Féidearthacht?

Nuair a tháinig Covid beagnach dhá bhliain ó sin cheap mé go mbeadh neart ama agam le n leabhair atá (i gcónaí) ar an mbórd le leamh. Faraoir níl fhios agam cén fáth ach ní raibh me i ndán socrú síos le leabhair ar bith. Thosaigh mé ar leabhair Bhreandáin Uí Eithir, "Lig sinn i gcathú!" ach níor éirigh liom é a chríochnú.

Thug mo iníon leabhair Bharack Obama - "A Promised Land"* don Nollaig agus thosaigh mé ar timpeall dhá mhí ó shin. Mórleabair atá ann 750 leathannach ann agus cúntas ar a thogha agus a chéad cheithre bhliain mar Uachtarán ar an bPhoblacht mór trasna na farraige siar uainn. Thóg se breis is trí mhí len é a chriochnú cé go raibh sé éasca le léamh.

An céad rud a thug mé faoi deara ná go raibh sé i ndán scríobh, agus scríobh go maith. Is cúntas pearsanta atá ann agus faigheann muid radharc ar a shaol mar fear pósta, fear clainne agus polaiteoir ar ndóigh.

Cé gur chuaigh sé isteach chun saol na ndaoine a fheabhsu - "Is Féidir Linn!" - b'é an chead ceacht a fuair sé amach ná nach bhfuil Uachtarán Stáit Aontaithe Meiricea uile cumhachtach. Ar bhealach is cineál priosúnach atá ann. Ceacht eile a fhoghlaim sé ná gur chuir polasaí eachtrach Rialtas Mheiriceá isteach ar na rudaí maithe a bhí sé ag iarradh a dhéanamh dá thír féin.

Bhí cineál íontas orm go bhfuil na hainmneacha ceanna mar "dramatus porsonae" i bpolaitíocht na tíre, Nancy Polosi, Mitch McConnell, Antony J Blinken, agus ar ndóigh Joe Biden atá fós gníomhach i gcúrsaí polataíochta.

Léiríonn sé sa leabhair fás ar an scoilt mór i bpolataíocht na tíre. Is cuimhin liom ar thuras go Meiriceá bhí mé ag caint faoi chuairt "bhúr n-Uachtarán" ar Éirinn. Duradh go borb liom "He's not our President!" 

Tá léiriú aige ar an fás seo, an "Tea Party" agus naimhdeas Dhonald Trump ar a bhealach le bheith ina ceannaire ar na Poblachtánaigh. Ach bhí sin sna todhchaí.

Tá caibildil faoi leith ann faoi thóraíocht Osama Bin Laden agus conas ar aimsíodh é agus é a mharú ag saighdiúirí agus Obama féin agus a fhoireann ag breathnú ar ar scáileán i gcúl seomra sa Teach Bán. Deiireann sé cén fáth nár foilsíodh pictiúirí de tár éis a bháis agus gur adhlacadh é sa bhfarraige.

Leiriú suimiúil ar chonas a oibríonn saol polataíochta sna Stáit agus ar chumhacht agus ar mhalairt chumhachta "Cheannaire an Domhain!"

Is dócha go mbeidh leabhar eile uaidh ar ar an dara théarma.

Chuir sé mé a smaoineamh an mbeadh a chomharba mar Uachtarán i ndán leabhair mar seo a scrobh? An mbeadh Taoiseach sa tír seo? Ní féidir liomsa dírbheathaisnéis ó pholaiteoir ar bith a ainmnú seachas trí leabhair suimiúil Earnán de Blaghd. Bhfuil aon cheann eile ann?

* A Promised Land, Barack H Obama, Viking (Penquin) 2020 ISBN: 978-0-241-49151-5 

Deireadh leis an "ancien regime?"

Tháinig mé ar alt ó iris Meirinceánach le déanaí a chuir ag smaoineamh mé!

Cá bhfios! 

Agus lucht Brexit i Sasana (féach seo san Daily Telegraph Feabhra 2017)!) a tuar ar bhriseadh an Aontais Éireann b'fhéidir gur fiú breathnú ar an taobh eile den Atlantach. Cé chomh socair is atá Poblacht Mór an Iarthair? An fíor go bhfuil togha an Trumpach ag scoilt na tíre sin ó bhun go barr.

Sna Eoraip is cosúil go bhfuil imeacht na Ríochta Aontaithe (Sasana amháin?) ag tarraingt le chéile na baill atá fágtha, an 27. Ach sna Stáit Aontaithe tá scoilt mór ann anois is cosúil. Chomh maith leis sin nuair a bhí an gcruinniú den 22 i Hamburg na Gearmáine ba rí shoiléir í nach i lár na himeachtaí a bhí Uachtarán SAM. Ar bhealach d'fhéadfá a rá go raibh sé ar an imeall i gcomparáid le h-aon Uactarán SAM i mo chuimhne féin - ó FDR, Eisenhower (gur féidir a rá gur sabháilí na hEorpa é ar bhealach) agus na daoine eile. Ní raibh sé sásta suí leis na gceannairí ag cruinniú amháin fiú.

1991

Léiríonn an alt seo sa New Republic (Iris Neamhspleach i Meiriceá ó 1914), "The New Nation-States.", dearcadh ar ché chomh aontaithe is atá na Státaí faoi réimeas Thrump.

Thit Aontas na bPoblachtaí Sóivéadacha Sóisialacha as a chéile ag deireadh an Chéid seo caith. Cad a tharlódh roimh deireadh an aonú aoise is fiche?

Cá bhfios?

@NewRepublic #Brexit

Mars Álainn! @HiRISEIrish

Tá mé ag leanúint cuntas giolcaireachta le deanaí a roinneann pictiúirí ó Mars - an pláinéad dearg.

@HiRISEIrish atá ar an gcúntas agus bhaineean sé le tionscadal "Mars Álainn" (BeautifulMars) de chuid Olscoil Arizona sna Státaí Aontaithe. An aidhm atá leis an tógra na scaipeadh an smaoineamh  gur le gach éinne an teolas atá a bhailiú faoin bplainéad sin. Scaiptear an t-eolas i dteangacha éagsúla agus chuireann siad fáilte roimh éinne atá sásta cabhrú le NASA.

Is é an ceamara HiRISE (High Resolution Imaging Science Experiment), atá ar bord an Orbiter Taiscéalaíochta Mars, an ceann is cumhachtaí dá leithéid a sheoladh riamh chuig pláinéad eile. Leis an gceamara ardtaifigh sin is féidir dromchla a iniúcadh ar bhealach narbh fhéidir a dhéanamh cheana. Ar ndóigh cabhródh sé áiteanna a roghnú le leaindeáil amach anseo.

Seo scannán a roinn siad ar maidin:


Tá tuilleadh físeanna le feiscint ar YouTube HiRISE Gaeilge.

Brón ar an mbás!

Nuair a bhí mé óg bhí an dán seo le foghlaim againn ar scoil - "Caoineadh isea an dán seo!" Is dócha gur bhog sé rud éigin i mo chroí agus gur thuig mé an luach atá againn sa teanga. Ar bhealach is de bharr na rannaíochta seo atá an grá dár dteanga i mo chroí go fóill níos mó ná caoga bliain ó shin.

Ochón! a Dhonncha, mo mhíle cogarnach, fén bhfód seo sínte;
Fód an doichill ina luí ar do cholainn bhig, mo loma-sceimhle! 
Dá mbeadh an codladh so i gCill na Dromad ort, nó in uaigh san Iarthar
Mo bhrón do bhogadh, cé gur mhór mo dhochar, is ní bheinn id’ dhiaidh air

Is feoite caite ‘tá na blátha scaipthe ar do leaba chaoilse
Ba bhreá iad tamall ach thréig a dtaitneamh, níl snas ná brí iontu;
Is tá an bláth ba ghile liom dár fhás ar ithir riamh ná a fhásfaidh choíche     
Ag dreo sa talamh, is go deo deo, ní thiocfaidh ag cur éirí croí orm.

Och a chumannaigh! Nár mhór an scrupall é an t-uisce do do luascadh,
Is gan neart i do chuisleannaibh ná éinne i ngaire duit a thabharfadh fuarthan
Scéal nár tugadh chugam ar bhaol mo linbh ná ar dhéine a chruatain –          
Ó! Is go rachainn go fonnmhar ar dhoimhin-lic Ifrinn chun tú a fhuascailt.

Is cosúil gur fear as Chiarraí* a scríobh é agus é ar deoraíocht i Springfield (Mass, SAM.) Bádh a mhac óg, dhá bhliain deag tá mé ag ceapadh, agus scríobh sé an dán seo. Sílim gur fhoilsigh an Piarsach an dá seo sa **Chlaíomh Solais sa bhliain 1906 ach chuile seans go bhfuil dul amú orm.

Pé sceal é is dán álainn é atá íontach brónach.

*Pádraig Ó hÉigeartaigh a bhí ar údar an dán seo agus tá beathfhaisnéis gearr anso scríofa ar shuíomh ainm.ie.

**Ó scríobh mé é seo sa bhliain 2014, tá alt taighde  ar an dán álainn seo scríofa ag Síofra Aiken i gComhair. I bhfocal an Phiarsaigh féin: ‘An dán is deise agus is fileata san Nua-Ghaedhilg!'
EAGRÁN 2 | ALT TAIGHDE | DOI: https://doi.org/10.18669/ct.2016.01

Súil eile sna státaí!

Seirbhís TG4 á chraoladh ar fúd Stataí Aontaithe Meiriceá

Tá fáil anois ar dhá uair an chloig sa tseachtain de chláracha Gaeilge TG4 ar chainéal teilifíse i Stáit Aontaithe Mheiriceá ó cuireadh tús an tseachtain seo le soláthar rialta dhá uair an chloig gach Domhnach ar Today’s Ireland (Béarla), an cainéal teilifíse a chuireann ábhar ón tír seo ar fáil don phobal féachana thall.

CITY/STATE STATION Broadcast Cable New York, NY WNYJ (WFME) 66 AT&T Uverse: 66, Cablevision: 15 &18, Comcast: 247, DirecTV: 66 & 900, Dish Network: 66 & 8117, Time Warner: 96, Verizon FiOS: 29 Los Angeles, CA KLCS 58.4 Chicago, IL WYCC 20.3 Comcast 272 Philadelphia, PA MiND TV (WYBE) 35.6 Stanford, CA University Cable Student Cable 182 Washington, DC MHz Networks 30.1 Comcast 271, Cox 470, RCN 30, Verizon FiOS 451 Seattle, WA KBTC 28.2 (Tacoma), 15.4 (Centralia-D),Click! Network 454 Minneapolis, MN MPS Cable Comcast 76 St. Paul, MN Neighborhood Network, Comcast 20 Denver, CO KBDI 12.3 Orlando, FL WDSC 15.3 Bright House 1153 Cleveland/Akron/ Youngstown, OH WNEO/WEAO 45.3, 49.3 Armstong 417, Masillion 85, Time Warner 369 Charlotte, NC WTVI 42.2 Time Warner 175 Nashville, TN WNPT 8.2 Comcast 241, Charter 176 Salt Lake City (UT state) UEN 9.2 Comcast 114 Warrensburg, MO KMOS 6.3 Mediacom 86 Grand Rapids/ Kalamazoo, MI WGVU/ WGVK 35.2 (Grand Rapids), 52.3 (Kalamazoo), Charter 137 Las Vegas, NV KLVX Cox 114 New Orleans, LA WLAE 32.2 Richmond, VA WCVE 23.3 Comcast 202 Athens, OH WOUB 20.3 Flint, MI WDCQ 19.1 Charter 433 Spokane/Yakima, WA KWSU/KTNW 10.1 (Spokane), 31.3 (Yakima), Time Warner 10 & 710, Comcast 18 Charleston, IL WEIU 51.2 Comcast 418, Time Warner 351, Las Cruces, NM KRWG 22.2 Plattsburgh, NY WCFE 57.2 Quad Cities, IL WQPT 24.2 Mediacom 116 Lansing, MI LCC TV Comcast 15, 31 Macon, GA WMUB 38.1 COX Channel 112 or digital 73-6, ComSouth 212, Flint 123, Reynolds 112, Suburban 15,Watson 15 Topeka, KS KTWU 11.2 Cox 671 Rochester, MN KSMQ 15.2 Charter 397 Charlottesville, VA WHTJ 41.3 Comcast 201

Is cainéal de chuid MHz Networks é Today’s Ireland, atá i mbun craolta le bliain anois agus scoth an ábhair ar fáil ann ó chainéil teilifíse na hÉireann, theas agus thuaidh. Tá fáil air ar an gcóras cábla i roinnt de mhór-chathracha na Stát Aontaithe agus ar mhodhanna eile glactha freisin (sonraí thíos). Fuair an togra a bheannacht agus tacaíocht ón Taoiseach agus ó eagrais chultúrtha agus ó earnáil na meán sa tír seo agus thall.

Tá an tseirbhís ag freastal ar na milliúin i SAM ar de bhunadh Éireannach iad nó ar súim leo cultúr agus saíocht na hÉireann. Cuirfidh an fhorbairt nua seo an Ghaeilge ina láthair agus rogha samplach de scoth-chláir TG4 mar ghéarú goile dóibh. Beidh cláir chainte, nuachta agus amhrán ina measc sa gcéad chéim (sonraí sceidil thíos) agus beidh cluichí ó Chraobh TG4 i bPeil na mBan ar fáil ann freisin ó mhí Lúnasa.

Deir Pádhraic Ó Ciardha, Leascheannasaí TG4, gur cor suntasach é seo i bhforbairt na seirbhíse. “Is maith is eol dúinn cheana féin go bhfuil na mílte sna Stáit Aontaithe ag féachaint ar aschur TG4, idir bheo agus chartlann, ar an Seinnteoir TG4 .Tá idir chainteoirí líofa agus fhoghlaimeoirí ina measc sin agus tabharfaidh an soláthar samplach ar Today’s Ireland an deis dóibh cláracha a fheiceáil ar ghléas teilifíse seachas ar scáileán ríomhaire. Táimid cinnte go mbainfidh siad taitneamh agus tairbhe as agus go mbeidh siad ag iarraidh méadú ar an soláthar”.

D’fháiltigh Fred Thomas, Bunaitheoir agus Uachtarán MHz Networks USA roimh TG4 freisin.

---

Sceidealú Ábhar TG4 ar Today’s Ireland MHz Worldview (náisiúnta)

Comhrá – Domhnach 1PM ET
Formáid thar a bheith simplí a bhfuil ard-mholadh tuillte aige. Bíonn an duais-chraoltóir Máirtín Tom Sheáinín ag comhrá le duine, Máirtín sa chúlráid chun an cuntas a stiúradh go ciúin stuama. Is iad muintir na hÉireann ábhar an chláir seo. Cé go bhfuil próifíl phoiblí agus aithne mhaith ar fud na tíre ar chuid de na haíonna an séasúr seo, is ar ghnéithe eile dá saol a bheidh siad ag trácht.

Sean Nós Domhnach 1:30PM ET
Scoth na n-amhránaithe i mbun cainte agus ceoil le Síle Denvir agus iad ag trácht ar a suim sna hamhráin, na leaganacha is ansa leo agus ag seinm freisin, ar ndóigh. Tá áis nuálach bhreise ar fáil don tsraith seo mar go bhfuil na h-amhráin agus focla an leagan a chas an t-amhránaí áirithe seo ar fáil anseo ar an Suíomh.

Timpeall na Tíre Domhnach 1:30PM ET
An chuid is suimiúla agus is spreagúla de na scéalta a chraol Nuacht TG4 le seachtain anuas. Más leat méar a chur ar chuisle na hÉireann sa lá atá inniu ann, féach air seo.

Féilte - Slí an Atlantaigh
Síle Ní Bhraonáin agus a criú ar an mbóthar ó Mhálainn go Carn Uí Néid, iad ag leanacht cúrsa an bhóthair nua-bhrandáilte cois cósta agus iad ag freastal ar fhéilte, ar imeachtaí agus ag casadh le daoine agus le cócairí an cheantair.

MHz1 (i gceantar Washingto DC)
Comhrá – Domhnach 5PM ET
Sean Nós – Domhnach 5:30PM ET
Timpeall na Tíre – Domhnach 6PM ET
Féilte - Slí an Atlantaigh – Domhnach 6:30PM ET