Bí ar do chompord!

Ceann de na buntáistí le Éowyn ná nach raibh an idirlín ag obair, nó an teilifeasán agus ní raibh an méid sin rudaí ann le chuir isteach in mo chuid léitheoireachta.

Chríochnaigh mé leabhair Rónáin Mhic an Iomaire ar Ghluiseach Cearta Sibialta na Gaeltachta*, agus léigh mé dhá leabhair eile - taobh istigh le dhá seachtain. Níl fhios agam caithain a rinne mé é sin cheanna!

Mar a dúirt mé cheanna bhí an suim agam sa leabhair Gluaiseacht, mar is cuimhingn liom go maith nuair a bhí sé na cúrsaí sin ag tárluint agus rinne mé iarracht cabhrú leis ó Bhaile Átha Cliath. Is cuimhin liom bheith sa Bonnán Buí, club de chuid Chaitlín Maude, agus Máirtín Ó Cadhain ann ár ngriosadh agus muid ag chur seoltaí ar chlúdaigh don toghchán. Uiar eile bhí dorn beag againn i gcarr agus rinneamar na comharthaí bóithre ó Bhearna go Carna a phéinteáil oíche. Bhí aithne agam ar Des Fennell agus thuig mé an "teannas" abhí idir a dhearcadh ar chúrsaí agus an dearcadh a bhí ag an-cuid sa "Ghluaiseacht." Tá sé seo léirithe ag an údar go h-an soiléir sa leabhair.

Ar éirigh leis an Gluaiseacht? D'éirigh agus níor éirigh. An teip is mó dár liom nár nár éirigh leo Údarás ceart Gaeltachta a fháil, údarás ag feidhmiú mar údarás ceart áitiúl do phobal na Gaeltachta. Mar a deireann Rónán tá obair fós le déanamg ach go bhfuil spreacadh fós san iolar!

Nuair a bhí sé sin críochnaithe agam léim mé isteach i leabhair eile a bhí an difriúl ina ábhar - cúrsaí ceoil sa ochtú aois déag. Scéal oratóra Georg Friedrich Handel, "Messiah"¹. Bhí fhios agam go raibh a céid léiriú den píosa álainn ceoli i Sráid Sheamlas an Éisc i mBaile Átha Cliath sa bhliain 1741. Ach is beag eile eolas a bhí agam.

Bí ar do chompórd (Be comforted)! Is mar sero a thosnaíonn gach léiriú de "Messiah." Is maith é mar gach uair a cloisim an ceol sin - agus ní an loinneog Halleluia amháin - tagann cineál suimhneas orm.  

Bhí fhios agam gur Gearmánach a bhi ann, go raibh sé ag obair faoi Toghthóir Hannover thoir ansin ach go raibh sé beagáinín corathónach agus chuaig sé go Londain sa bhliain 1711. Ní raibh sé ann i bhfad sula bhfuair Banríon Áine bás agus bhí fadhb ag Sasana duine a fháil a bhí ina protustúnach le bheith ina Rí ortha. Chuadar tré an craobh ghinealaigh agus fuaireadar amach gurb air Toghthóir Hannover a thit an onóir. B'shin Seoirse I a tháinig i réim sa bhliain 1714. Bhí an cháil ar Handel agus rinne tá fós cáil ar roinnt dá bhfuil scríofa aige do Rithe Shasana, "Zadoc an Sagart", "Ceol an Uisce" ach thár aon rud eile an píosa úd "Messiah."

Tosnaíonn an leabhair le scéal duine nár chuala mé trácht air go dtí seo, Charles Jennens. Ach is duine an tabhachtach é sa scéal mar gan é is ar éigin go mbeadh an trathnóna stairiúil úd ar an 13ú lá deag 1743 i "Neale's Musick Hall" ar Shráid Sheamlas an Éisc! Ba úinéir talún saibhir a bhí i Jennens agus caith sé a chuid ama ag staidéar agus ag scríobh. Chuir se cuid dá iarrachtaí chuig Handel agus uaireant bhain Handal úsáid astu mar leabhróg in oratóra mar " Saul " a chum Handel sa bhliain 1735.

Ba fear gnó é Handel thár rud ar bith eile. Mar aon le Shakespeare roimhe bhí sé ag obair le airgead a dhéanamh. Is cosúil go raibh cáil thár na bearta air agus bhí sé ag cumadh ceoldrámaí mar aon leis na oratóirí. Mar sin nuair a chuir Jennens na focail don "Messiah" go luath sna daicheadí. Bhí Handel ag obair air anois is arís sular chuigh sé go hÉirinn ar chuireadh ón Tiarna Devonshire, Fear Inad an Rí ag an am. Ní mór ná sásta a bhi Jennens nuair a chuala sé go raibh Hnadel imithe go hÉirinn leis.

Sráid Sheamlas an Éisc, BÁC

Bhí roint coirmeacha cheoil aige san hall sin ach ní raibh aon chinneadh déant faoin Messiah go dtí go fíor déanai. Rinne Handle gach rud a eagrú , cóir ó Ardeaglais N. Pádraigh agus Eaglais Chríost. D'éirigh thár barr leis i mBaile Átha Cliath ach níor raibh coirmceoli i Londain go dti níos déanaí agus thóg sé tamall ar muintir Londain é a mheasúnú nó maistreacht cheoil Handel a thuiscint.

Téann an údar go mionn sna cúlscéalta - coimhlint na Stiobhrtach le Tí Hannover, aisteoir mná i dtrioblóid, Déan Swift, páistí tréigthe, sclábhaíocht Mhoslamach agus eile.

Chuir sé leabhar Mhic an Iomaire i gcuimhne dom sa bhealach sin. Ba faoin Messiah nó fain nGluaiseacht a bhíodar go príomha ach bhí na cúl scéalta chomh suimiúil leis an bpríomh ábhar.

D'fhéadfá sult-léitheoireacht a thabhairt ortha!

---

*An Ghluaiseacht, Scéal Chearta Sibhialta na Gaeltachta, - Rónán Mac Con Iomaire; Cló Iarchonnacht 2024; ISBN 978-1-78444-291-0
¹ Every Valley, The story of Handel's Messiah, - Charles King; The Bodley Head, 2044; ISBN 9781847928450

---

Níl mar a shíltear bítear.

An lá dár gcionn (Féach ar "Oíche so bhreis san Ghearmáin...") bhí mé i dtuaisceart na cathrach (BÁC) ag fanach lem m'iníon. Bhí teachtaireach ar an bhfón agam. "Tá sneachta ann!"

D'fhéacas amach agus bhí beagáinín sneachta ann ach ní raibh sé ró dhona. Chual mé ar an raidío go raibh fadhb leis an DART agus cinneas ar an bus a fháil istig sa chathair ionas go mbéinn ábalat a traen ag 11.25 a fháil ó Heuston.

Bhí neart am agam an bus a fháil ag 10.00 le bheith in am.

Ach níl mar a shíltear bítear.

Fionnradharc faoi sneachta

Cé nach raibh sneachta ar bith sa bhruach baile ina raibh mé ag fanacht agus an bus ag dul i dtreo na cathrach bas léir nach cldach éatrom a bhí i gceist. Shleamhnaigh an bus, agus chuile carr i dTuaisceart na cathrach go mall mall mall isteach sa cathair.

D'imigh an t-am, 10.30, 10.45, 11.00 agus ní rabhamar ach ag Páirc Fhionradharc! Bhí an traen go Gaillimh le bheith at 11.25. Faoi dheireadh idir bus agus Luas d'éirigh liom Heusto a shroicheant faoi 12.15 nó mar sin. Bhí an traen imithe.

Ni raibh mé sásta suir istigh i stáisiún fuair tár éis an eachtra a bhí agam i nDuesseldorf an lá roimhe agus d'fhill mé ar thí m-iníona arís. Bhí sé te istigh ansin.

Rinne mé suíochán a chuir in áirithe ar an Sathairn ag 1.00 agus chaith mé oíche eile gan coinne in ionad a bheith sa bhaile...

Tá an lá deas grianmhar i mBaile Átha Cliath ar maidin. 

N'fheadair an ndéanfidh mé Caoran na gCearc roimh oíche!

---

Aíocht don Strainséir?

Bhí mé ar aifreann aréir agus cheap mé go raibh an soiscéal an oiriúnach don tráth seo.

Ag smaoineamh ar na himeachtaí i lár Bhaile Átha Cliath a bhí mé nuair a chuala mé an Sagart ag léamh Briathar Dé.

“Tagaigí, a lucht bheannaithe m’Athar, glacaigí mar oidhreacht an ríocht a ullmhaíodh daoibh ó thús an domhain.
Mar bhí ocras orm agus thug sibh rud le n-ithe dom,
bhí tart orm agus thug sibh rud le n-ól dom,
bhí mé i mo strainséir agus thug sibh aíocht dom,
bhí mé nocht agus chuir sibh éadach orm,
bhí mé tinn agus tháinig sibh ag breathnú orm,
bhí mé i bpríosún agus thug sibh cuairt orm.”

Freagróidh na fíréin é ansin:
“A Thiarna, cén uair a chonaic muid ocras ort agus go dtabharfadh muid bia duit,
nó tart ort go dtabharfadh muid deoch duit?
Cén uair a chonaic muid i do strainséir thú agus go dtabharfadh muid aíocht duit,
nó nocht agus go gcuirfeadh muid éadach ort?
Nó cén uair a chonaic muid tinn
nó i bpríosún thú go dtabharfadh muid cuairt ort?”

Agus déarfaidh an rí á bhfreagairt:
“Deirim libh go fírinneach, chomh fada agus go ndearna sibh é do dhuine don dream is lú díobh seo a chreideann ionamsa, is domsa a rinne sibh é.”

Tá súil agam go mbeidh mise i measc lucht na láimhe deise ar an lá sin.

Trácht ar thrácht nó turas Seiceach go Baile Munna!

Is minic a bhíonn muid ag gearán faoin dtrácht i gcathair na Gaillimhe.

Bhí mé i mBaile Átha Cliath le deanaí agus bhí orm taisteal ó Chluain Tarbh go Baile Munna tráthnóna éigin. Bhí an lá go deas agus bhí RTÉ Lyric ar siúl sa charr. 

Ní gnáthach dom bheith ag tiomáint ag an am sin. Nuair atá mé sa bhaile bíon Raidió na Gaeltachta ar siúl agam de shíor ach bhí clár le Liz Nolan, sílim gur "The Full Score" atá ar a clár. 

Chuir sí siansa cáiliúl Uimh 9 de chuid an Seiceach Antóin Dvořák - "Aus der Neuen Welt!" (Ón Oileán Úr) ar siúl. Bhí an ceol seo ar eolas agam ó bhí me óg agus taitníonn sé go mór liom. Tá sé cuíosach fada agus cheap mé go meidh mé ag mo cheann scríbe roimh deireadh an cheoil. Tá sé cuíosach fad le ceithre gluaiseachta ann.

Ach bhí an trácht chomh trom sin gur thóg sé an méid sinn ama an turas a dhéanamh. Thaitn sé go mór liom gur ndéarnad mé an carr a pháirceáil díreach is na nótaí deireannach. Togann sé thart ar 41 neomad an siansa iomlán a seinnt mar sin is dócha go dtógann sé an méid sin ama tiomáint ó Chluain Tarbh go Baile Munna!

Ach má tá ceol deas ar siúl ní thugann tú faoi deara an t-am ag imeacht.

Uimhríocht ceart?

Mheabhraigh giolch ó Fhéilire Gaeilge ar maidin gur gabhadh an Tiarna Éadbhard Mac Gearailt inniú in Sráid Tomás ar an lá sei sa bhliain 1798. Deirtear gur gabhadh é in uimhir 151 ar an sráid seo.

Bhí traidisiúin láidir i gclann mo mháthair gur i seomra leapa thuas staighre ag 65 Sr Tomás a gabhadh é agus ní Uimhir 151, atá níos faide ón gcathair.


Ba le muintir mo mháthair an teach sin ag tús na fichiú aoise agus is ansin a rugadh í sa bhliain 1919. Teach Tabhairne & Siopa Corry a bhí ann ag an am. Hugh Corry a bhí ar mo shean athair.

Tá scéal ann leis go bhfaca Aintín liom taibhse d'fhear in éadach ón ochtú aois deag ina seomra leaba uair amháin.

Is cosúil gur theip ar an ghnó le linn an Spealadh Mór sna luath triocaidí. Cailleadh é sa bhliain 1953 ag agus é trí bhliain agus ceithre scór. Níl mórán cuimhne agam air ach go mbíodh sé ag spraoí linn sa teach. Seo pic dé sa bhliain 1944.

Is le muintir Kennedys an teach anois sílim agus é ina teacha tabhairne go fóill. Agus is dócha nach mbeaidh fhios fhirinne an sceal go deo againn!

---

• Seanchas clainne agus Cogadh na gCarad.

Cathair ann féin?

"Ón fharraige, maidin samhradh, is aoibhiúla é - suaiceanna a chuid teampall ag éirí go huaibhreach ós cionn an bhaile, sléibhte Bhaile Átha Cliath faoina gculath ghlas ar a gcúl, Cnoc Dheilginse ó dheas agus an cathair faoi cheobhrán bánghorm ó thuaidh.."

Rugadh i dteach ós comhair an Piara Thiar i nDún Laoghaire mé. Is dócha gur ar sin a bhíos ag smaoineamh nuair a cheannaig mé an leabhair seo* mar bhall den gClub Leabhar i mí Aibreán 1977! Bhí sé ina luí i measc leabhair eile sa teach ó shin ina aoinair gan léamh. Ar ndóigh tá cáil ar Dhún Laoghaire in Éirinn mar is ón bpiara ansin a d'imigh na sluaite ag caoineadh ar an mbád bán thoir go Sasana agus níos faoide i gcéin.

Thóg mé suas é le déanaí agus thosaigh mé á léamh. Leabhair an spéisiúil atá ann go mór mór don té a bhfuil eolas agus aithne aige ar an mbaile agus an cheantair máguaird. Agus mé á léamh thuig mé cé fáth ainmneacha ar shráideanna agus ardáin na h-áite, a lethéid mar Crofton, De Vesci, Crostwaite, Verschoyle, Longford agus Clarinda agus ar ndóigh George féin.

Dún Laoghaire a bhí ar an áit go tús an naoiú aois deag. Baile mara iascaireachta nach gcuirfeá mórán suntas ann. Ach thárla aistriú ar an mbaile nuair a tógadh cuan nó calafort mór amach ón mbaile. Socraíodh ar an áit mar calafort don bád phoist ó Chaergybi na Breataine Bige agus is uaidh sin i thosaigh an boradh ar an áit. Is ansin a bhí an Rí, Seoirse IV, an Leasrí a bhí, le teacht i dtír ar chuairt ar Éirinn 1821 - an céad Rí Shasanach a tháinig i dtír ar chuairt síochánta. Seo an Rí, "the fourth of fools and oppressors called George" mar a thug an file Byron air a thug a chead ainm na h-áite a athrú go Kingstown nuair a d'iarr Coimisiéirí air. "Nár chaith rí ní ba shuaraí ná é an choróin i Sasana ná i dtír ar bith eile" a dúirt Petrie ina thaobh.

Tá cúntas ar an obair mhóir ar thógáil an calafort céanna. Cúrsaí airgid, na fadhbanna agus na hargóintí. I ndairíre chuir cur agus ag cúiteamh ar feadh suas le daichead bliain, oibreacha móra an lae inniú mar Oispidéal na Leanaí nó an Choras Bhanda Leathan.

Tógadh na carraig go léir ón gcoiréal i Cnoc Dheilginis, áit ina raibh mis agus mo cháirde ag spraoí níos deanaí agus áit ina mbíonn dreapadóirí ag cleachtadh a gcéird sula dtéann sid go dtí na Himiléithe nó Alpa na hEilibhéise.

Tá cur síos ar na traigóidí a thárla go mór mór stoirm mór dosháraithe 1861 agus na hiarrachtaí a rinne an Captaen John McNeill Boyd. Is cuimhin liom ag cuir ceisteanna faoin bhfear seo mar tá leach ina onóir ar an bpiara thoir i nDún Laoghaire. Tá sceal an fhir chróga seo inste sa leabhar seo.

Tháining an bhorradh ar an gcalafort i rith na 20 aoise agus bhí bád farantóireachta an le fada. Ach ar dtús na fichiú aoise déag tháinig meath ar sin agus anois is beag obair ar bhonn tráchtála nó fiú iascaireachta a thárlaíonn ann. Is áit do bháid pléisiúir don chuid is mó atá ann anois. Ar ndóigh is ionad siúlóide cáiliúil é an Piara Thoir úd. Do thug James Joyce, "a disappointed bridge" air!

Calafort Dhún Laoghaire ón Aer (wikipedia)
An Piara Thoir ag a bun.

Tá cur síos ar bhochtanas na "gnáth daoine" san baile le "upwards of one hundred courts and lanes in a most abominable state of filth and neglect..." Ag an am sin - i lár réimis Victoria, Banríon & Impire - bhí fás ar an mbaile agus daoine mór le rá ó gCaisleán ag dul amach ansin ar an dtraen nua go dtína dtithe breá ar ardáin agus cearnóga nua Clarinda, Crostwaite agus eile - (Chosnaigh sé thart ar £80,000 céad "first class houses" a thógaíl i gKingstown - "beautifying this charming place"). Bhí daoine ag brú ar na gCoimisinéirí rud éigin a dhéanamh do na boich sna "slumaí." Bhi baol an chalair ann agus thárla ráig sna triocaidí, na daicheadaí agus bhí ceann ann i 1861 chomh maith. Thosaigh ar obair mór (ní hamháin i nDún Laoghaire ach i mBaile Átha Cliath agus i gcathreacha eile) ar scéimeanna séarachas. Tá muid fós ag baint úsáid as na córais sin a togadh 150 blian ó shin.

Ar ndóigh tá athrú ar ainm an bhaile anois ann agus is Dún Laoghaire atá air ón 6U lá Iúl 1920 nuair a ritheadh rún "that this Kingstown Urban District Council do hereby change their name and style and the name of their district to the Dún Laoghaire Urban District Council and the Dún Laoghaire District respectively."

I rith an ama seo deireann an údar, "is ag fás i gcónaí atá Baile Átha Cliath, ag slugadh ina gceann agus ina gceann na bailte agus na sráidbhailte a bhíodh ina slabhra mórthimpeall air leis na cianta." Faraoir is baolach go bhfuil sin fós ar siúl - nós cathrach is dócha! Bhí baol ann go mbeadh sé curtha leis an gcathair agus bhí an chaint ar sin sna feichéidí agus fiú níos deanaí.

Sa bhliain 1930 cuireadh deireadh leis an seancomhairle agus chuaigh comhairle eile ina áit - Bardás Dhún Laoghairle, comhairle a riarfadh a cheantair le Charraig Dhuibh, Deilginis, Cill Iníon Léinín agus an Baile Breac. Is cuimhin DLC a bheith scríofa ar fógraí. Glaogh Seán Lemass, "this second city" ar Dhún Laoghaire ag an am.

Scríobhadh an leabhar seo i lár na seachtóidí agus tá athrú eile ar rialtas áitiúil ann. Is Comhairle Chondae Dún Laoghaire & Ráth an Dún (DLR) atá air anois agus tá Cabán tSíle, Gleann Chuileann, Dundroma curtha leis.

Tá an taighde déanta ag an údar anseo, nótaí ag a chúl agus tá sé éasca le leamh. Agus tá neart foghlamtha agam faoi áit mo bhreithe nach raibh ar eolas agam roime seo.

Dún Laoghaire inniú!
Agus mé á scríobh seo d'fhoilsigh an Irish Times, "Dún Laoghaire’s continuing failure to reinvent itself," (Béarla)  alt ó Jennifer O'Connell faoin meath ar Dhún Laoghaire ó na hochtóidí agus go mór mór ó aistraigh Stena and seirbhís stairiúl ó Caergybi go dtí Bhaile Átha Cliath sa bhliain 2014. Agus alt eile ón gcolúnaí uileláithreach David McWilliams, "Dún Laoghaire typifies Ireland’s poor use of land!"(Béarla). I lár na hochtú aoise déag bhi trácht ar an "most abominable state of filth and neglect." I mbliana tá trácht ar "the stae of the town, with its relentless decline and empty retail units, is a travesty."

Deirtear go bhfuil feabhas ag teacht ar an tír, tá an daonra ag méadú. Mar a deireann McWilliams an féidir le Dún Laoghaire, an céad bruach bhaile in Éirinn, bheith ina cheannródaí don gcuid eile den tír?

* Ó Kingstown go Dún Laoghaire, Dónal Ó Suileabhán, FNT 1976

---

• Calafort Chill Rónáin (6 Márta 2013)

Seanchas clainne agus Cogadh na gCarad.

Mhearbhaigh Féilire Ghaeilge (@feilire) ar an gcóras giolcaireachta twitter inné gur ar an lá sin sa bhliain 1922 a thosaigh Cogadh na gCarad anseo in Éirinn.

"Ar an 28 Meitheamh 1922 a thosaigh a thosaígh Cogadh Cathartha na hÉireann nuair a d’ordaigh an Coileánach d’Arm an tSaorstáit na neamhrialtaigh sna Ceithre Cúirteanna a ionsaí, le soláthairtí arm agus lón lámhaigh ó Rialtas na Breataine."

Tá seanchas sa chlann sagainne faoin eachtra áirithe sin. Ní féidir liom é a cruthú ach bhí an scéal ag m'athair a bhí cúig mbliain d'aois ag an am.

Ba le clann m'athair an foirgnimh ar chúinne Sr Prionsias agus Sr Thomáis ag an am. Teach taibhrne a bhí ann ag an am. Ó dhíon an fhoirgnimh sin, atá ar bharr árd cheanna féine bhí radharc soiléar ar na Ceithre Cúirteanna áit a bhí Ruairí Ó Mordha agus a comráidithe a bhí tár éis oifigeach árd in airm an Saorstáit a gabhail. De réir seanachas sa chlann tháinig lucht Airm na Saorstáit chuig an teach agus gabhadar seilbh air mar chuid den ionsaí ar an Ceithre Cúirteanna.

Leis an ionsaí ar na Ceithre Cúirteanna a lean san a thosaidh an cogadh idir iad siúd a bhí ar son an Conartha agus iad siúd a bhí ina aghaidh.

Mar a deirim ní féidir liom é a cruthú. Chaill an clann an teach níos déanai i rith an "Spealadh Mór" (1929-1930). Idir an dál linn bhí sé ina Bhanc agus anois ina caifé caife - Caffe Noto!

Fuair m'athair bás sa bhliain 2005 agus mo Sheanathar sa bhliain 1956. Go ndéana Dia maith dóibh!

Seans go mbeadh suim sna píosaí seo faoin dteaghlach i rith Éirí Amach na Cásca agat! • Céad bliain is an lá inniú! - 1 #Éire2016 (29/4/2016) • Céad bliain is an lá inniú! - 2 #Éire2016 (2/5/2016) • Céad bliain is an lá inniú! - 3 #Éire2016 (8/5/2016)

Pictiúir ón stair ar Dhroichead uí Chonaill! @manOnBridgeDoc

Caoga bliain le phobal Bhaile Átha Cliath!

Nuair a luadh ainm Arthur Fields dom i rith na Nollag cheap mé nach raibh aithne agam air. Ach bhí agus tá ag an-chuid as Bhaile Átha Cliath agus ar chuairteoirí ar an ard-chathair le breis is caoga bliain. Bé an fear na grianghrafadóireachta ar an ndroichead é ag glacadh griangr aagus má deireann tú é sin deireann daoine leat "Oh sea is cuimhin liom é!"

Chuireann an smaoineamh sin a bhóithre na smaointe iad - "Sea! Is cuimhin liom gur tógadh pictiúir fadó de mo Mháthair, de mo Mhuintir agus tá sé againn 'áit éigin' sa bhaile."

Mar sin a bhí sé agamsa pé scéal é. D'aimsigh mé fhéin pictiúr a bhí tabhachtach do m'athair agus bhí sé ar an matal againn i gcónaí agus muid óg.

Tá mo shean mháthair ar thaobh m'athair atá ann agus i lena h-iníon is óige, Máirín. Tá siad ar dhroichead uí Chonaill ag dul ó dheas agus foirgnimh Ché Éidin ar chúl - Hopkins & Hopkins a bhí ar an gcúinne sin. Tá scéal leis an ngriangraf seo áfach.

Lá éigin i lár mí Márta 1941 a bhí ann. Bhí mo shean mháthair le dul is teach san oispidéal ach bhí uirthí slipéir nua a fháil le bheith gléaste i gceart ós comhair na banaltairí. Chuig sí isteach lena h-iníon chun iad a cheannach agus is dócha gur i gClery's a fuaireadar iad. Tá cuma sona ar an mbeirt acu.

Chuaig sí isteach go dtí an oispidéal ach agus í ar bhórd na h-obráide fuair sí t-aom chroí agus fuar sí bás ar an 25 Márta 1941. Mar sin is é seo an pictiúir deireannach atá againn di. Ní raibh sí ach 56 bliain d'aois.

Agus muid óg glaomar "Grandma in heaven!" uirthi i gcónaí agus an pictiúr seo á theaspeáint againn.

Tá suíomh ar líne ann - Man on the Bridge - lán le pictiúirí idir 1930 go dtí na h-ochtaidí nuair a d'éirigh sé as. Ní raibh aon chartlann claonchlónna fágtha aige, nó ag a chlann agus mar sin níl ach na pictiúirí a tá ag an bpobal féin fágtha mar taifead ar a chuid saothair. Deirtear go thóg sé breis is 182,500 griangrafeanna i rith an ama sin.

Chuireas an pictiúir isteach ann, tá sé éasca é a dhéanamh agus tá sé ar líne anois ann.

Dáta don dialann! Más in mBÁC nó Béalfeirste thú!

Bí ag faire amach d’Aisteoirí Bulfin Bhaile Átha Cliath ag tús mhí na Nollag, nuair a chuirfidh siad an seó is déanaí acu, ceoldráma nuascríofa '1915' le hAodh Ó Domhnaill, 1915, ar stáitse i mBaile Átha Cliath agus i mBéal Feirste.

“Roghnaigh siad an bhliain mhícheart.
Roghnaigh siad an Oifig-an-Phoist mhícheart.
Ach bhain a n‑éirí amach (agus a gcuid amhrán) crathadh as Impireacht Shasana!”

Díoladh iomlán na dticéad don seó Nollag deireanach a léirigh Aisteoirí Bulfin, Laraedó (2013). Moltar, mar sin, ticéad a chur in áirithe le haghaidh 1915 go luath! Tá rátaí grúpa ar fáil chomh maith i mbliana. Gach eolas thíos.

• Ionad 1: Amharclann Smock Alley, Sráid an Mhalartáin Íochtarach, Barra an Teampaill, Baile Átha Cliath 8: Dátaí: 2, 3, 4 & 5 Nollaig
Am: 8 pm Áirithintí: (01) 677 0014 agus
Ticéid do na léirithe i Smock Alley: €15 (mic léinn agus pinsinéirí €12; lascainí do ghrúpaí 8 nó níos mó le fáil ach glaoch ar (01) 677 0014 – ráta grúpa €10)

• Ionad 2: Cultúrlann McAdam Ó Fiaich, 216 Bóthar na bhFál, Béal Feirste, Dátaí: 12 Nollaig
Am: 8 pm Áirithintí: (028) 9096 4180

Alt faoin léiriú seo san Irish Times: Dráma nua le hAisteoirí Bulfin, 1915, le stáitsiú thuaidh agus theas. (28/10/2015)

An Iodáil ar an dTrá Thuaidh!

Ba lá speisialta dúinn inné ach bhíomar i mBaile Átha Cliath agus ní sa bhaile.

Chinneamar le dul amach chun céiliúradh beag a dhéanamh - béile deas i bproinnteach deas a bhí i gceist againn. Chualamar go raibh áit deas ar An dTrá Thuaidh. Is ó deisceart na cathrach agus mar sin is tír iargualt é tuaisceart na cathrach. Áit a bheadh marcáilte ar na sean learscáileanna "here be dragons!" Thógamar bus isteach chomh fada le Droichead Newcomen agus is ansin atá Da Mimmo (Béarla).

Áit an-bheag atá ann b'fhéidir leath dosáen nó beagáinín níos mó bóird inti. Tá na mílte caféanna no trattoria mar seo le fáil san Iodáil ach in Éirinn níl siad chomh coitianta. Is cosúil go mbaineann sé leis an gClann Iodálach Fuscairdi, as Casalattico ó dheas ón Róimh. Cheanníodar an áit seo sna seascaidí agus thosnaíodar ag díol iasc agus sceallóga, mar a rine an-chuid iodálaigh i mBaile Átha Cliath, agus áiteann eile ag an am. Cúig bliain ó shin rinne mac na clainne sin, Tino Fuscairdi, an chuid aistrithe ar an áit agus d'oscail sé Da Mimmo, mar Sapori D Italia (Blas na hIodáile). Agus d'éirigh leis, oh d'éirigh leis cinnte.

Chomh luath agus a chuamar isteach cuireadh fáilte is fiche romhain ag an mbainisteoir (Tino é feín?). Cuireadh chun suí muid agus léamar an gnáth bhia chlár agus bhí na béiltí speisialta ar chlár dubh. Mar is gnáth i proinntithe san iodáil cuireadh arán le beagáinín pesto agus gloine uisce ós ar gcomhair agus muid ag léamh. Roghnaíos Ravioli an lae agus d'ordaigh mo bhean orchiette (cluaisíní beaga - cineál pasta). Rognaíomar boidéal deas fíon "Gavi" - fíon geal a thatníonn linn.

Gan mórán moille, thainig an bia agus bhí sé ar fheabhas. Bhí an pasta agamsa díreach i gceart, "al dente" ach ní ró chrua agus bhi anlann trátaí agus uachtair (sílim) a bhí díreach ceart. Bhí blas íontach ann nach raibh ró láidir. Bhí blas nios láidre ag anlann orecchietti mo bhean le blas ó ispíní na hIodáile istig ann. Agus ar ndóigh chuir an fíon leis an béile go mór.

Ach fagaim na rudaí is deise chuig an deireadh. An milseog! Déarfaidh éinne le aithne orm an tabhacht atá leis an mír seo d'aon bhéile liom. Deirtear, agus ní shéanaim é, go ndeanaim mo rogha den bpríomh chúrsa tár iniúcadh a dhéanamh den chuid seo den mbia chlár. Ar aon nó rine me mo rogha - trimisiú! Ar bhlais tú riamh é? Neam! Neam! Agus is beag áit in Éirinn a deanann tirimisiú ná tirimisiú Da Mimmo. Nó b'fhéidir san Iodáil!

De gnáth sé an rud a deireann liom gur proinnteach fíor Iodálach é ná an cáife. D'fhoghlaim mé ceacht nuair a bhí mé san Iodáil gan cappuchino a ordú i ndiaidh béile ach cáife - cáifé mar a deineann na hIodálaigh é. Nó mar a deirtear taobh amuigh den tír sin - espresso. Mar sin ag deireadh gach béile tá sé de nós agam cupáin espresso a ordú agus diaidh ar ndiadh is cupán beag atá beagnach lán de uisce te donn - caife istigh ann ceart go leor ach an iomarca uisce. Ruad nach fíor cupán cáife Iodálach ann, rud nach gcuirtear ós do chomhair ag aon áit san  Iodáil.

Bhuel, a cháirde, is féidir liom a rá libh gur cáife ceart láidir, blasta, Iodáileach atá le fáil san áit seo.

Ná déan dearmad ar an ainm Da Mimmo ar an dTrá Mór i mBaile Átha Claith. Is fiú go mór bheith cróga agus dul ó thuaidh len é a thriail.

• Tá léarmheas i mBéarla scríofa ar Tripadviser agam! (30/9/2015)

1915 ag teacht!

An féidir leat canadh? Cónaí ort i mBaile Átha Cliath?

Fuair mé an nóta gearr seo ó cumann aisteoirí san Árd Chathair ar maidin. Tá clú agus cáil ag an ngrúpa seo ach go bhfios dom sé seo a céad uair a thugadar futhu ceoldráma a léiriú - muna bhfuil fhios agat a mhalairt!

Cinnte, 'siad Aisteoirí Bulfin ar an ngrúpa is buaine agus is beoga i mbun na drámaíochta Gaeilge i mBaile Átha Cliat leis na blianta. Bunaíodh iad i 1967 nuair a tháinig Seán Ó Briain amach go Craobh Liam Bulfin de Chonradh na Gaeilge i Rath Maoinis i mBaile Átha Cliath ag timireacht do Chomhairle Náisiúnta Drámaíochta na Gaeilge. Compántas amaitéarach atá ann go bunúsach ach tá léirithe leathghairimiúla déanta acu ar stáitsí Bhaile Átha Cliath agus ar fud na tíre. Tá nua-dhrámaí á scríobh acu le fada an lá, agus tá Pádhraig Ó Giollagáin agus Aodh Ó Domhnaill ina bpríomhscríbhneoirí acu.

A Chara, Tá 1915 ag teacht! Beidh ceoldráma nuascríofa á chur ar stáitse ag Aisteoirí Bulfin ag tús mhí na Nollag. Cuirfear breis eolais amach faoi sin sna míonna atá amach romhainn. Faoi láthair, áfach, tá aisteoirí (fir agus mná) a bhfuil cumas amhránaíochta acu á lorg againn chun páirt a ghlacadh sa léiriú nua seo. Beidh léamh scripte / éisteachtaí ar siúl Dé Céadaoin, an 9 Meán Fómhair, ag 6.30pm i Scoil Bhríde i Raghnallach (Luas: Coill na Feá). Bheimis buíoch díot dá scaipfeá an scéal ar éinne ar d’aitheantas a mbeadh suim acu páirt a ghlacadh i gceoldráma Gaeilge i mBaile Átha Cliath. Éinne a bhfuil suim acu páirt a ghlacadh sa léiriú seo ba cheart dóibh scéala a chur chuig aisteoiribulfin@gmail.com nó chuig Aodh Ó Domhnaill (scríbhneoir an cheoldráma!) ag 087 3128224. Lánfháilte roimh bhaill nua! Beannacht, Méabh Ní Loingsigh Oifigeach Caidrimh Poiblí Aisteoirí Bulfin

Ma tá suim agat:
- Bi i dteanghmhail leo ag aisteoiribulfin@gmail.com
- Fág teachtaireacht ar an suíomh Facebook atá acu, nó
- Tar ag an léamh-scripte seo! Oscailte do cách! 6:30in ar an Céadaoin seo (9ú MF) i Scoil Bhríde, Raghnallach (stad Luas Coill na Feá).

Banríon na hÉireann!

An Mhaighdean Bheannaighthe Muire, Bainríoghan na h-Éireann.

Tá mé ag cíoradh irasmaí ó theach mo mhuintire agus carn mór páipéirí a bailíodh thár breis is seasca bliain ag mo thuismitheoirí. I ndairírí tá stuif ann ón a dtuismitheoirí siúd leis a théann siar chomh fada le deireadh na naoiú aoise déag.

An Carta

I measc na rudaí atá ann tá an cárta seo (ar dheis) gur cuimhin liom féin é nuair a deanadh é. Cárta ag comóradh oirniú chol ceathair mo mháthair, an tAth Maolmhuire Ó Fiaich CSSp sa bhliain 1956, atá ann. Cuireas ceist ar na meáin soisialta ag lorg níos mó eolais faoi agus fuair mé freagraí an spéisiúil faoi.

Ar an gcéad dul síos sé Leo Whelan (1892-1956) an ealaíontóir a rinne an pictiúir sa bhliain 1932 nó mar sin mar ceann den chnúascah pictiúirí a deineadh ag chéiliúradh an Chomhdháil Eocairisteach Idirnáisiúnta sa bhliain 1932. Deineadh don gcomhlucht foilsitheoireachta Gill a bhíodh siopa i Sráid Uí Chonaill i mBaile Átha Cliatha acu go dtí na seachóidí. Rinne sé trí pictiúirí ag an am ach is cosúil go cailleadh iad i dtine ann sa bhliain 1979. Dúnadh an siopa ach tá an cómhlucht féin fós ann mar "Gill & McMillan".

Maolmhuire L Ó Fiaich CSSp
timpeall an ama inar ornaíodh é

Rinne an ealaíontóir pictiúirí eile de daoine stairiúil mar Micheál Ó Coileáin agus Ristaerd Ó Maolcatha agus b'eiseann a rinneadh an déaradh ar stampa sa bhlian 1929 ag comóradh Fhuascailt na gCaitliceach le pictiúr de Dhónail Ó Chonaill.

B'fhéidr an rud is spéisiúla faoin bpictiúir seo ná go bhfuil fhios againn cé hiad na daoine a bhí mar mhainicíní ealaíontóra sa pictiúirí. Sheas Sarah nó Sally Deale (ní Byrne) dó. Ba dalta ag Seán Keating ag an gColáiste Ealaíona agus níos deanaí ball den bhfoireann ann í. Agus bé mac le Keating, Justin, ( a bhí mar Aire i Rialtas Liam Mac Coscair níos déanaí) a seas don leanbh sa phictiúr. Díoladh cóipeanna den bpictiúr sna triocadaí agus is cosúil leis go bhfuair mo ghaol, An Ath Maoilmhuire cead an pictiúr a úsáid ar an gcarta ag comóradh a oirniú ina shagart sa bhliain 1956.

Deirtear go bhfuair an Pápa Pius XI (1922-1939) cóip den bpictiúir agus gur mhol sé an ealaíontóir mar a rinne sé íomhá den "Madona" mar chailín Gaelach don gcéad uair.

Táim buíoch de mo cháirde ar Gaeilge Amháin as a gcuid eolais a roinnt liom go bhféidfinn beagáining níos mó taighde a dhéanamh faoin pictiúr seo a bhí aithne agam air ó bhí mé óg.

Agus mé ag breabhsáil ag lorg breis eolais ar an bpictiúir tháinig mé ar íomhá níos fearr de ar an suíomh pinterest seo:

Ainm á lorg!

Tá Buachailín deas ag Yasmin...

Rugadh buachailín nua i mBaile Átha Cliath ar an nDaordaoin seo caite. Bhí an máthair, Yasmín, á iompair le dhá mhí agus scór agus tar éis na beirthe tá an beirt, máthair agus mac slántiúil.

Pic:Barbara Lindberg/REX

Eilifint áiseach atá ann i agus rugadh é i mBaile Átha Cliath, san áit ar a thug muid Gáirdín na nAinmhí air nuair a bhí mise óg ach anois is zú atá ann! Tá sé ag siúl thár timpeall cheana a féin agus tá sé le dul amach lena athair, Upali, agus leis an dtréad sar i bhfad! Seans go mbeidh tú i ndán é a fheiscint ar shuíomh an zú anseo. (Béarla)

Ar ndóigh níl aon ainm ar an gcréatúirín beag go fóill. Beag a deirim ach tá sé ar chomh mheachán le duine fásta (ca 80Kg) agus méadair ar aoirde cheanna féin.

Tá comórtas á eagrú le h-ainm a thabhairt air agus duais ag an té a roghnaíonn an ainm is oiriúnaí. Ta na téarmaí agus eolas le fáil ar shuíomh facebook an Natural Facebook Company!

Ainm áiseach atá á lorg acu! Tuairim ag éinne?

Tá an Nollaig ag teacht....agus an ríomhlóid!

"Aoine dubh" an tainm a thugann na Meiriceánaigh ar an lá i ndiaidh a mórfhéile bhuíochais -  Lá an Altaithe. Is ar an lá sion a thosnaíonn siad ag siopadóireacht don Nollaig!

Is maith liom siopadóireacht don Nollaig, na soilse, an ceol, chuile duine ag rith anseo is ansiúd ag lorg é seo nó é siud! Tá se de nós agam páipéar burlála gan aon rud scríofa ortha mar bíonn siad i gcónaí as Bearla, "Seasons Greetings" "Happy Christmas" agus eile! Ach inné chonaic mé bíogáil nó tuít "Dóibh siúd ar mhaith leo a mbronntanais a bheith i bpáipéir Gaelach!" (GRMA a Aonghuis Uí Almhain!). Bhí nasc aige chuig suíomh nár bhfaca mé cheanna. Comhlucht Éireannach, Dúrud, an suíomh a luaigh sé!


"Creideann Dúrud go bhfuil dlúthbhaint ag úsáid teanga i bpobal le sláinte eacnamaíoch an phobail áirithe sin. Nuair a bhaineann pobal leas as teanga ar leith, cruthaítear iliomad féidearthachtaí gnó, mar bíonn gá le seirbhísí agus le táirgí sa teanga áirithe sin, agus iad baill an phobail féin amháin a chuireann a leithéid ar fáil, murab ionann agus daoine i dtír éigin eile, faoi mar a tharlaíonn de ghnáth i gcás na hÉireann."

Cé go bhfuil gnó na comhluchta seo dírithe ar miondíoltóirí agus ní ar an "gnáth phobal" tá eolas ar atá á dhéanamh acu le feiscint acu ann. Is cosúil gur thosaigh siad san earnáil logánú, ag déanamh aistrúcháin bhogearraí ríomhaire agus eile. Sé Durud atá taobh thiar den dá suíomh scriobh.ie (cur síos ar na háiseanna ríomhaireachta agus idirlín is fiúntaí a bhaineann le scríobh sa Ghaeilge.) agus nascanna.ie (áis lárnach do dhaoine atá ag lorg eolais maidir leis na feidhmchláir agus na háiseanna ríomhaireachta ginearálta eile atá ann sa Ghaeilge!).  Ach ní chlíonn siad leis sin amháin agus táid sásta mar shampla, obair mar dáiliúchán earraí le baint éigin teanga leo!

Ina measc siúd tá an páipéir burlála thusluaite!

Rinne mé teangabháil leo le fáil amach cá raibh sé le fáil anseo i gConamara. Tháinig siad thar n-ais taobh istig le uair a chloig! Is cosúil go bhfuil sé le fáil ag An Spailpín Fánach ar an Spidéal. (Is fiú dul isteach ansin le brontannais Nollag le chuir isteach sa páipéar deas seo leis!!)

Is dócha go mbeidh an páipéar seo le fáil i siopaí Ghaelach in d'áit dúchais fhéin mar An Siopa Leabhair i Sr Fhearchair, BÁC. Chuir ceist orthu nuair a bhuaileann  tú isteach le haghaidh do chuid chartaí Nollaig ag Aonach na gCártaí!

Athrú phlean....

Bhí sé go léir socraithe againn! Bhí an Nollag le bheith anseo agus beirt den triúr linn don saoire. Ach tháinig an fuacht! Agus lean an fuacht!

Ar an Luain bhí an tuisce reoite agus ó shin níor éirigh linn uisce a fháil sa teach. Agus lean an fuacht!

Buíochas le Dia tá comharsain alainn againn agus thugadar neart uisce in mbuidéal móra a faightear sna siopaí le huisce. Ach lean an fuacht!

Níl fhios againn cá thagann an píob leis an uisce isteach sa teach agus mar sin bhíomar ag tomhas cén áit a raibh a "reo-phointe!" Cuireadh uisce té ar an dtalamh anseo is ansiúd ach níor éirigh linn deoir amháin a fháil. Agus lean an fuacht!

Bhí an teach reitithe don Nollag. An crann gléasta. An turcaí ordaithe ach gan uisce reatha bheadh sé deacair cócaireacht go compórdach! Agus dúirt muintir na haimsire go leanfadh an fuacht go Lá 'le Stíofáin.

Mar a deireann an file:

"The best-laid schemes o' mice an 'men
Gang aft agley,
An'lea'e us nought but grief an' pain,
For promis'd joy"

Is ansin a d'athríomar na pleanana! Shocraíomar an Nollag a athrú soir agus mar sin beidhmíd ar an mbóthar ar Oíche Nollaig agu dul soir go Bhleá Cliath, turcaí, pióga mionra, brontanais, San Níoclás agus chuile rud eile ach amháin an Crann Nollag - ní raibh go leor spás againn.

Rud amháin atá go maith faoi seo ná go mbeadh an clann go léir le chéile ar Lá Nollag mar beidh muid lenár mac agus a bhean agus ár beirt iníon. Ní rabhamar ag súil leis seo mar tá an mac agus a bhean ag súil le páiste- ár gcéad gar-pháiste, ag an am seo agus ní bheadh siad linn ach amháin go raibh an aimsir comh holc.

Is olc an sceal é nach bhfuil maitheas de shaghas éigin ann!

Mar sin ar an maidin seo beidhmíd ar an mbóthar go Sráideanna Naofa Átha Cliath agus ta sé fós fuair!

Nollag faoi shéan agus faoi mhaise dúinn go léir!

Frustrachas an M50

Bíonn an méid sin frustrachas ag baint leis an gcóras ríomh-dola atá acu. Tá sé a reachtáil ag eflow agus ar ndóigh bhí deachrachtaí acu ón tús.

Ar dtús ní raibh éinne i ndán an rud a íoch as Gaeilge, bhí ort an suíomh Béarla a úsáid. Diaidh ar ndiaidh tá sé sin a cheartú acu ach tá tuilleadh le déanamh!

Má théim go Baile Átha Cliath bhí sé de nós agam an dola a íoch roimh ré ar an riomhaire agus d'éirigh liom é a dhéanamh go dtí a seachtain seo caite. Ach cupla lá ó shin rinne mé iarracht agus theip glan ar an gcóras. Níor thóg sé uimhir mo charr agus ní raibh mé i ndán an rud a íoch.

Scríobh mé chucu mar seo - bíonn ort ceann de na diabhal foirmeacha a líonadh mar níl seoladh r-phoist ar an suíomh!:

"Rinne mé cúpla iarracht an dola a íoch ar maidin agus theip ar an chóras. Bhí mé ag úsáid Firefox 3.6.8 don MAC.

Ansin bain mé trial as Safari agus fuair mé an teachtaireacht "Your browser is not supported by this site. Please click here to get the latest version of Internet Explorer or here to get the latest version of FireFox." Ní féidir Explorer a úsáid ar MAC agus tá Safarí 5.0.1 (2010) agam.

Ar maidin bhí freagra agam:

A Tuasil (sic) O Rian,
Go raibh maith agat as teangmhail le serbhís custaiméirí eflow.

Cuirimid failte roimh teangmhail mar seo agus beidh nóta déanta air. Tá ár tionscadal ar an M50 an-nuálach agus tá sé ár tosaíocht príomhúil faoi lathair.

Táimid tar éis alán am agus acmhainní a chuir isteach sa tráchtáil idirlíne agus beimid ag uasgrádú na feidhmeanna diffrúil in am trátha.

Feicimid nach bhfuill Safari agus Mozilla Firefox 3.6.8 ar fáil i gcóir íoslódáil ar ríomhairí Apple Mac áfach táimid ag deanamh iarracht an fócas custaiméirí a barrfheabhsú. Iarrimid ort fanacht ama linn.

Tá brón orainn ar an míchaoithiúlacht seo.

Tar éis féachaint ar na turasanna don gluaistéan XYZ, feicimid go bhfuil turas amháin gan íoc ar ár córas. Bhí an turas seo ar an 24/08/10, Uimhir Fhógra Dola Neamhíoctha 1183700752, agus tá iarmhéid €6 gan íoc.

Dean nóta, tá trí slí gur féidir íocíocht as na píonóis ar an M50, mar a leanas:
1: Téir go dtí an rogha "Íoc Gnáth-Iarratas Dola/Fógra Dola Neamhíoctha/Pay a Notice/Penalty", chuir isteach an Uimhir Fhógra Dola Neamhíoctha 1183700752.
2: Déan teangmháil len ár roinn serbhís custaiméirí ar na huimhir thíos.
3: Déan scanáil ar an litir a bhí postáilte amach chugat i shiopa Payzone.

Má tá a thuilleadh ceistenna agat, déan teangmháil linn. Tá na rogha teangmháil atá ar fáil ar fad thíos.
Le Meas
(ainm duine)
Serbhís Custaiméirí Eflow

Mar sin, mar tá MAC ag éinne agus úsáid a bhaint as na brabhsálaí Safari nó Firefox i féidir íoch as. Níl Explorer le fáil don MAC a thuile!

Nach gcuirfeadh sé soir thú?

Atharaithe i Siopa Leabhar Bhaile Átha Cliath

Tá athraithe móra i ndán do cheann de na hinstitiúidí is mó clú air sa tír - An Siopa Leabhar de chuid Chonradh na Gaeilge ar 6 Sráid Fhearchair, Baile Átha Cliath 2 - faoi stiúir an bhainisteora nua, Daragh Ó Tuama (pic ar dheis), agus an chúntóra úir aige, Cian Taaffe.

Tagann Daragh Ó Tuama sna sála ar Mháire Ní Laoi, a d’imigh ar scor i mí an Mheithimh i ndiaidh 38 mbliana a chaitheamh ag obair sa siopa, agus tá fís fhadtéarmach úr aige don Siopa Leabhar a fheicfidh é forbartha mar áis agus ionad siopadóireachta den scoth do phobal na Gaeilge san ardchathair agus i gcéin. Ní hamháin go bhfuil sé i gceist cur go mór leis an siopa ar-líne trí shuíomh lárnach an Chonartha , ach tá córas úr athchatagóirithe agus scanadh earraí idir lámha ag An Siopa Leabhar freisin.

“Táim féin," a deireann Daragh, "go pearsanta ag súil go mór leis an dúshlán chun seirbhísí an tSiopa Leabhar a leathnú agus a fhorbairt chun go bhfeidhmeoidh an siopa ar bhealach níos simplí, níos leabhairchruthaí, agus níos éifeachtaí, chun freastal mar is cuí ar phobal na Gaeilge, idir chainteoirí líofa agus fhoghlaimeoirí na teanga araon.”

Is as Baile Átha Cliath don Uasal Ó Tuama agus is iomaí gné de shaol na Gaeilge a bhí baint aige leo i gcaitheamh na mblianta sular bhain sé an post seo mar bhainisteoir an tSiopa Leabhar amach. Chomh maith le cláracha Gaeilge a chur i láthair ar an raidió lena leithéid de Newstalk, bhí Daragh ina láithreoir ar an gclár teilifíse MPH ar TG4 agus ina oifigeach le Glór na nGael go dtí le deireanas, áit go raibh sé i gceannas ar na comórtais ag Leibhéal a Trí, Global Gaeilge agus forbairt an tsuímh idirlín Údar.ie.

Tá Cian Taaffe díreach tosaithe ar an bpost mar chúntóir an tSiopa Leabhar i dteannta Uí Thuama agus is ildánach an Gaeilgeoir é leis; is fear grinn, aisteoir, láithreoir, léiritheoir, agus scríbhneoir é Taaffe a bhuaigh duais ag Féile Drámaíochta na gColáistí Tríú Leibhéil i 2009 as an dráma An Ghealtacht a scríobh, agus atá tar éis gradam Lucky Duck a bhuachaint ag Battle of the Axe Comedy Club (Béarla) níos luaithe i mbliana.

Deireann Cian: “Táimid ag baint leasa as an nuatheicneolaíocht le cur go mór le réimse na leabhar agus na n-earraí Gaeilge atá ar fáil ar An Siopa Leabhar ar-líne faoi láthair, agus tá sé beartaithe againn i bhfad níos mó t-léinte, dlúthdhioscaí, DVDanna, póstaeir, cluichí do pháistí agus eile a sholáthar sa siopa féin ar 6 Sráid Fhearchair sna míonna amach romhainn.”

Bás Sheáin

Bhí mé ar an mbus ó Bhaile Átha Claith inné nuair a rinne mé iarracht breathnú ar facebook ar an bhfón. Tá mo chuid méaranna ró-thuatach le daighleáil le HMI (Béarla = Human Machine Interface nó Idirphlé Gléas Daonnach?) ar an bhfón céanna. Ar an ocáid san d'éirigh liom.

Chonaic mé teachtaireacht ó duine de mo cháirde, Scott de Búitléar, ag rá "RIP Seán - Ar lámh dheis Dé a anam." agus nasc ann chuigh Nuacht 24 ar a raibh mír ann faoi bhás Sheáin Uí Leachtnáin, nó mar a ghlaotar níos minicí "Séan Dublin Bay Loftus!"

Fear lách, cúthaileach, ionraic, stuama, a d'oibrigh i gcónaí ar bhonn prionsabail. Rud annamh i gcúrsaí polataíocht i dtír ar bith. Cé gurb as Co Muigheó é d'éirigh leis dul ar Bhárdas Bhaile Átha Cliath agus caith sé 25 bliain ar sin bliain amháin acu mar Árd Mhéara (1995-6).

Bhí sé ar dhuine acu sin a bhí ar thús cadhnaíochta i gcúrsaí timpeallachta, an t-am nach raibh a macasamhail faiseanta. Mar aon lena fheachtas fada ar son chosaint Chuain Átha Cliath bhrúigh sé ar rialtais cás láidir a dhéanamh ar son Rockall a bheith faoi smacht na hÉireann.

Déanaimís chomhbhrón lena bhean chróga Úna, agus an clann.

Ar dheis Dé go raibh an fear uasal seo.