Mol ó dheas á oscailt!

Cuirfidh an chéad cheann de thrí mhol digiteach gteic atá le forbairt i nGaeltacht Chorcaí borradh eile le cúrsaí gnó agus nuálaíochta i Múscraí. (This story in English)

Pic: @valphoto

Osclaíodh an mol digiteach agus nuálaíochta, gteic@Béal Átha an Ghaorthaidh go hoifigiúil inniu i gcroílár Ghaeltacht Chorcaí. Is é an tAire Talmhaíochta, Bia agus Mara, Michael Creed, TD, in éindí le Príomh Aoire an Rialtais agus an tAire Stáit don Ghaeilge, don Ghaeltacht agus na hOileáin, Seán Kyne, TD, a dhéanfaidh an mol digiteach is úire i gContae Chorcaí a oscailt go hoifigiúil.

Tá gteic@Béal Átha an Ghaorthaigh curtha i gcrích mar chuid de líonra de 31 mol nuálaíochta & digiteach, le ceangal ardluais leathanbhanda, atá á bhforbairt ag Údarás na Gaeltachta i gceantracha ar fud na Gaeltachta. Is mol nuálaíochta agus digiteach den chineál is nua-aimseartha é, lonnaithe ar Pháirc Ghnó an Údaráis i mBéal Átha an Ghaorthaidh i nGaeltacht Chorcaí, áit ina mbeidh cultúr uathúil na Gaeltachta ag cur cruthaitheacht agus nuálaíocht chun cinn.

Cuirfidh 22 deasc shealaíochta/spásanna oibre comhroinnte, áiseanna cruinnithe agus fís chomhdhála agus leathana bhanda ardluais i láthair oibre oscailte agus cruthaitheach deiseanna den scoth ar fáil do fhiontraithe, lucht nuálaíochta, cian oibrithe agus forbróirí coincheapa i dtimpeallacht shuaimhneach an bhaile ársa seo in iarthar Chorcaigh.

Tabharfaidh an fhorbairt seo deis do phobal na Gaeltachta, sa bhaile agus i gcéin, filleadh ar a gceantar dúchais nó cónaí ann trí dheiseanna cianoibre a chur ar fáil ag deasca sealaíochta nó spásanna oibre comhroinnte. Dá réir sin, tabharfar tacaíocht, misneach agus cabhair do na pobail uathúla teanga seo, agus cabhrófar leo aghaidh a thabhairt ar dhúsláin bhánú na tuaithe.

Tá buntáistí eile ag baint le ballraíocht gteic seachas an deis cothromaíocht oibre is saoil a fheabhsú! Mar gheall ar shocrú cómhalartach le hIonad Fiontraíochta Guinness (GEC) i mBaile Átha Cliath, féadfaidh baill den GEC leas a bhaint as áiseanna gteic áit ar bith ar fud an líonra agus féadfaidh baill de phobal digiteach gteic leas a bhaint as na háiseanna in GEC i mBaile Átha Cliath saor ó tháille.

Gné ar leith a bhaineann le Gréasán Digiteach na Gaeltachta ná go bhfuil sé dhá fhorbairt as lámh a chéile leis na pobail áitiúla i gcuid mhaith de na ceantair tuaithe seo. Is iad Comharchumann Forbartha Mhúscraí a bheidh i mbun feidhmithe agus bainistíochta ar gteic@Béal Átha an Ghaorthaidh thar cheann Údarás na Gaeltachta. Tá seachtar daoine ag obair ón mol faoi láthair – leath acu féin fhostaithe agus an leath eile i mbun cian oibriú. Is léir go mbeidh tréimhse na Nollag cruógach sa gteic agus daoine áitiúla ag tapú an deis fad a chur lena gcuid saoire Nollag trí leas a bhaint as áiseanna gteic@Béal Átha an Ghaorthaidh.

Tá an t-éiceachóras digiteach seo ag fás agus ag cur deiseanna den scoth ar fáil do chomhlachtaí nua teicneolaíochta iad féin a bhunú nó a lonnú sna ceantair tuaithe ina bhfuil an Ghaeltacht, agus deis dá bhfostaithe leas a bhaint as an gcothromaíocht iontach oibre is saoil atá ar fáil sna ceantair áille seo.

Beidh gteic@Béal Átha an Ghaorthaidh ar cheann de thrí mhol digiteach gteic a fhorbróidh Údarás na Gaeltachta i nGaeltacht Chorcaí. Táthar ag súil go mbeidh na hoibreacha tógála curtha i gcrích sna seachtainí seo romhainn ar mhol gteic ar Oileán Chléire. Le tacaíocht ón gCiste um Athghiniúint agus Forbartha Tuaithe tá máistirphlean á réiteach do Champas Choláiste Íosagáin i mBaile Bhuirne a mbeidh mol nuálaíocht agus digiteach gteic mar chuid lárnach den togra freisin.

Caoga bliain ó shin!

Caoga bliain agus an lá seo bhíos i gCorcaigh le Bráthaire na Toirbhearta thuas ar Sr na Blárnán!

Bhí an tUachtarán Ó Cinnéide, JFK na Stáit Aontaithe, le teacht agus ligeadh amach muid le dul thíos chuig an gcathair. Bhí ceamra beag bosca agam agus scannán beag follamh istigh ann. Chuaigh mé thíos chuig Halla na Cathrach. Bhí mé i mo sheasamh ag cúinne Céibh na hAontachta agus an droichead isteach go Sr Anglesea (Sr Inis Mhóin?).

Tháinig sé anuas in ingearán ag Dún Uí Choileáin agus anuas ansin tré Sr. Phádraig agus an Meall Theas agus ansin casadh ar dheis thar an droichead inár dtreo agus ansin ar chlé isteach chuig príomh doras Halla na Cathrach. Bhí an slua ró mhór agus dá bharr san theip orm pictiúr a fháil ann.

Ach bhí fhios agam cá raibh sé le dul nuair a bhí na searmanaisí thart sa halla. Cheap mé go mbfhéidir go mbeadh am agam brustú ar aghaidh i dtreo na áite sin tré na cúlsráideanna gau ag an deireadh d'éirigh liom áit compórdeach a fháil ag cúinne Br Victoria agus Bóthar na Páirce Láir. Buíochas le Dia bhí oráid an fhada ag Árd Maora Chorcaí - bhí sé luaite ag an Uacthtarán féin - agus bhí na himeachtaí fós ar siúil sa halla nuair a shrioch mé an áit agus cé go raibh an-chuid daoine ann bhí radharac maith agam ar an mbóthar. (Seo scannán gearr - 9 neom - ar YouTube ar an ocáid!)

Agus ansin go tobann bhí an caint go léir thart agus bhí sé ar an mbóthar arís. D'éirigh orm pictiúir réasúnta soiléar a ghlacadh agus chuir mé isteach im albam ghriangrafanna é chomh luath agus a réaladh é. Seo an pictiúir agus scríbhinn fear óg fiche bliain d'aois - agus chuir mé an dáta mícheart faoi - thárla sé ar an 28ú lá Meitheamh 1963.

Mo léan, taobh istigh de cúig mhí bhí muid ag dul síos arís chuig Aifreann ar son anama ár gcuairteoir uasal a tháinig abhaile ón Iarthair.

Ar dheis Dé go raibh sé.

Seo nasc chuig scannáin faoin gcuairt (Béarla)!

Féile na bhféilte!

Fáilte roimh Éirí na Gréine!

Tá roinnt mhait seachtaine imithe ó scríobh mé anseo, Bhí mé bruidiúil cinnte ach bhí beagáinín leisce ann leis! Bhí mé i Londain i lár na míosa seo chugainn agus bhí mé chun scríobh faoi sin ach ansin thárla an áir san nIoruaidh, ionsaí an Taoisigh ar éilíteachas na Vatacáine, ciréibeanna i Sasana mar aon le h-imphléasc na stocmalartáin - an-chuid rudaí le scríobh faoi agus smaoinigh mé ar scríobh orthu go minic agus mé á chuir ar mo mhéar fhada bhocht!

Ach níl chun scríobh ortha san atá mé, nár ar aon rud brónach, ach faoi rud a árdódh ár gcroíthe.  Go dtí ar maidin níor smaoinigh mé air mar ábhar le scríobh faoi. Ach ar maidin bhí tuibht beag ó Conchubhair Ó Liatháin (iGaeilge an blaganna!), iar-eagarthóir ar Lá ag comhairliú dúinn dul chuig suíomh UTube: "@igaeilge #laoch Nic Gareiss agus Caoimhín Ó Raghallaigh @FeileNaLaoch http://www.youtube.com/watch?v=5yMdPIYOaBY - ar fheabhas. Excellent."
(Mar tá taithí agat ar twitter beidh tuiscint ar atá scríofa anseo, ach dóibh siúd nach bhfuil eolas ar twitter agaibh mínóidh mé chuid de. Nuair atá @ roimh focal - @igaeilge - sé sin ainm "tweet" duine agus tá dhá cheann anseo @igaeilge agus @FeileNaLaoch. Má tá # roimh focal mar #laoch, glaotar "Hashtag" ar sin agus baintear úsáid as iad seo le gach tuibht faoin ábhar áirithe sin a fhéiscint is cuma cé scríobh é!)

Bhí fhios agam go raibh an féile seo le bheith ar siúil mar comóradh ar shaol agus saothar Sheáin Uí Riada, a rugadh 80 bl ó shoin agus a fuair bás ag aois i bhfad ró óg 40 bliain ó shin. Fós is cuimhim liom bheith ag caoineadh nuair a chuala mé scéal a bhás, thall i Londain. Ní raibh aithne agam ar an bhfear ach is cosúil gur chuig a chuid ceoil go mór i bhfeidm orm. Chonaic mé é ag seinnt le Ceoltóirí Chualainn ag Coláiste na hOllscoille BÁC in Ardán Phort an Iarla - anois an Ceoláras Náisiúnta. Agus nuair a bhí mé óg chuaigh mé go Geamaireacht éigin in Amharclann na Manaistreach nuair a bhí an amharclann sin ar deoraíocht sa Queens i Sr an Phiarsaigh BÁC agus seinnadh píosa ceol solo ar an bpiano ag duine éigin. Cheapaim gur John Reidy a bhí ansin.

 Ach thar n-ais ar an bhféile. Bhí fhios agam go raibh sé ar siúil ó dheas ansi i gCúil Aodha, go raibh a mac agus a chomharba Peadair á stiúradh agus go raibh roinnt poiblíochta faoi ar na meáin sóisialta mar aon leis an raidío agus an teilifís ach seachas sin níor thugas mórán aird air. Go dtí anois agus tuibht úd Chonchubhair Uí Liatháin!

D'fhéach mé ar an bhfíseán agus b'íontach an ceol, agus an rinnce ag an damhseoir óg as Chicago, is cosúil. Deireann siad go ndearnadh sé stuidéar ar cheol cnagacht ar fud an domhain agus anseo i gCúil Aodh conacthas stíl agus réimse a chuid eolais. Bravo!

Lasadh lasair na féile i gcistín Uí Riada

Agus mé ag breathniú ar seo thugas faoi dearadh go raibh míreanna eile ann ón bhféile, Féile na Laoch agus thosaigh mé ag breathnú ortha siúd chomh maith. Léiríodh ann conas mar a d'imig cursaí na féile. Tusú le lasadh soilseáin nó tóirse ó tinteáin Sheáin féin i gCúil Aodh le rabhchán na féile a lasadh. Mórshiúil go dtí láthair na féile, Scoiríochteanna, paráidí, liotúirge i Séipéil Chuli Aodha, leis an gCór cáiliúil bunaithe ag Seán Ó Riada, agus scoláirí Mhagh Nuat agus thár aon rud eile - ceol.

Críochnaigh an féile le hAeríocht mór faoin aer san oíche i bpáirc inar buaidh na Ceiltigh ar  na Tuatha Dé Danann faoi dheireadh fadó. Ar bhealach is léiriú ar léinn, eolas, spéis agus meon an fhir athbheochannach sin Seán Ó Riada. Léinn, filíocht, amhránaíocht, damhsa, bailé, ceol claisiceach, traidisiúnta, ceol an phoball. Bhí mór uaisle is mion uaisle ann. Seán Ó Sé, Micheál D, Nuala Rua, Christy Moore,  an "Poc ar Buile" mar aon leis an "Auld Triangle" agus eile. Go deimhin bhí sé ina oíche go maidin. D'fhéadach Christy amhrán eile mar Lisdoonvarna a scríobh faoi!!

Is cosúil go rabhadar i ndán an poball ar a raibh an stáitse a iompú agus ar deireadh bhí se iompaithe i dreo éirí na gréine agus i neomad a bhí lán de siompbalachas seinn an ceol fhoireann téama Mise Éire le fáilte a chuir roimh éirí na gréine. Neomad dríochtúil gan amhras agus an corn aonair ag seinnt téama oscailte an ceoil dríochtúil sin. Tá an físeáin thíos a mhaireann timpeall 20 neomaid lán de spiorad na hocáide agus molaim do gach éinne breathnú air. Tá lucht deanta na bfíseáin, Beirín Beo,  le moladh go mór as an taifead seo a dhéanamh don domhan mór.

Molam go mór an obair mhóir a cuireadh isteach sa féile seo. Áit beag í Cúil Áodha ach tá ceachtanna le foghlaim ag aon féile, beag nó mór, ó Féile na Laoch, Féile na bhFéiltí!

Raidío idirlín ar an árdminicíocht!

Is é Raidió Rí-Rá an t-aon chairt-stáisiún lánGhaeilge don aos óg in Éirinn agus tá foirne sráide á lorg againn le cabhrú lenár gcraoladh beo ar FM timpeall na tíre a phoibliú i mí an Mhárta.

Is cairtstáisiún ceoil don aos óg é Raidió Rí-Rá a sheinneann na hamhráin is déanaí ó na cairteacha go hiomlán trí mheán na Gaeilge. Tá Raidió Rí-Rá le cloisteáil tríd an bhliain ar fad ar-líne ag www.rrr.ie, tríd an bhfeidhmchlár ar an iPhone agus ar ghutháin Nokia, agus beidh le cloisteáil beo ar FM i mBaile Átha Cliath (100.3 FM), Corcaigh (106.7 FM), Gaillimh (99.1 FM), agus Luimneach (105.5 FM) i mí an Mhárta 2010. Is féidir le héisteoirí cluas a chur leis cnaga ceoil ar fad, vótáil do na hamhráin is fearr leo, teacht ar an bpopnuacht is déanaí agus ar Top 40 Oifigiúil na hÉireann, agus iarchláracha a íoschóipeáil.

Más duine bríomhar, spreagúil tú le Gaeilge líofa atá ar fáil ar feadh cúpla uair a chlog lá amháin in aghaidh na seachtaine le linn Mhárta 2010, tá Raidió Rí-Rá ag lorg do chuid ama agus do chuid fuinnimh!

Bíonn Raidió Rí-Rá le cloisteáil tríd an bhliain ar fad ar-líne ag www.rrr.ie ach beidh an cairt-stáisiún le cloisteáil beo ar FM i mBaile Átha Cliath (100.3 FM), Corcaigh (106.7 FM), Gaillimh (99.1 FM), agus Luimneach (105.5 FM) i mí an Mhárta 2010 agus táimid ag eagrú foirne sráide chun cuairt a thabhairt ar scoileanna sna cathracha seo.

Beidh foirne sráide Raidió Rí-Rá ag dul ar cuairt go ranganna scoile chun labhairt leis na daltaí as Gaeilge agus chun cluichí le duaiseanna beaga a chur i láthair leo, agus beidh deis ag roinnt de na daltaí ádhmhara labhairt beo ar an aer lenár láithreoirí sa stiúideo fiú!

Ní gá le gach saorálaí ach cúpla uair a chlog a chaitheamh ag cabhrú le Raidió Rí-Rá lá amháin in aghaidh na seachtaine i mí an Mhárta le cuairt a thabhairt ar uasmhéid cúig scoil ina gceantar áitiúil ar an iomlán.

Cuirfidh Raidió Rí-Rá na duaiseanna agus gach ábhar do na cluichí ar fáil do na foirne sráide leis an spraoi agus an Ghaeilge a spreagadh sna scoileanna áitiúla i do cheantar.