Caitliceachas - i gcónaí ag athru i gcónaí mar an gcéanna?

Is maith an t-am an Nollaig má go minic faightear leabhair nach gceannóidh tú duit fhéin agus níos minincí fós taitníonn sida leat. 

Is mar seo a bhí i leabhair trom a fuair mé don Nollaig seo*. Leabhair staire leis an Ollamh John T McGreevy, Ollscoil Notre Dame (IND USA) atá ann ar an Eaglais Caithliceach ó Réabhlóid na Fraince go dtí an lá atá inniú ann.

An Pápa Pius VI
(Dánlann Náisiuúnta na hÉireann)

Nuar a thárla an Reabhlóid úd bhí duine ón Uasal Aicme, Pius VI (an Cunta Giovanni Angelo Braschi) in phápa. Bhí réimis an-fhada aige ó 1775-1799. Cáin sé an réabhlóid go láidir mar chuir se deireadh le "an mhonarcacht, an ceann is fearr ar na rialtais ar fad!"  Níos deanaí ní raibh sé sásta géilleadh don ionsaí ag Napolean ar na Státaí an Phápa. Gabhadh é agus tógadh go dtí an bhFrainc é áit ina bhfuair sé bás.

Gabhadh a chomharba (Pius VII) chomh maith agus bhí ar siúd bheith i láthair a coranú Napolean mar Impire i bParas. Rud a bhí suimiúl domsa ná an naimhdeas i gcoinne daonlathas a bhí go láidir ag tús na treimhse agus an athrú meoin ar an ábhar sin.

Ar ndóigh chaill an Phápa (Pius IX) a chumhacht ar Státaí an Phápa sa bhliain 1870 agus glaogh sé "Priosúnaí na Vatacáine" ar féin. Is mar sin a bhí siad go dtí Conradh Latern idir Rialtas na hIodáile agus an Pápa Pius XI sa bhliain 1929.

Aisteach go leor i rith an ama sin bhí cumhact an Phápa i measc Caitlicigh ag méadú. Sa bhliain 1870 i rith Comhairle na Vatacáin a hAon, deimníodh agus fógraíodh do-earráideacht an Phápa. Ach stop ionradh Napoleon níos mó oibre ag an gcomhairle sin agus ar bhealach bhí seo á úsáid ag an gcléir sa Vatacáin lena a gcuid cumhacht a mhéadú agus a throid i gcoinne "nua-aoiseachas" go dtí deireadh Phápacht Pius X. Ach cé go raibh an coimhlint seo ar siúl idir an "Eaglais" agus "an Domhain" bhí dearcadh na heaglaise ag athrú mar a bhí an cúrsaí an tsoil ag athrú. Sa bhliain 1891 foilsíodh "Rerum Novarum" (Rudaí Nua) ag an bPapa Leo XIII ar "Cearta agus Dleachtanna Caipitil agus Saothair." Tá teagasc na hEaglaise ar an hábhair seo bunaithe nach mór ar an bhun teagasc ansin.

An Pápa Prionsias ag pógadh cosa
Uachtarán  na Súdáine Theas
ar son na síochána. (2019)

Ar bhealach nuair a fhéacann duine ar an bPápa Pius VI, den uasal aicme Iodáileach dhá chead bliain ó sin anuas go Prionsias, mac inimirceach Iodálach tá an scéal soiléir go leor. Aimsir ag cosaint Ríthe, Uaisle agus anuas go glacadh le Rialtais tofa ag an bpobal go daonlathach.

Sa tréimhse se déannann sé scrúdú ar an ngluaiseacht misinéireachta; gluaiseachtaí polataíochta (m.s. Dómhnail Ó Conaill anseo in Éirinn); Réabhlóid in Meicsiceó; diagacht na saoirse i Meiriceá Theas agus meadú i mballraíocht na hEaglaise sa Aifric.

Sonraíonn an údar seo sruthanna athchóirithe laistigh den Eaglais chomh maith le gluaiseachtaí a chosnaíonn nósanna agus creidimh traidisiúnta. Léiríonn coimhlint le ceannairí polaitiúla agus athbheochan cháifeacht sa naoú haois déag, eispéiris an díchoilínithe tar éis an Dara Cogadh Domhanda agus Dara Comhairle na Vatacáine san fhichiú haois, agus tráma na mí-úsáide gnéasach cléireachais san aonú haois is fiche conas a mhúnlaíonn reiligiún ár saol nua-aimseartha. domhan.

Ag an deireadh, tugann John McGreevy aghaidh ar na dúshláin atá roimh an bPápa Proinsias agus é ag streachailt le breis agus billiún ball den phobal reiligiúnach is mó ar domhan a aontú.

Ar ndóigh níl seo deireadh leis an scéal seo. 

Tá na hathraithe fós ar siúl agus beidh....

---

* Catholicism, A Global History from the French REvolution to Pope Francis, John T McGreevy;w.w.Norton & Co Ltd., New York & London;
ISBN 978-1-324-00388-5

Ceacht ó bhás Stalin!

Tá mé ag éirí sean!

Cuireadh an giolch seo amach ag Féilire Gaeilge go déanach aréir agus chuir sé ar bhoithre na smaointe mé. Is cuimhin liom nuair a fógraíodh bás Stalin. Ní raibh mé ach seacht mbliana d'aois ag an am. Agus fuair mé ceacht an tabhachtach ag an am.

Tá sé deachair smaoineamh ar an cineál áit a bhí in Éirinn ag an am seo ach bhí rudaí an simplí. Ó thaobh no polataíochta de bé na Stáit Aontaithe ar thaobh an chirt agus ar an dtaobh eile bhí an Aontas Soibhéideach (beagáinín níos measa ná Sasana i mbarr a réime!!!). Ó thaobh reiligiúnda dé bé an Pápa Pius XII mar Prionsa na Síochána agus Josef Stalin ina dhiabhal gan mhaith.

Bhí mo mhathair ag leamh a nuachtán - an Indo mar a thárlaíonn sé - chonaic mé an pictiur de Stalin agus an scéal faoina bhás. Chuir mé an cheist.

"An bhfuil sé in Ifreann anois?"

"Níl fhios agam!" d'fhreagair mo mháthair. "Níl fhios ag éinne an mbíonn duine in Ifreann nó ar Neamh is cuma cé chomh náireach nó uafásach atá sé! Tá Dia uile thrócaireach!"

Bhí mé ag smaoineamh ar an gceacht sin le déanaí agus daoine ag caint futhu siúd, sagairt, fear a mhairg a chlann féin a rinne rudaí nach féidir nó b'fhéidir nar ceart iad a shamhlú mar dhaoine daonna, drong drugaí agus eile. Agus mé ag léamh, nó ag cloisint na rudaí sin smaoiním ar na focail sin a chuala mé ag glún mo mháthair.

Agus tugann sé sólas dom chomh maith nuair a chloisim daoine ghaolta leo siúd a maráiodh ar Domhnach na Fola ag rá go bhfuil siad tár éis maithiúnas a thabhairt dóibh siúd a rinne an feall.

Éist, filíocht saibhir, Bodhaire (Uí Laoire?).

Ní léim irisí go ró mhinic ach gach tri mhí thagann ceann beag istig sa phost chugam. Ó tháinig a eagathóir díograsach Frainc Mac Brádaigh, Íosánach, chuig an paróiste s'aginne agus chuir mé m'ainm síos!

Tháinig eagrán an Fhomhair chugainn sechtain nó trí ó sin ach ní raibh seans agam é a oscailt go dtí inné. Iris beag atá lá de píosaí ghearr suimiúl le léamh inti.

Éagarfhocal.
Chuigh píosa ón éagarfocal i bhfeidhm orm go mór agus sílim gur cóir dúinn go leor smaoineamh air atá á rá aige. "Éist!" a thug sé ar an bpíosa. Deireann sé:

"Tá mé ar son na beatha, beatha athar, beatha mháthar, beatha pháiste, beatha an bheo sa bhroinn, beatha theaghlaigh, tuiste aonair, lánúin phósta, lánúin aon inscne, beatha an chomhluadair ar fad. An éitfidh muid leo? An gcuirfimíd cuid acu ó dhoras?

"An bhfuil rud le chiall le rá acu linn? An fiú an tairbhe crá croí na gcomhráití?

"Tá Íosa ar son na beatha. Tháining sé le go mbeadh beatha againn, agus sin go fial. Bhí air éisteacht agus foghlaim, ar ár nós féin. D'éist, is cuireadh íontas air..."

Táim ag cur ceisteanna aorm fhéin ó shin. An éistim mé fhéin?

File ar lár.
Tá píosa ann in omós don bhfile Liam Ó Muirthile, sliocht as óráid a shocraide ag an Ollamh Louis de Paor. Miníonn sé a leathan is a bhí na foinse as a bhfuair an bhfile a chuid inspioráid. Linn mór leathan Eorpach maraon leis an doimhneacht a bhí le fáil sa Ghaeltacht agus i dtraidisúin ársa Gaelach a thíre féin.
Tá me ag ceapadh go bhfuil cáil ar scríobhnóirí Éireannacha ar fud an domhain ach is litríocht go minic atá bocht go leor i gcomparáid le an dtaisce atá fágtha ag Liam Ó Muirthile. Ar dheis Dé go raibh sé!

Clár na hIrise - Fomhair 2018

Feidhm gan éifeacht!
Tá alt thar a bheith suimiúil ag Dónall Ó Cnáimhsí faoi phleanáil teanga. Bhí spéis faoi leith agam ansin mar le deanaí fógraíodh gur ceapadh ina Oifigeach Pleanála Teanga do Limistéar Pleanála Ghaoth Dobhair. Obair nach bhfuil éasca ata roimhe.
Críochnaíonn sé a alt le focail Dhonncha Mhic Fhionnghaile cúig mbliain ó shin agus é ag caint faoin bproiseas seo "'..gur seo an seans dheireanach don ghaeltacht maireachtáil.'
"Tá díogras agus dúthracht léirithe ag na pobail Ghaeltachta ó thus an phróisis seo. Céard faoin rialtas féin? Feidhm gan éifeacht?" 

Ní é an chéad duine a chuir an cheist áirithe sin. Bhfuil éinne ag éisteacht?

Tá neart píosaí eile le léamh san iris seo agus is fiú é a léamh. Eolas ar conas sintiúis a íoc ar shuíomh An Timire.

Lacordiere faoi dhó!

Nuair a chloisim rud éigin i bhfoinse amháin agus ansin cloisim an rud céanna in áit éigin eile - nuiar a thárlíonn rud mar sin chuireann sé ag smaoineamh mé.

Rinne mé thagairt do chomhtharlúint a thárla níos mó ná deich mbliaina ó shin dom anseo sa phíosa "Sé áthas an Tiarna do neart" (21/1/2007). Is dócha go bhfuil sé seo mar an gcéanna.

Ar an nDéardaoin chonaich mé áit éigin ar líne - ní fios dom cén áit - dán nó b'fhéidir gur litir de chuid  Henri-Dominique Lacordaire (Fraincís) ag miniú don sagart an obair agus an phribhléid a ghairm sheirbhíse. Léigh mé é - ní raibh tuairim agam cérbh an duine seo Lacordaire agus cheap mé go raibh píos féin deas agus cuimsitheach.

Ansin ar maidin inné bhí mé ag léamh na haltanna a tá in eagrán reatha "An Timire." (Is fiú go mór é a fháil dála an scéal, tá na haltanna gonta so léite ann agus ní fhéadfá a rá go bhfuil siad go léir cráifeach!). Ar aon nós bhí mé á léamah agus tháinig mé ar alt a bhí scríofa ag Fiontáin Ó Monacháin, Easpag nua ar Chill Dalua faoin sagartóireact agus mar críoch ar a phíosa bhí an dán úd" Seo é:

Le bheith i do chónaí in measc an domhain,
Gan dúil a bheith agat i bpléisiúr an tsaoil seo;
Le bheith id bhall de chuile theallach,Ag an am céanna gan a bheith claonta i dtreo clainne ar bith;
A bheith ag fulaingt in éindí le daoine;
Feiceáil tré rúndiamhra;
Gortaithe a leigheas;
Filleadh ón chine daonna ag Dia;
Maithiúnas agus dóchas a bhreith leat;Do chroí a bheith ag lasadh le carthanacht;
Croí cré-uamha ar son na geanmnaíochta;A bheith i do mhúinteoir agus pardún a thabhairt;
Le Sólas agus beannachtaí a thabhairt i gcónaí;
A Dhia, a leithéid de shaol;
Agus is leats é,
A Shagairt d'íosa Chríost.

Tá neart scéalta cloiste again ar shagairt nach raibh díograsach ag chomlíonadh a ghairm. Is dócha gur féidir le chuile shagart mar Peadair, a rá leis an dTiarna, “Imigh uaim, a Thiarna, mar is peacach mé.” Agus is ceart sin ach nach ceart go tabharfadh sagart iarraidh ar an gcraobh luachmhair a bhaint. Mar a deireann an sean náth "Tá Dia láidir agus Máthair mhaith aige!"

Deineann an Easpag tagairt do méid uaire a thugann an Pápa Prionsias dúshlán don gcéir "boladh na gcaora" a bheith acu. Ach cé go bhfuil an caidreamh leis an bpobal tabhachtach tá níos mó gá le dluthcaidreamh a bheith ag an sagart leis an Tiarna. Cad is sagart ann ach "Alter Christus, Patris Glorificator, Animarum Salvator!"

Sa lá atá inniú ann "Tá rabharta de thaoide inár n-aghaidh ach tá sé tabhachtach gan misneach a challiúint" a deireann an Easpag.

Easpag dallamulógach!

Tá neart sean leabhair nár léigh mé sa leabharlann beag agam. Cheannaigh mé iad le léamh ach ansin níor léigh mé iad ar ábhar amháin nó ar ábhar eile!

Tá an leabhair seo ina measc.* Tá m'ainm agus an dáta taobh istigh den gclúdach - Lúnasa 1975! Ní fios dom cén fáth nó céan áit ar cheannaigh mé é. Phioch mé amach cupla lá ó shin é mar níor léigh mé leabhar le mí anuas.

Scéal an suimiúil atá ann ar thréimhse an chásta in Éirinn. Bhí Éilís I mar bhanríon ar Shasana agus ag brú an creidimh nua ar mhuintir na hÉireann. Ní raibh ag éirí ró mhaith leithí anseo. Cé nach raibh ráth ar a cuid oibre anseo ní hionann sin is a rá go raibh ag éirí chomh maith leis na hÉireannaigh le bheith aontaithe ina coinne.

Is minic a bíonn daoine sa lá atá inniu ann ag caitheamh anuas ar na hEaspaigh agus ag gearán faoin dtionchar atá acu ar chúrsaí polataíochta. Seans nach bhfuil fhios acu cé chomh "lucky" is atáimíd leis an nglúin Easpag atá in Éirinn sa lá atá inniú ann! Ní mór dóibh breathnú ar ar shaol Mhaoilir Mhic Craith, Froinsiasach, a d'iompagh ina Phrotastúnach agus a bhí in a Easpag Caitliceach agus ina Ardeaspaigh Protastúnach ag an am céanna. Is léir nach raibh an córas cumarsáide san laethanta sin ró-mhaith mar thóg sé breis is naoi mbliaina go dtí go fuarathas amach faoi seo sa Róimh. Ach anois is arís sa leabhair tá comharthaí ann go raibh cion éigin don sean Eaglais - níl sé ró shoiléir cé chomh protastúnach is a bhí a bhean Áine agus a chuid páistí.

Bá as cheantair thár timpeall Loc Dearg i ndeisceart Cho. Dún na nGall an lae inniú a rugadh Maoilir. Tá caisleán a mhuintir - nó an méid de atá fágtha de - fós le feiscint ann. Chuaig sé isteach in Ord na bFroinsiasach agus cuireadh sé go dtí chroí lár na Críostaíochta, An Róimh, é le staidéar a dhéanamh. Is sa Róimh a chonaic an fear óg "gné de shaol na heaglaise...an taibhseacht nár shamhlaigh sé riamh."

Oirníodh ina shagart é sa Róimh sa bhliain 1549 agus an bliain dár gcionn toghadh pápa nua Iúl III - fear a raibh "dúil as cuimse aige sa chearbhachas agus i bhfeastaí móra." Is léir ó shaol Mhaoilir as sin amach gur fhoghlaim sé níos mó ó chleachtas chléire a chonaic sé sa Róimh ná a fhoghlaim sé ó na leabhair agus ón scolaíocht a cuireadh chun na Róimhe le foghlaim uatha!

Bhí cúrsaí creidimh, agus polataíochta, in Éirinn agus i Sasana go dona. Bhí Aonraí VIII tár éis bháis agus bhí a mhac óg Eadbhard VI ina Rí ag brú an protustúnachas ar a ghéillsinigh agus ansin ar feadh mí bhí Jane ar an rícathaoir agus ansin Máire I a bhí ina Caitliceach agus thosaigh sise ag brú an Caitleachas ortha ach fuair sise bás sa bhliain 1558 agus ansin bhí Eilís I ina bhanríon ar Shasana. Sa tréimhse tabhachtach sin i stair na hÉireann a chath Maoilir a shaol chasta.

Roghnaíodh ina Easpag ar An Dún & Coinnire ag an bPápa, Pól IV, sa bhliain 1563 agus is léir go raibh caimiléireacht polataíochta sa cheapacháin sin. Lean an nós caimiléarachta sin ar feadh a shaol. Thuig sé go raibh an saibhreas ag lucht na Bainríona agus thosaigh sé ag athrú é féin agus mar thoradh ar an cur i gcéil (a bhí ann ar dtús is dócha) deineadh Ardeaspag ar Chaiseal é ag an Rialtas Shasanacha.

Tá an leabhair lán de chuntaisí ar féastaí, sealgaireacht, uisce faoi thalamh agus cogaidh. Is deachair dúinne sa lá atá inniu ann, a chreidiúnt gur Easpag Chríostaí a bhí páirteach sna cursaí sin. Ach is duine daonna gach easpag agus is dócha go mbíonn "peacaí" eile ag easpaig an lae inniú!

Fuair sé bás ina leaba féin sa bhliain 1622 agus é beagnach céad bliain d'aois. Tá focal sa tseanchas gur iompaigh sé ina Chaitliceach arís sular básaíodh é agus gur Frionsiasach a ghlach isteach san eaglais é más fíor! Tá a thuama fós le feiscint i bhfothrach na Ardeaglaise ar Charraig Chaisil.

An cuid den leabhair a thaitin is mó liomsa ná an cúntas ar an cogadh brónach Naoi mBliana a chuir deireadh leis "ancien regime" na Ghael ag Cath Cionn tSáile 1601. I bhfocail an údair, "choinnigh sid greim scornaí ar na Sasanaigh go ceann coicíse agus ansi, in imeacht aon oíche amháin, théaltaigh na bua uatha agus scaipeadh an dóchas ortha faoi mar a ghlanfaí an drúcht le céad solas na maidine. Níorbh é arm na nIarlaí amháin a treascraíodh ag Cionn tSáile ach an saol Éireannach agus an cultúr Gaelach dar diobh iad. Shíothlaigh fuinneamh na nGael agus chaolaigh siad leo go slítheánta siar sna cnoic agus sna criathraigh."

Ach thár aon rud eile tá beatha an Ardeaspaigh tugtha don saint agus don phléisiúr léirithe go smior ann. Bhí íonadh orm cé chomh iontaobhach is a bhí Rialtas Shasana as agus chomh aineolach is a bhí sia, mar aon le Eaglas na Róimhe, ar chúrsaí na hÉireann.

An féidir a rá go bhfuil mórán athrú ar an scéal san 21ú aois?

* Rógaire Easpaig - Odhrán Ó Duáin, O.F.M., Foilseacháin Náisiúnta Tta 1945.
Bhain an leabhair duais i gComórtas Cuimhneacháin Phiarais Bhéaslaí faoi choimirce Oireachtas 1973

Tearmann nó díth céille!

Tá sé de nós agam cúpla neomad a caitheamh ag an ríomhaire, ní gach maidin ach go minic ar an suíomh Tearmain.  Seo suíomh le "duine a threorú trí sheisiún urnaí i sé chéim." Nach bhfuil rian eagraithe na nÍosánach le feiscint san abairtín sin?

Cinnte is neomad ciúin atá ann go luath ar maidin agus seo a léigh mé ar maidin.

"Tá Dia i mo chuideachta, ach níos mó ná sin, tá sé ionam."

Stopann sé sin mé gan aon amhras. Cad is brí leis seo? "Moillim ar feadh nóiméid le cuimhneamh ar laithreacht seo Dé taobh istigh díom. I mbualadh mo chroí, i dtuile agus trá m'anála, i ngluaiseachtaí m'aigne. Anois! Agus mé i mo shuí ós chomhair mo ríomhaire!"

An rud is sontaisí faoin gcoincheap sin ná nach mbraitheann sé ormsa. Is firic atá ann (creidimse). Tá sé ann! Is cuma duine olc nó maith mé. (Bhfuil éinne maith ann?).

Bhíodh sé á rá ag an Ath Frederick Faber (1814-1863)* go raibh Dia i gcarcar ionainn mar pheachaí, agus gach uair a deinim peaca tá mé á gceangal níos deanganaí! Nach n-imíonn sé ríomh ón duine is measa agus mar sin ba chóir dó dul i ndiaidh gach peacach len é a shabháil.

Tuigim gur "díth céille é" dar le mórán (mar a dúirt Pól).

* Sagart i Sasana atá dearmadtha anois ach a scríobh an iomann úd "Faith of our Fathers" a canadh ag gach cluiche Chraobh na hÉireann fadó!

D’imigh siad leo ina nduine is ina nduine....

Agus scéal na bpáistí agus a máithreacha a daoradh isteach san h-árais úd ar fúd na tíre smaoiníos ar an rud is ceart do gach Críostaí a dhéanamh nuair ata fadhb d'aon saghas ann.

Más Críostaí mé is ceart dom an-iarracht an meon céanna agam agus atá ag Íosa, mar a deireann an Aspal, "Bígí ar aon mheon le hÍosa Críost!" (Fil 2:5). Agus conas tá fhios agam cén mheoin atá ag Críost? Is tré aithne a bheith agam air - ní eolas ach aithne. Agus conas is féidir liom aithne a bheith air? Tré bheith ag caint leis, tré bheith ag éisteacht leis, tré bheith ag léamh faoi sa Bíobla agus i scríbhinn na n-Aithreacha.

Ó na scrobhínní is sine is cosúil go raibh lucht na cumhachta ag gearán faoi hÍosa a bheith i meas na bocht, na peacaigh agus na striapaigh. (Chuireann sé sin in aigne dom an Pápa Prionsias ag caint faoi "boladh na caorach!")

"An duine agaibh atá gan pheaca..."

Tá scéal i soiscéal Eoin le scéal faoi bean óg a "rugadh uirthi in adhaltranas!" Agus seans go bhfuil ceacht le foghlaim sa scéal sin.

"Thug na scríobhaithe agus na Fairisínigh bean ar rugadh uirthi in adhaltranas agus chuir siad ina seasamh i lár baill í agus dúirt siad leis: 

“A mháistir, rugadh ar an mbean seo i gcoir féin an adhaltranais. D’ordaigh Maois dúinn sa dlí bás a imirt ar a leithéidí seo le clocha. Cad deir tú más ea?” 

Dúirt siad an chaint sin á phromhadh, chun go mbeadh rud éigin acu le cur ina leith. Ach chrom Íosa síos agus thosaigh sé ag scríobh lena mhéar ar an talamh. Ós rud é nach ndeachaigh aon stad orthu ach á cheistiú,d’éirigh sé suas agus dúirt leo: 

“An duine agaibh atá gan pheaca, bíodh sé ar an gcéad duine ag caitheamh clocha léi.” 

Agus chrom sé síos arís agus bhí ag scríobh ar an talamh. 

Arna chlos sin dóibh d’imigh siad leo ina nduine is ina nduine ag tosú leis na seanóirí, agus ag dul síos go dtí deireadh; agus fágadh Íosa ina aonar agus an bhean ina seasamh i lár baill. 

D’éirigh Íosa suas agus dúirt sé léi: 

“A bhean, cá bhfuil siad? Nár dhaor aon duine thú?” 

“Ní dhearna aon duine, a dhuine uasail,” ar sí. 

Dúirt Íosa léi: 

“Ná ní dhaoraimse thú ach oiread. Imigh leat agus ná déan peaca arís as seo amach.”'

An rud atá soiléar sna h-imeachtaí seo fadó, agus fós anois b'fhéidir, nach bhfuil mé ag éisteacht le guth hÍosa mar a deirean sé in áit eile faoin Samárach maith - “Imigh leat, agus déan féin mar an gcéanna.”

Nach trua nach n-éistimís leis sa lá atá inniú ann?

• Dála an scéal tá an Bíobla Naofa (Biobla Mhagh Nuad) ar líne i bhfoirm pdf anseo.

Lúireach Phádraig!

Ego Patricius peccator rusticissimus . . . Mise Pádraig, peacach róthuatach . . . 

Críost liom,
Críost romham,
Críost i mo dhiaidh,
Críost istigh ionam,

Críost fúm,
Críost os mo chionn,
Críost ar mo lámh dheas,
Críost ar mo lámh chlé,


Críost i mo lúi dom,
Críost i mo sheasamh dom,

Críost i gcrói gach duine atá ag cuimhneamh orm,
Críost i mbéal gach duine a labhráionn lom,
Críost i ngach súil a fhéachann orm,
Críost i ngach cluas a éisteann liom.

Tá Mise Pádraigh! Faoistin Phádraigh agus leagan Laidine agus Gaeilge de scríbhinní eile mórthábhachtacha Naomh Pádraig mar aon le haiste bhunaidh ar an Naomh le fáil ón dTimire.

Lá na Toirbhearta!

Séala Br na Toirbhearta

Mar iar-dhalta de chuid Bhráithre na Toirbharta (Béarla) is lá faoi leith an lá seo (21 Samhain) i gcónaí dom, Toirbheart na Maighdine Mhuire sa Teampall.

Is traidúsiún áras atá ann gur thóg tuismitheoirí Mhuire í go dti an Teampall agus gur chónaigh sí ann mar ullmhúcháin di don pleán mór a bhí beartaithe ag Dia dí. Tá an scéal ann ón 5ú aois ar a laghad agus tá an féole aá chéiliúradh le níos mó an míle bliain. Tá an scéal luaite i sean-scribhín agus tá na píosa faoi luaite anseo (Béarla).

Má tá tú riamh sa Veinéis tá Séipéal Ársa, Madonna dell Orte (Iodáilis), ina bhfuil an pictiúir seo den Toirbheart ag Tinterreto le feiceál

Ta tabhacht faoi leis sa scéal seo in Éirinn mar sa seachtú aois déag bhunaigh Nano Nagle Siúracha na Toirbhearta (Béarla) i gCorcaigh. Is uaithí siúd a fuair Éamonn Iognáid de Rís an ionsparáid Bráthaire na Toirbhearta a bhunú sa bhliain 1803 i bPort Lairge. (agus is uatha sin a d'fhás na Bráithre Chríostaí (Béarla) i 1820).

Nuair a bhíomr ar scoil bhíodh lá saoire againn ar an lá seo. Whoopie!

Níos deanaí inár shaol bhí brontannas eile ó Dhia ag mé fhéin agus mo bhean mar is ar Lá na Toirbhearta a rugadh iníon dúinn.

Ní nach íonadh gur lá faoi leith í an lá seo.

Naomh Anna i gCeantair na nOileán

Inniú (26 Iúil) an lá a ndéanann daoine oilithreacht chuig Tobar Naomh Anna i dTír an Fhia - lean an comhartha ag barr an bhóthair sé sin an chéad bhóthar ar chlé tar éis Séipéal Thír an Fhia agus tóg an bóthar ar dheis ina dhiaidh sin.

An tobar

Paidir Naomh Anna (ag an tobar) A Naomh Anna, Máthair Mhuire, Le lán-mhuinín a thagaim chugat, Ag an tobar ós do chomhair-sa, Líon mo chroí le grá 's dóchas. Le do ghrásta ar an lá seo, Trocaire Dé go mbeidh le fáil agam, Éist le m'achainí go dtuga tú slán mé, I mbun mo ghráithe ins gach céard dom. Foai do choimirce, cuirim mo mhuintir, 'S chuile dhuine atá i mo thimpeall, Ar do lá féile, a Naomh Anna naofa, Sabháil muide - An Cine Daonna. Aimeán

• Ionad Oidhreachta Leitir Mealláin. (Facebook)

1700 bliain ó shin!

Glaoghtar Forógra Milano (Edictum Mediolanense) ar an dlí a thug Impire Iarthair agus Oirthear na Róimhe le chéile faoi Constantinus Magnus (Iarthair) agus Licinius (Oirthear) sa bhliain 313 AD

Constantinus Magnus

Trén bhforógra seo tháinig deireadh le trí chéad bhliain ghéarleanúna ar na Chríostaithe san impireacht. Fuaradar thár n-ais a chuid maoine agus bhí cead acu, sa deireadh, a gcreideamh a chleachtadh. Taobh istigh de 60 bliain deineadh ina Reiligiún Stáit san Impireacht í sa bhliain 380 AD faoi Theodosius.

Is ó Impireacht na Róimhe a thagann an-chuid de nósanna i Reiligiún na Criostaithe in Iarthair an domhain, focal mar Presbiterium, Pontifex Maximus, an Fáinne Solais a bhíonn thár timpeall pictiúirí naomh, agus ar ndóigh úsáid na Laidne féin thuas go dtí an lá atá inniu ann. Ar ndóigh tá nósanna eile ag Criostaithe agus Caitleachaí faoi ghnásaíochtaí eile nach ón Róimh iad, mar shampla gnásaíocht Bhiosántach Caitliceach, nó gnásaíocht Siriach Cailtliceach agus na Ceartcreidimhigh.

Ar an lá seo agus an Pápa ar a thuras siar go Braisil tá mé ag smaoineamh ar an ní a thóg an Críostaíocht amach as na gcatacóim agus faoi sholas na gréine seacht míle bliain déag ó shin i Milanó na hIodáile.

Aggiornamento!

Caoga bliain ó shin osclaíodh Comhairle na Vatacáine sa Róimh. Bailíodh níos mó ná dhá mhíle easpag in Eaglais Mór Naomh Pheadair don fichiú chomhairle dá chineál.

Tá an Pápa Benedict XVI á gcomóradh tré Bliain an Chreidimh a fhógairt ón lá seo le smaoineamh agus guidhe ar thorthaí na Comhairle. Tá an méid sin rudaí gur féidir a rá faoi agus tá an-mhí-thuiscint air na Doiciméidí a thánaigh amach as. Bhí sé le "fuinneoga na hEaglaise a oscailt le seans a thabhairt don Spiorad Naomh séideadh i ngach áit inti," mar a dúirt Eoin XXIII.

Tháinig an-chuiod athraithe as an gComhairle ar ndóigh agus tá tuilleadh le theacht. Ach ar bhealach tá teipithe ar muna dtuigean muid toil an Spiorad Naomh céanna. B'fhéidr go bhfuil aidmm an Chomhairle agus aidhm na hEaglaise féin i bhfocail an fáidh Míoca fadó:

"Míníodh duit a dhuine, céard is maith agus cad a iarrann an Tiarna ort?

Níl uaidh ach seo: an ceart a dhéanamh, an buanghrá a chothú agus siúl go humhal i bhfochair do Dhé!"

Conas atáim inniu?

Eolas, fios nó aithne?

Bhí cuairteoirí againn le déanaí. Ba Finnéithe Iáivé iad agus thugadar billeog dúinn a chuir an cheist "Ar mhaith leat fios a bheitha agat ar an bhFírinne?"

Chuir sé sin ag smaoineamh mé. Seans gur smaoineamh nach raibh in intinn iad siúid a scríobh an billeog a bhí ann ach chuir sé a smaoineamh mé. Roinnt mhaith bliain ó shin d'éisigh cliarlathas na hÉireann tréad litir leis an tideal, "Eolas ar Chríost!"

Is dócha gur aistriúchan ón mBéarla atá san dá doiciméad a léiríonn bfhéidir míthuiscint ar céard tá i gceist leis an bhfocal "know" nó "knowledge" sa Bhéarla i gcúrsaí chreidimh, cúrsaí Chríosaíochta ach go h-áirithe!

Dúirt Íosa Chríost féin gur eisean "an Bhealach, an Fhírinne agus an Bheatha..."(Eoin 14;6). Ach ag an am céanna is duine daonna é freisin. Cé go bhfuil sé tabhacht eolas air a bheith againn agus fios a bheith againn air, sílim féin go bhfuil i bhfad níos mó ná sin i gceist ná eolas amháin nuair atá muid ag caint ar Íosa. Tá sé éasca go leor an-chuid eolas, nó diagacht a bheith ar mo thoil agam ach ní bheadh ansin ionam ach "clog callánach nó ciombal clingeach!" (1 Cor 13;1).

Céard tá i gceist agam?

Nach bfuil seans ann go bhfuil muid mí cheart ag chuir an-iomarca béim ar an eolas, an fios seo? Sea, tá sé tabhacht eolas a bheith againn ar firicí shaoil Chríost, ar a theagasc agus fiú na riailacha nó dlí. Ach mar a dúirt Íosa in áit éigin eile is do na daoine a deaneadh an dlí ní an duine don dlí. Cad is fiú an t-eolas seo go léir gan dul chuig croí lár na Críostaíochta?

Agus ceard é seo, croílár na Críostaíochta? Comhchaidreamh nó muinteareas le Chríost atá i gceist! Agus  an féidir comhcaidreamh nó muinteareas a bheith agam le h-éinne gan aithne a chuir air?

Tá fios air go maith. Tá eolas air go maith! Ach an fiú tada an eolas nó an fios san a bheith agam gan aithne a bheith agam air?