol Dhúbhglás de hÍde atá anseo sé an rud a thóg mise as ná thréithe an duine féin go mór mór a ghnaíúlacht. Bhí anseo againn duine a bhí socair ann féin, seasta agus cúramach ach ag an am céanna tuisceannach agus cróga. Níl sé ró-shoiléir ó na pictiúirí de ach is cosúil go raibh acmhainn grinn láidir ann.

Séard atá sa leabhair seo ná cúntas ar an gCraobhinn Aoibhinn mar Uachtarán na hÉireann. Agus ní hamháin mar Uachtarán ach mar an céad Uachtarán agus an tioncair a bhí aige ar an oifig agus mar sin ar stair na tíre ó 1938 ar aghaidh. Is minic a cheaptar nach ndearna sé rud ar bith ach bheith ina shuí sa Pháirc ag siniú Achtanna. Ach ní mar sin a bhí.

Tá léiriú an spéisiúil ar an díospóireacht a bhí sa Dáil agus Seanad an tSaorstáit faoin mBunreacht nua agus áit an Uachtaráin ann. Bhí an imní is cosúil i measc páirtithe an fhreasúra go ndéanfadh deachtóir den Uachtarán. Tá sé éasca é sin a thuiscint mar bhí an nós sin go láidir san mór-roinn ag an am, (Hitler san Gearmáin, Mussolini sa Iodáil, Franco sa Spáinn nó Salazar na Poirtingéile). Bhí tabhachtach faoi leith i roghnú an chéid Uachtaráin agus bhí cainteanna idir an dá pháirtí is mó faoi seo. Bhí Éamon De Valera, Taoiseach ag an am, ag iarraidh Seán T Ó Ceallaigh a mholadh don bpost ach ar ndóigh ba poiliteoir éiseann i bhFianna Fáil agus ní fhéadfadh Fine Gael aontú le sin. Ar deireadh ar mholadh ó Fhine Ghael roghnaíodh duine neamh-politiúil a bhí meas ag gach éinne air - Dubhglás de hÍde.

I rith a théarma Uachtarántachta ba mhór an cabhair a bhí aige ó Rúnaí na hUachtránachta, Micheál McDunphy. Ar bhealach d'fhéadfá a rá gur ó obair na beirte sin atá an meas atá againn ar oifig na hUachtarántachta go dtí an lá atá anois ag muintir na hÉireann. (D'fhan Mc Dunphy mar runaí don gcéad Uachtarán eile chomh maith agus mar sin lean a thionchar agus tionchar De hÍde ar oibriú na hoifige!)

Dubhglás de hÍde ina óige.

Agus mé ag caint faoi ghnaíúlacht an Uachtaráin bhí dhá eachtra luaite sa leabhair a chuir íontas orm. Ceann amháin an méid a dúirt sé sa bhliain 1915 futhu siúd a bhí fágtha mar ceannairí ar Chonradh na Gaeilge agus a thóg an gluaiseacht isteach i gcúrsaí polataíochta na poblachta (An Piarsach ina measc!) - "..these people queered the pitch and put an end to my dreams of using the language as a unifying bond to bring all Irishmen together." Chuaig mé chuig nótaí ag deireadh an leabhair chun fháil amach cá raibh sé le fáil agus dúradh gur as aiste de chuid Garrett Fitzgerald a tógadh an píosa sin ach ní deirtear linn cad as a fuair Garret é. Bhfuil taifead de i gcartlann an Chonartha?

Ach ar bhealach an rud is measa atá léirithe sa leabhair seo ná ceist an tOllamh Julius Pokorny, Gearmánach de shliocht Iúdach agus chomh-saineolaí ar chúrsaí Ghaeilge agus ollamh in olscoil Bherlin. Tá sé ríshoiléir ón dtaifead nachraibh sé sásta dul i gcoinne polasaí neodrachta na tíre le cabhair a thabhairt don ollamh seo agus dúradh seo go lom ar son an Uachtaráin.  Ach is cosúil nach raibh an constaic céanna léir don Taoiseach De Valera a thug cabhair dó. Ar deireadh d'éirigh le Pokorny dul go dtí an Eilbhéis agus fuair sé bás i 1970.

Tá neart eolas anseo faoin gcosaint a rinne sé ar an gradam a bhaineann le hoifig an Uachtaráin. Faoi réimeas Bhunreachta 1922 bhí tosaíocht ag Rí Shasana nó a ionadaí ag aon imeacht sa tír. Anois bhí Uachtarán ar Éirinn agus aige san a bhí tosaíocht. Bhí roinnt coimhlintí ag tús a thearma mar Uachtarán nuair a tugadh cuireadh dó dul ag imeachtaí ach nuair a tháinig sé chun solais go raibh an tús áite ag dul ag Ambasadóir na Breataine diúltaigh sé dul ann.

Bhuail stróc é i lár a théarma agus caith sé an-chuid ama ina leaba ach níor chuir sin isteach ar a chuid obair tabhachtach cé nach raibh sé ábalta go minic freastal ar ocáidí i measc an phobail. Ar deireadh chinn sé ar gan dul ar aghaidh don dara thearma agus é fhéin a ainmniú. Deirtear sa leabhair gur scríobh sé leis an dTaoiseach, "Tá mé in aois go ró mór agus bad cóir fear níos óige a bheit in áit-se!"(sic).

Is léir ón leabhair seo gur mór an tairbhe don tír go raibh an acadamhaí seo, sean-fhear léannta i seanchas na ndaoine, duine críonna, saoi agus fáidh, a bheith mar céad Uachtarán na hÉireann.

Uachtaráin ne hÉireann ó 1938 go 2018

* Forgotten Patriot: Douglas Hyde and the Foundation of the Irish Presidency, le Brian Murphy
   Foilsitheoir: Collins Press
   ISBN: 978-1-84889-290-3

Fadhb (?) na tuaithe!

Tá an t-iar-Chomhairleoir Contae as Conamara Seosamh Ó Cuaig ag cuartú tuairimí faoin moladh atá aige go dtoghfaí deichniúr Teachtaí Dála le ceantair thuaithe na tíre a chosaint. Bheadh súil aige go mbeadh an chomhghuaillíocht seo in ann cumhacht agus smacht a bheith acu ar pholasaithe a bhainfeadh le borradh a chur faoi réigiúin.

Bhí se ag labhairt ar RTÉ Raidió na Gaeltachta ar maidin agus dúirt sé go bhfuil ceacht le foghlaim ag ceantair thuaithe ón margadh ar tháinig an DUP agus Rialtas na Breataine air le gairid. Dúirt sé go bhfuil daoine ag rá go bhfuil an chumhacht ar fad i mBaile Átha Cliath agus nach féidir tada a dhéanamh faoi, ach creideann seisean go bhféadfaí an chumhacht a chothromú níos fearr lena phlean féin dá dtoghfaí deichniúr Teachtaí Dála le breathnú amach do cheantair taobh amuigh de chathracha na tíre.

"Díospóireacht atá uainn. Chuir mé an litir seo (Béarla) chuig nuachtáin áitiúla ar fud na tíre ach níl a fhios agam cé mhéad acu a  d'fhoilsigh í, cés móite de nuachtáin i bPort Láirge, san Iarmhí, i gCábhán, i Ros Comáin agus i gCathair na Gaillimhe," a dúirt sé linne níos túisce!

Deireadh leis an "ancien regime?"

Tháinig mé ar alt ó iris Meirinceánach le déanaí a chuir ag smaoineamh mé!

Cá bhfios! 

Agus lucht Brexit i Sasana (féach seo san Daily Telegraph Feabhra 2017)!) a tuar ar bhriseadh an Aontais Éireann b'fhéidir gur fiú breathnú ar an taobh eile den Atlantach. Cé chomh socair is atá Poblacht Mór an Iarthair? An fíor go bhfuil togha an Trumpach ag scoilt na tíre sin ó bhun go barr.

Sna Eoraip is cosúil go bhfuil imeacht na Ríochta Aontaithe (Sasana amháin?) ag tarraingt le chéile na baill atá fágtha, an 27. Ach sna Stáit Aontaithe tá scoilt mór ann anois is cosúil. Chomh maith leis sin nuair a bhí an gcruinniú den 22 i Hamburg na Gearmáine ba rí shoiléir í nach i lár na himeachtaí a bhí Uachtarán SAM. Ar bhealach d'fhéadfá a rá go raibh sé ar an imeall i gcomparáid le h-aon Uactarán SAM i mo chuimhne féin - ó FDR, Eisenhower (gur féidir a rá gur sabháilí na hEorpa é ar bhealach) agus na daoine eile. Ní raibh sé sásta suí leis na gceannairí ag cruinniú amháin fiú.

1991

Léiríonn an alt seo sa New Republic (Iris Neamhspleach i Meiriceá ó 1914), "The New Nation-States.", dearcadh ar ché chomh aontaithe is atá na Státaí faoi réimeas Thrump.

Thit Aontas na bPoblachtaí Sóivéadacha Sóisialacha as a chéile ag deireadh an Chéid seo caith. Cad a tharlódh roimh deireadh an aonú aoise is fiche?

Cá bhfios?

@NewRepublic #Brexit

Seachtar laoch?

Bhíos ag an gcruinniú d'iarratheoirí don Dáil Cheantair áitiúil (Gaillimh Thiar/Muigheó Theas) sa Sean Scoil aréir. Bhí slua mór - níos mó ná céad i láthair - ann chun éisteachta leo agus ceisteanna a chuir. As an 19 atá ag dul san iomaíocht bhí seachtar i láthair ar an oíche.

Liosta Iomatheoirí

Charity James ( NS )
Clochartaigh Trevor Ó ( NS )
Connolly Catherine ( NS )
Connolly John ( FF )
Cubbard Mike ( NS )
Cuív Éamon Ó ( FF )
Davoron Nicola ( R )
Patrick Feeney( NS )
Grealish Noel ( NS )
Healy Eames Fidelma ( NS )
Hoade Mary ( FF )
Holohan Tommy ( NS )
Kyne Seán ( NS )
Naughton Hildegarde ( NS )
Nolan Derek ( NS )
O'Mahony John ( NS )
O'Neill Ruairí ( DDI )
Roddy Thomas ( NS )
Sheridan Séamus ( NS )
Tuathail Niall Ó ( NS )

B'iad Éamon Ó Cuív agus Seán Kyne ag iarraidh a suíochán féin a choimeád agus ar a sáile bhí Séamus Sheridan (Glasaigh), Niall Ó Tuathail (Soc Daon), Ruairí O'Neill (NS), Catherine Connolly (NS) agus Seanadóir Trevor Ó Clochartaigh (SF).

Bhí an chuid cainte faoi chúrsaí bhóithre agus pleanála a d'éirigh teasaí ar uairibh. Cúrsaí sláinte ag déanamh imní chomh maith. Bhí an-chaint faoin oideachas agus easpa tacaíochta do na scoileanna sna áiteanna "iargualta' mar Áran agus go raibh daoine tinn ag scríobh éilimh agus acainí chuid an Rialtas agus na teachtaí gan móra toradh. Agus ná bí ag caint faoi sheirbhís idirlín....

Ní raibh cumas sa Gaeilge ag Séamus Sheridan agus labhair sé beagnach ar fad i mBéarla ach a buíochas leis an gcathaoirleach, Gormfhlaith Ní Thuairisg (Adhmhaidin, RnaG) níor shleamhnaigh an cruinniú isteach sa Bhéarla cé gur cuireadh íontas orm gur labhair Niall Ó Tuathail, a bhfhuil togha na Gaeilge aige, cúpla uair i mBearla gan leithscéal a glachadh. Ba cosúil gur cheap sé go raibh pointe tabhachtach le déanamh aige a bhí chomh tabhachtach sin narbh fhéidir iad a rá ach i mBéarla.

Bhí cineál trua agam don gCadhanach a bhí ina aonar ag cosaint chuinne an Rialtais. Mar sin féin níor ligeadh an Rialtas roimhe gan cháin ón lucht fhéacana. I ndairíre bhí chuid den cáineadh ar ionadaí Fhianna Fáil teasaí go leor.

Níl fhios agam ar éirigh le h-éinne dul i bhfeidhm orm thár éinne eile cé go raibh dúthracht Catherine Connolly ag taitneamh go soiléir i measc na polataíochta go léir. Níl mé ag rá nach raibh dútharacht ag an hiomatheoirí eile ach gur mhothaigh an scríobhnóir seo é uaithí thár aon duine eile.

Ach ar ndóigh is cróga gach duine atá sásta a ainm nó a hainm a chuir ós comhair an "daoscair slua" i dtoghchán. Ar bhealach nach laoch iad ar fad atá sásta a chuid tuairimí agus a chuid smaointe a roinnt linn go poiblí. Cé chomh maith is atá an tuarastal a faigheann siad má éiríonn leo a bheith tofa, ní beag san.

Pic le Trevor Ó Clochartaigh den slua

#GaelVóta #GE16 

Fear ionraic, cantalach, feargach, ildánach, lách, séimh!

Ní raibh ach súil aithne agam ar Noel Browne. Nuair a bhíos óg dúradh liom gur fear a throid in aghaidgh na heaglaise a bhí ann agus mar sin nár mhaith an fear é. Droch fhear fiú! Mar a chuireann Shakespeare i mbéal Chaesair b'fhear é le "..a lean and hungry look. He thinks too much. Such men are dangerous...."

Níos déanai agus mé beagáinín fásta(?) chuala mé faoin dian-obair a rinne sé sa troid i gcoinne na h-eitinne agus thuig mé níos fearr an polataíocht agus an chaimiléireacht agus an fuath a ruaigh amach as oifig é. Baicle eaglaisaigh, dochtúirí, politeoirí le leasa dílsithe an status quo a choimeád mar a bhí

Ach i rith na blianta sin ba dhuine a bhí curtha i "mála ceirteacha" na gluaiseachtaí immealacha soisialta polataíochta agam. Beagáinín níos fearr na na cummanaigh b'fhéidir!  Agus b'shin an íomhá a bhí agam air, má bhí aon smaoineamh agam air, go dtí na h-ochtóidí. Tá daoine eile in ndán scríobh faoi, ar a saol polataíochta, agus ansin nuar a shocraigh sé faoi dheireadh ar an gCloch Mór ar thaobh na fairrige i gConamara. Ar an dearcadh a bhí ar muintir na h-áite ar an bhfear ildánach seo. (féach ar James Dean na Cloiche Móire!).

Bhí na páistí againn ag fás aníos agus bhí sé de nós againn saoire samhradh a bheith againn i nGaeltacht Chonamara. Bhí teach ar chíos againn ar an gCaorán agus nuair a bhí an aimsir go maith caitheamar a lá ar fad ar an dtrá in aice le Reilig Mhuighrois ar an mBánrach. Is ansin a chonaiceamar an Noel Brown eile. Bhíodh sé ina shuí ar an bhféir is a droim go ball na sean-reilige ag léamh go ciúin. Ach an rud a thugamar faoi deara na an nós séimh uasal tuisceannach lena bhean Phyllis. Ní raibh rian den cantalachas nó crostachas úd ann.

Níor labhramar ríamh lena chéile seachas dea-focal beannachta éigin agus miongháire eadrainn faoi éacht éigin ag na bpáistí.

Is mar sin a smaoiním ar Noel Browne anois. Duine daonna a rinne iarracht ar son na bhoicht agus na heasláin.

Is maith an rud an comóradh ag an Reilig úd ina bhfuil sé féin agus Phyllis, a ghrá, curtha. Mar Íosa féin ní na huaisle, ná na polateoirí a chuir ansin é ach a cháirde agus iad siúd a bhí grá aige dóibh - muintir daonna na Cloiche Móire agus an ceantair máguaird agus a chomráidí a chreid fós. Thárla sé d'fhear eile fadó, d'fhear a rinne iarracht dea-scéala a bhreith leis chuig na dearóile, agus cóir leighis a chur ar chroíthe brúite!

Bíodh síochán agige in do rogha áit, máirceáilte go símplí, le Phyllis ar bhruach na fairrige.

Caoga bliain ó shin!

Caoga bliain agus an lá seo bhíos i gCorcaigh le Bráthaire na Toirbhearta thuas ar Sr na Blárnán!

Bhí an tUachtarán Ó Cinnéide, JFK na Stáit Aontaithe, le teacht agus ligeadh amach muid le dul thíos chuig an gcathair. Bhí ceamra beag bosca agam agus scannán beag follamh istigh ann. Chuaigh mé thíos chuig Halla na Cathrach. Bhí mé i mo sheasamh ag cúinne Céibh na hAontachta agus an droichead isteach go Sr Anglesea (Sr Inis Mhóin?).

Tháinig sé anuas in ingearán ag Dún Uí Choileáin agus anuas ansin tré Sr. Phádraig agus an Meall Theas agus ansin casadh ar dheis thar an droichead inár dtreo agus ansin ar chlé isteach chuig príomh doras Halla na Cathrach. Bhí an slua ró mhór agus dá bharr san theip orm pictiúr a fháil ann.

Ach bhí fhios agam cá raibh sé le dul nuair a bhí na searmanaisí thart sa halla. Cheap mé go mbfhéidir go mbeadh am agam brustú ar aghaidh i dtreo na áite sin tré na cúlsráideanna gau ag an deireadh d'éirigh liom áit compórdeach a fháil ag cúinne Br Victoria agus Bóthar na Páirce Láir. Buíochas le Dia bhí oráid an fhada ag Árd Maora Chorcaí - bhí sé luaite ag an Uacthtarán féin - agus bhí na himeachtaí fós ar siúil sa halla nuair a shrioch mé an áit agus cé go raibh an-chuid daoine ann bhí radharac maith agam ar an mbóthar. (Seo scannán gearr - 9 neom - ar YouTube ar an ocáid!)

Agus ansin go tobann bhí an caint go léir thart agus bhí sé ar an mbóthar arís. D'éirigh orm pictiúir réasúnta soiléar a ghlacadh agus chuir mé isteach im albam ghriangrafanna é chomh luath agus a réaladh é. Seo an pictiúir agus scríbhinn fear óg fiche bliain d'aois - agus chuir mé an dáta mícheart faoi - thárla sé ar an 28ú lá Meitheamh 1963.

Mo léan, taobh istigh de cúig mhí bhí muid ag dul síos arís chuig Aifreann ar son anama ár gcuairteoir uasal a tháinig abhaile ón Iarthair.

Ar dheis Dé go raibh sé.

Seo nasc chuig scannáin faoin gcuairt (Béarla)!

Íoróin!

An mise an t-aon duine nach thuigeann fealsúnacht daoine atá ar son ginmhilleadh, nó mar a deireann siad féin "rogha,!" agus atá i gcoinne phionóis an bháis?

¡Ar son agus i gcoinne!

Agus an mise an t-aon duine nach dtuigeann fealsúnacht daoine atá go láidir i gcoinne ginmhilleadh agus fós go láidir ar son phionóis an bháis?

Lig Gobharnóir Rick Perry, Texas, SAM, Kimberly McCarthy (Béarla) a bhású go dleathach inné. Is cosúil gur dúnmharfóir í an bhean seo a mhairaigh bean trí bhliain déag ó shin. Tá an poiliteoir seo, comharba George W Bush mar Gobharnóir ar Texas, go láidir ar son an píonós an bháis (Béarla). Cuireadh níos mó ná 230 daoine chun bháis i rith a thréimhse oifige.

Ach ag an am céanna deireann sé go bhfuil sé go mór ar son na beatha, nó ar san ar son na mbeo gan bhreith. Fiú nuair a bhíodar ag chur Kimberly McCarthy chun bháis bhí seiseann ag troid go thréan ar son na beo gan bhreith. (Béarla).

Mar a deirim ní thuigim!

Sílim go mbaineann loighic na doiléire leo siúd atá ag troid ar son an bille nua seo. Ní dóigh liom go mbeadh siad ar son pionós an bháis a thabhairt thár n-ais anseo. Ach i gcásanna áirithe deireann siad gur ceart dóibh, nó do dhochtúr, deireadh a chuir le saol duine gan bhreith.

Duine daona atá ann sa dhá chás.

Mar a deirim, ní thuigim!

• Féach ar "Dleathach ach mícheart?"

Ag foghlaim ceannaireachta ....

Bhí mé ag breathnú ar an ndíospóireacht sa tSeanad inné ag éisteacht leis an gcaint, cuid de a bhí go maith. Thosaigh mé ag smaoineamh ar an bealach a athraíonn an chuid daoine nuair a théann siad isteach sa bpoilitíocht.  Éiríonn siad cineál cúramach. Bíonn siad beagáinín coimeádach.

Féach ar a tharlaíonn do lucht an fhreasúra nuair a théann siad i gcumhacht. God tobann níl freagra na ceiste, níl eochair na fadhbe, ró éasca.  "Nuair a d'oscail muid na leabhar...." "Caithfimíd an ceist a iniúcadh!"

Ar amhairí an tsaoil chonaic mé píosa ó Seth Godin, an maragóir Meiriceánach, faoin ceannaireacht sa bpoilitíocht bunaithe ar an conspóid faoi cinsearacht (SOPA) ar an idirlín agus an iarracht a bhí ar siúil níos mó chumhacht a thabhairt don rialtas suíomhanna a dhunadh síos in ainm "cóipceart a chosaint!" Theip ar an acht sa chás seo ach...amach anseo? Cá bhfios!

Pé scéal é cheaop mé gur fiú go mór an píosa seo (Béarla) ó Seth Godin a léamh. Bain taitneamh as!

• Nuair a léigh mé Seth Godin don chéad uair scríobh mé píosa i mblag mo chomhluchta anseo (Béarla 10/10/2009).