Campa cumarsáide ar an gCeathrú Rua!

Tá Campa Samhraidh Cumarsáide a reáchtáil ag Tuismitheoirí na Gaeltachta i gcomhar le hAcadamh na hOllscolaíochta Gaeilge le maoiniú ónRoinn Ealaíon, Oidhreachta agus Gaeltachta arís i mbliana.

Cúrsa praiticiúil i scileanna cumarsáide a bheidh ann - Cur i láthair teilifíse agus raidió, taifead físe agus fuaime, iriseoireacht, ceardlanna le hiriseoirí agus láithreoirí aitheanta, turas ar chomhlachtaí cumarsáide i gConamara agus go leor eile.

Tá an campa féin le bheith san Acadamh ar an gCeathrú Rua agus scoth na n-áiseanna ar fáil ann. Coicís a bheidh i gceist arís i mbliana ón30 Meitheamh go dtí 11 Iúil (10 lá).

Costas €70 a bhéas ar an gcampa. Tá sé dírithe ar dhéagóirí ó theaghlaigh Ghaeltachta atá ag tógáil a gclann le Gaeilge.

Tá líon teoranta áiteanna ar an gcampa agus moltar do dhaoine iarratas a dhéanamh a luaithe agus is
féidir.

Tá chuile eolas faoin gcampa bhfoirm iarrta (pdf) anseo.

Neart scéalta iontais don Fhómhar i sceideal nua TG4

Tár éis an moladh a thugamar don chlár "Art & Tomaí san Eoraip" ar an mBBC tá anois nuacht  tagtha isteach chugainn ar na cláracha atá le bheith ar TG4 sa bhFomhair.

Tá daoine ag caitheamh anuas ar TG4 agus a laghad daoine a bhíonn ag breathnú air as daonra na tíre, i gcomparáid leis na meáin Bhéarla. Sílim fhéin nach bhfuil an cothramaíoct á thabhairt sna suirbhéanna úd. Níl suirbhé, go bhfios dom, déanta ar lucht labhairt na Gaeilge seachas ar dhaonra iomlán na tíre. Is ar phobal na Gaeilge atá cláracha TG4 dírithe go spéisialta. Teaspánfaidh suirbhé mar sin figiúirí (céadtadán) i bhfad níos spéisiúla dúinn.

Bíodh san mar atá tá fhios ag poball na Gaeilge cé chomh maith is atá an obair atá ar siúil ag TG4 le sparáinín beag airgid!

Laithreoirí: Colman Mac Séalaigh & Máire-Treasa Ní Dhubhghaill

Tá scóp agus úire sa rogha tarraingteach atá ar fáil i gclársceideal TG4 a seoladh ag ócáid i mBaile Átha Cliath le déanaí. Cuimsíonn an sceideal nua scoth na faisnéise, - idir stair Stailc 1913 agus Seachtar Laoch Dearmadta 1916 anuas go mallacht an tsagairt ar pheileadóirí Mhaigh Eo i 1951, más fíor agus stair Pháirc Thuamhain i Luimneach, ionad imeartha a scanraíonn fir mhóra rugbaí as gach ceard den Eoraip. Cloisfear togha an cheoil agus John Spillane ag fánaíocht leis ó bhaile go baile ag cumadh amhrán ar nós Raiftearaí na linne seo. Beifear sa tóir ar phlúr na marcach óg rásaíochta agus ar thóir na ndamhsóirí is lúfaire agus is ealaíonta, beidh beochraoladh eisiach ar mhór-chluichí iomána, peile agus rugbaí ar fáil agus beidh soláthar mealltach ábhair i nGaeilge ar fáil go laethúil do pháistí.

Ag labhairt dó ag an seoladh dúirt Ardstiúrthóir TG4, Pól Ó Gallchóir go raibh an tseirbhís ag tabhairt aghaidh ar na dúshláin agus na deiseanna éagsúla a eascrann as an margadh reatha. Luaigh sé dúshlán na n-acmhainní ach go háirithe agus an cainéal ag iarraidh an Ghaeilge a chur chun cinn i saol plódaithe na meán.
“Tá an teilifís traidisiúnta ag seasamh an fhóid go maith ó thaobh dílseacht an lucht féachana,” a dúirt sé. “Tá ábhar TG4 ar fáil anois, ní amháin ar an scáileán teilifíse ar fud na hÉireann ach ar an Seinnteoir ar fud an domhain agus ar ghoiris chliste fóin freisin.” Luaigh sé gur ar an teilifís, sa mbaile a fhéachtar fós ar 85% den ábhar in Éirinn, cé go bhfuil úsáid na gcórais eile ag méadú de réir a chéile.

Luaigh sé freisin dílseacht an lucht féachana do TG4 le bliain anuas, tráth ar fhéach ós cionn dhá chéad míle duine ar an meán ar bheochraolta an chainéil ar na cluichí Gaelacha gach Domhnach san Earrach agus idir 75,000 agus 100,000 ar chláracha faisnéise, ceoil agus drámaíochta Gaeilge an chainéil. “Léiríonn seo go bhfuil cáil ar chaighdeán ár gcuid craolta” a dúirt sé agus mhol sé raon agus fuinnimh an chlársceidil Fómhair 2013.

Duais mór nuachtáin idirnáisiúnta do Ghaelscéal

Tá aitheantas idirnáisiúnta tugtha don nuachtán náisiúnta Gaeilge, ‘Gaelscéal’, agus gan é ach sé mhí ar an bhfód! Tá ceann de na príomhdhuaiseanna sa Chomórtas Eorpach Nuachtáin (Gearmáinis) buaite ag an nuachtán, a bhíonn ar fáil ar fud na tíre gach Aoine agus ar líne.

Gaelscéal ist ein sympathischer Newcomer aus Irland in gälischer Sprache. Die sehr kleine Mannschaft aus 3 Redakteuren, einem Fotografen und einem Layouter zeigt, was man mit gutem Design und Konzept erreichen kann: eine sehr moderne Zeitung. Die Typografie ist zeitgemäß und unverwechselbar, die Leserführung mit kleinen Landkarten sehr klar und übersichtlich. Das Projekt startet vielversprechend und es bleibt zu hoffen, dass sich Gaelscéal auch in den kommenden Jahren am European Newspaper Award beteiligt.

Roghnaigh painéal de shaineolaithe agus dearthóirí idirnáisiúnta nuachtáin an foilseachán ‘Gaelscéal’ as 219 nuachtán ó 27 tír san Eoraip as ucht ‘feabhas an dearadh agus ardchaighdeán an t-ábhar, cé nach bhfuil acu ach foireann bheag’. Bhí Gaelscéal san iomaíocht le mór nuachtáin na hEorpa ar fad, leithéid an ‘Bild Zeitung’ ón Ghearmáin a dhíolann 3 mhilliún cóip sa lá.

Deir Bainisteoir Tionscadail Gaelscéal, Trevor Ó Clochartaigh, go bhfuil ríméad orthu faoin duais. ‘Is aitheantas iontach é seo ó phainéal daoine a bhfuil scil faoi leith agus taithí na mblianta acu in earnáil na nuachtáin. Tá moladh tuillte ag an fhoireann ar fad, an lucht deartha, eagarthóireachta agus díolachán, gan trácht ar na scríbhneoirí agus colúnaithe ar fad a chuireann ábhar den scoth ar fáil dúinn ó sheachtain go seachtain. Deimhníonn an duais go bhfuil muid ag comhlíonadh ár ngealltanas d’Fhoras na Gaeilge agus pobal na tíre go gcuirfeadh muid nuachtán ilghnéitheach, nua-aimseartha d’ardchaighdeán ar fáil ar fud an oileáin agus ar líne agus tá muid buíoch dóibh as ucht an mhuinín a chuireann siad ionainn agus do na léitheoirí agus fógróirí ar fad a thacaíonn linn. Tús maith leath na hoibre, deirtear agus beidh Gaelscéal ag iarraidh barrfeabhais a chuir ar an nuachtán go leanúnach as seo amach chomh maith.’

Deir Ciarán Dunbar, Eagarthóir Gaelscéal, ‘Léiríonn an deascéala seo, go bhfuil muintir na hÉireann ábalta a bheith chun tosaigh sna meáin agus deiseanna nua a chruthú a sheasfaidh an fód in aghaidh comórtas ar bith ar domhan, ach an misneach a bheith againn tabhairt faoi. Tugann seo spreagadh dúinn feabhas agus forbairt bhreise a chuir ar Gaelsceal sna míonna agus blianta atá romhainn.’

Deir Colm McSherry, dearthóir Gaelscéal, “Is onóir ollmhór é seo a bheith curtha san áireamh i measc cuid de na dearaidh is fearr san Eoraip agus a bheith aitheanta ag na dearthóirí clúiteacha seo – go hairithe tar éis ocht mí go díreach”

Bronnfar na 12ú Duaiseanna Eorpacha Nuachtáin le linn na Comhdhála Eorpaigh Nuachtáin i Vín, príomhchathair na hOstaire mí Aibreán seo chugainn. Beidh Foireann ‘Gaelsceal’ ar an ardán ansin leis na buaiteoirí móra eile ó ‘Diario de Noticias’ as Madeira na Portaingéile, ‘Bergens Tidende’ ón Iorua, ‘Politiken’ na Danmhairge, an ‘Sunday Herald’ as Alba agus ‘Frankfurter Rundschau’ na Gearmáine.

Is comhfhiontar é ‘Gaelscéal’ idir Eo Teilifís agus an ‘Connacht Tribune’. Tá oifigí acu sa Spidéal agus i nGaillimh agus buanfhoireann de chúigear acu. Tá painéal leathan de scríbhneoirí agus colúnaithe fud fad na tíre agus thar lear ag ‘Gaelsceal’ chomh maith, a chuireann ailt ar fáil go rialta. Bíonn meascán de nuacht, cúrsaí reatha, nuacht réigiúnach, gné-ailt, anailís, ábhar oideachasúla agus spórt le fáil i Gaelscéal gach seachtain.

Cé tá díbearta?

Tá mé díreach críochnaithe le leabhair "Díbirt Dé," le Pádragh Standún a léamh.

Agus mé á léamh cheap mé nár léigh mé leabhair mar é, agus nár chuala mé ar leabhair mar é cheanna. Is ábhar nua-aoiseach agus sean-aimsirtha ag an am céanna é. Tá fealsúnacht ann, smaointe domhain agus domhnach, agus scéal atá curtha le chéile go maith.

Deintear iniúcadh ar na rudaí atá ag chur as dúinn go léir sna laethanta seo. An Eaglais agus na meáin.

Scéal faoi shagart paróiste a iarraidh air dídean a thabhairt do shean-chara leis, sagart a ligeadh amach as priosúin tar éis treimhse a chaitheamh ann, daortha ann de bhar éigniú páiste. Ach rud suimiúil ní deirtear amach a ndearna sé an éagniú nó nach ndearna.

An fhaid is atá an sceal seo ar siúl tá míreanna de chlár cháiliúil den Late Late Show ina raibh Tommy Tiernan páirteach agus inar thug sé masla don na sagairt agus don Eaglais a chuir an-chuid daoine ar buileadh ag an am ach gur ghlach fear chur-i-láthair an Late Late Show leis, "Tommy, you're always a tonic!"

Ina pharóiste féin bhí daoine a bhí "go maith" ag cleachteadh a gcreidimh ach taobh thiar den na cúirtíní bhí rudaí eile ar fad ar siúil ach sa deireadh, mar i ngach scéal maith, filleann an feall ar an feallaire.

Bhí rudaí eile sa scéal, sean rudaí a bhaineann le saol na hÉireann, agus leis an saol an tsagairt, ceist an óil. Rudaí nach deintear mórán tagairt sna meáin anois ó tháinigh na scéalta faoi míúsáid gnéiseach ar pháistí.

B'fhiú go mór an leabhar seo a léamh mar tá tuiscint ar an duine daonna ann; a ghaol leis an cruthaitheoir; an fimínteacht na "daoine maithe;" ionrachas an duine gan creideamh; Aonaracht an sagairt; caidreamh an sean lanúin phósta agus ar sointacht agus neamhurchóid an pháiste. Díbirt Dé atá ar an leabhar. Bhí Dia díbearta as saol cuid de na daoine ach tá mé ag ceapadh go raibh sé le fáil i measc siúd atá díbearta ag an bunaíocht daona, eaglasta nó sna meáin.

Ní nach ionadh go bhfuair an leabhair dúais san Oireachtas i 2007. Ficsean Éadrom a deireann siad, n'fheadair. Cad is brí le héadrom? Cinnte bhí sé éasca le léamh, ach ní raibh na hábhar a bhí á iniúcadh ag an údar, an "rógaire sagart" Pádraigh Standún, ró éadrom.

B'fhiú go mór an leabhar seo a leamh.

Duais eile ag TG4

Duais Cheilteach buaite ag saothair aitheantais TG4

Thug saothar bolscaireachta TG4, idir mhíreanna aitheantais, theidil agus bhlaisíní an chraobh leis ag Féile na Meán Ceilteach 2010 san Iúr Co an Dúin.

Tá réimse saothair i gceist, idir bhlaisíní agus mhíreanna aitheantais. Is é Stiúrthóir Cruthaitheach TG4, Seán Cathal Ó Coileáin a bhí i mbun an togra, a chum foireann chruthaitheach TG4 féin agus a léiríodh le cabhair an comhlachta Super 68.

Eagraítear Féile na Meán Ceilteach gach bliain in ionad éagsúil sna críocha Ceilteacha. Cuirtear iontrálacha sna duaisaicmí éagsúla faoi bhráid ghiúiré náisiúnta i ngach dtír sula roghnaítear an scoth le dul san iomaíocht ag an gcomórtas idirnáisiúnta. Bhí seacht gclár agus saothar bolscaireachta le TG4 san iomaíocht ag Féile na bliana

TG4 Ardstiúrthóir Pól Ó Gallchóir ardmholadh do na saothair bhuacacha seo agus do lucht a gcruthaithe, idir fhoireann TG4, agus Super 68. "Is cruthúnas eile fós é an duais seo ónár gcomhghleacaithe Ceilteacha go bhfuil ar chumas an chainéil a aitheantas sainiúil féin a leagan amach agus a léiriú ar an gcaighdeán is airde agus is nuálaí," a dúirt sé.

Seo tuairisc ar an bhféile ó Nuacht 24

Seán Ó hAdhmaill - An fear le Gaeilge a chur i mbéal na ndaoine in Éirinn arís?

"Ag brú níos faide ar aghaidh don Chonradh"

Chuala mé díospóireacht cuíosach teasaí idir Uachtarán reatha Chonradh na Gaeilge, Pádraig Mac Fhearghusa, agus Seán Ó hAdhmaill ar Iris Anoir (Raidió na Gaeltachta Céadaoin 31 Márta 2010). Chuir sé beagáinín iontas orm cé chomh bríomhar is a bhí an díospóireacht. Sé an íomhá atá amach ansin go forleathan ag an gConradh na dream seandóirí, sean-fhaiseanta, léanta atá daingnithe istigh in a chaisleán beag compordach féin. Scoth-aicme mí-éifeachtach nach bhaineann le hábhar!

Ach seo duine óg bríomhar ag tabhairt dúshlán iomlán don íomhá sin. Mar aon le haon eagraíocht stairiúil bhí an fear óg seo ag breathnú siar chuig fréamhacha na heagraíochta, chuig Dubhglás de hÍde féin (ar dheis), fear a bhí mar Uachtarán ar ghluaiseacht a bhí chomh láidir leis an Cumann Lúthchleas Gael céad bliain ó shin le mana a fháil dá fheachtas - "Ag brú níos faide ar aghaidh don Chonradh!"

Seo fear óg atá gníomhach agus le tuiscint ar na "meán sóisialta." Leathanach Facebook agus LinkedIn aige. Ag tuibhteáil ar Twitter. Agus atá a bhlag fhéin, "Do Chonradh na Gaeilge" aige chomh maith. Fear an fiche haonú aois.

Ach cé hé an lead óg seo? Cé h-é an fear seo atá a tarraingt taca ó gach áird den cibearspás - mar shampla "Ghlacfainn Páirt Níos Mó sa Chonradh dá dToghfaí Ó hAdhmaill!" nó "Cuireadh chuig Árfheis Chonradh na Gaeilge" a thugann lán tacaíocht dó. Cad as dó? Cad tá déanta aige roimhe seo?

Rinne mé beagáinín taighde!

Rugadh agus tógadh Seán Ó hAdhmaill le Gaeilge i mBéal Feirste chois chuan.

Chuaigh sé tríd an chóras gaeloideachais ón réamhscolaíocht go leibhéal na hiarchéime. Is céimí Fiontar é. Tá taighde iarchéime ar siúl aige faoi láthair leo, ar dhea-chleachtas idirnáisiúnta sa tiomsú airgid agus ceachtanna foghlamtha don earnáil dheonach Gaeilge.

Tá cónaí air anois i mBaile Átha Cliath lena bhean chéile (agus ceann taca) Tara - féach an pic ar dheis!. Tá mac óg aige, Fionn.

Is Oifigeach Forbartha é le Forbairt Naíonra Teoranta agus bhí an post céanna aige le Gaelscoileanna Teo. Chuidigh sé le bunú 4 ghaelcholáiste, 8 ngaelscoil agus 5 naíonra gaelach le trí bliana anuas. Féach mar shampla ar "Fás rábach sna Naíonraí gaelacha i lár an Cúlú Eacnamaíochta" (Deaireadh Fomhair 2009) ar an mblag Gaeltacht 21.

Céard tá déanta aige sa Chonradh?
Is duine de bhunaitheoirí Na Gaeil Óga é. Óg-eagraíocht bunaithe le mic-léinn a mhealladh isteach san fheachtas STÁDAS i 2004. B'shin an feachtas a ghnóthaigh stádas oifigiúil don teanga sa Aontas Eorpach.
Chláraigh siad mar Chraobh de Chonradh na Gaeilge i 2006. Sa bhliain céanna toghadh Seán go dtí an Choiste Gnó. Toghadh é go leanúnach ar an gCoiste Gnó ó shin i leith. Toghadh go dtí Buanchoiste (coiste airgeadais) Chonradh na Gaeilge sa bhliain céanna chomh maith agus tá sé mar Chathaoirleach ar Choiste Contae Átha Cliath athbhunaithe ó anuraidh.

Is ionadaí Coiste Gnó Chonradh na Gaeilge é ar Bhord Stiúrtha Sheachtain na Gaeilge Teo.

Bhí agus tá sé an-ghníomhach i bhfeachtais éagsúla le blianta beaga anuas. Mar a dúrathas cheana bhí an-bhaint aige leis na Gael Óga i bhfeachtas rathúil STÁDAS na Gaeilge san Eoraip.

I 2006 bhí sé bainteach leis an Feachtas Gaelú na bhFón Póca a spreag seirbhís tuarthéacs (Bearla/Gaeilge)Vodafone “Get the focal” agus Gaelfóin Samsung agus seirbhísí eile cosúil le seirbhís suthach Gaeilge Meteor. (Tá suíomh Fón services as Gaeilge are Facebook!)

Ó 2006 tá sé gníomhach le Feachtas oideachais Chonradh na Gaeilge.

I 2007 bhí sé bainteach le Do Rogha, feachtas chun an chórais Luath-thumoideachas Iomlán a chosaint tar éis eisiúint ciorclán 0044/07 (go gairmiúil le GAELSCOILEANNA TEO. agus go deonach le Conradh na Gaeilge).

Mhol sé rún chun stáisiún raidió Gaeilge don óige a bhunú ag Ard-Fheis 2007 den Chonradh na Gaeilge. Bunaíodh Raidió X Teo. tar éis Seimineár Oireachtas na Gaeilge ar an gceist. I 2008 chuaigh Raidió X beo ar líne. Athraíodh ainm Raidió X go Raidió Rí Rá i 2009. Chuaigh Raidió Rí Rá beo ar FM i mBaile Átha Cliath, Luimneach, Corcaigh agus Gaillimh. Bhí mír ag Seán féin ar an stáisiún idir 2008-09, Éagsúlacht@8. (Sa pic ar dheis tá Seán Ó hAdhmaill le Miriam Maher agus Iaraire Ghaeltachta Éamon Ó Cuív ag an stáisiún anuireadh).

I 2008 bhí sé bainteach leis an fheachtas Glac Leis a dhíríonn ar dhaoine óga a chumasú agus a spreagadh le seirbhísí Gaeilge a éileamh ó chomhlachtaí poiblí. Dhírigh an chéad chuid den bhfeachtas ar dhaoine óga a bhí ag freastal ar Choláistí Samhraidh.

I 2009 bhí sé bainteach leis an fheachtas chun go mbeadh rogha Gaeilge ar fáil ar na huathmheaisíní bainc de chuid Banc na hÉireann i mBaile Átha Cliath. Is cuimhin liom féin a bheith ar buile nuair nach raibh rogha mo theanga féin san UMB i Siopa an Phobal i gCois Fharraige roinnt mhaith bliain ó shin. Anois tá an rogha sinn ann, a mbuíochas do Sheán agus a chomh-fheachtasóirí!

I 2009 bhí sé bainteach leis an fheachtas Ainmneacha Gaeilge d’Eastáit Tithíochta nua i limistéar Comhairle Cathrach Bhaile Átha Cliath. Tá Comhairle Deisceart Bhaile Átha Cliath tar éis sampla an Chomhairle Cathrach a leanúint ó thús mí Márta 2010.

Idir 2009-2010 bhí sé bainteach le bunú agus eagrú RITH 2010. Is ball de Lárchoiste RITH é agus is stiúrthóir RITH Teo. é. Agus mar a léiríonn an pictiúr ar dheis, bhí sé sásta a bheith allas a chur san chuid is gníomhaí den Rás sin!

Mar a deir sé féin "Is síntiúsóir na nGael mé!"

Cumarsáid nua

Na meán soisialta
Daonlathú na cumarsáide!

Siad na hárdáin is coitianta le húsáid ná Facebook - cúrsaí pearsanta twitter - gnó agus cúrsaí pearsanta LinkedIn - cursaí gnó Agus le haghaidh blagadóireacht: blogger Wordpress Feach ar Ar thóir ghréasáin gan sreang chomh maith.

Céard tá ar siúl ar an idirlíon anois. An rud seo ar a dtugtaí an "meán soisialta!" Cad is brí leis?

Teangabháil! Go beacht sin atá i gceist.

Ar dtús bhí caint ann, teangacha eagsúla thar timpeall an Domhain. Deineadh cumarsáid tré caint le daoine.

Ansin tosaíodh ar an scríobhnóireacht timpeall ceithre míle bliain roimh aimsir Chríost. Glaotar tús na staire ar sin mar ó shin bhí taifead scríofa deanta ar a tharla. Bhí gach rud scríofa lám-déanta. Bhí ar daoine peann ar phar nó siséal ar chloch a úsáid. Bhí sé seo costasach, bhí sé laidreánach agsu ní raibh mórán daoine a bhí i ndán léamh.

Sa tSín thosaíodar ag úsáid bloc adhmaid ar a raibh na litreacha agus pictiúirí greamaithe á úsáid chun níos mó ná cóip amháin a dhéanamh. Bhí sé fós beagáinín leadránach go mór mór an greimiú féin.

Ansin sa bhliain 1450 i Mainz na Gearmáine thosaigh Johannes Gensfleisch zur Laden zum Gutenberg leis an gcéad ineall cló so-ghluaiste agus diaidh ar ndiadh ach go mall thosaigh eolas ar léamh ag leathadh ar fud na hEorpa.

Ag tús an seachtú aois déag a chéad fhoilsíodh nuachtáin i Strasbourg sa bhliain 1605. Méadaigh ar an méid nuachtáin ó shin go dtí an lá atá inniú ann. Is tuairiscí ar cruinnithe parlaiminte, imeachtaí an daoine comhachta mór le rá, cogaidh agus mar sin de. Thár timpeall ar 1920 tosaíodh ar cineáil eile nuachtáin, an nuachtáin táblóideach, a leithéad den Daily Mail i Sasana. Ba cineál eile nuacht sna "nuachtáin" seo, pictúirí, dúnmharú, gnéas, scannall a bhí sna nuachtáin seo.

Tosaíodh úsáid ar an teileagraf san naoiú aois deag agus b'shin an chéad uair go rabhthas teachtaireacht a chuir amach go leichtreonach, ó áit go háit. Do bé an teileagraf an chéad bealach le cumarasáid a dhéanamh idir dhá áit sa bhfíor ama. Cuireadh an chéad teachtaireach teileagraf idir Euston and Camden Town i Londain sa bhliain 1837.


Sa cúlra bhí réabhlóid cumarsáide eile ag tárlú. San Iodáil in aice le Bologna bhí mac le Annie Jameson, Guglielmo Marconi ag obair ar tonnta raidío agus i Meirceá bhí an Albannach Alexander Graham Bell ag obair leis an ngutháin.

Leis an fón d'féadfá guth a cloisint agus comhrá a bheith ag daoine i bhfad ón a céile. Leis an Raidío don céad uair bhí duine i ndán craoladh chuig daoine in an-chuid áit i bhfad agus i gcéin. Le teilifís bhí daoine i ndán an craoltoir a fheiscint.

Ach bhí an teangabháil seo teoranta. Bhí daoine i ndán craoladh nó éisteacht. Ní raibh idirghníomhaíocht iomlán indéanta go héasca. Ceart go leor bhí an idirghníomhacht seo easca le duine ar an fón leis an duine ar an taobh eile den líne. Agus ar Raidío bhí sé éasca go leor craoladh go dtí an an-chuid daoine ach ní raibh na daoine sin i ndán mórán a dhéanamh faoi. Ní raibh sisd i ndán freagra a thabhairt mar shampla.

Tríocha bliain ó shin cheap Tim Berners Lee an gréasan domhanda (WWW) agus ansin bunaithe ar sin thosaigh an cead réabhlóid eile, réabhlóid atá fós ar siúil. Reabhlóid nach dtuigeann muid go fóill i gceart.

Cad a tharla?
Seo scéal amháin a léiríonn cumhacht na réabhlóide nua seo.

I dtús 2008 tárla crith talún sa tSín. Fuair an BBC an nuacht ní ó na hoifigí nuachta ná ó na hudaráis sa tSín. Fuaireadar ar twitter é ó duine a bhí ann. Bhí an crith fos ar siúil.

Bhí muintir na háite, iad fhéin ag tabhairt an nuacht beo ón áit. Tá fhios againn nuair a thárla crith talún mar sin sa tSín timpeall fiche bliain ó shin thóg sé breis is trí mhí ar an stáit a admháil gur thárla a leithéid. Anois bhí an uacht againn sular thomhas na seismeagraif an domhain é. Ní raibh an rialtas i ndán aon rud a dhéanamh faoi agus ar ndóigh cabhraigh an nuach seo le hairgead a bhailiú dóibh siúd a bhí i dtrioblóid.

Ansin tharla rud éigin nach raibh an rialtas ag súil leis. Thosaigh na daoine sa cheantair ag gearán nach raibh caighdeán tógála na scoileanna a thit sa chrith talún sách maith. Bhí caimiléireacht ann. Bhí feidhmeannaigh an páirtí éillithe, thógadar breabanna. Bhí an-fhearg ar muintir na háite agus níor thaitn sé seo leis an rialtas. Ach ní rabhadar i ndán rud ar bith a dhéanamh faoi ach an córas ina iomlán a dhúnadh síos. Rud a rinneadar.

An ceacht? Seo rud nua nach féidir cosc iomlán a coimeád air. D'fhéadfá a rá go bhfuil an coitiantacht, na gnát daoine, i bhfeidhil don chéad uair ar eolas. Daonlathú na cumarsáide.

Anois is feidir liom teachtaireacht a chuir chugat agus ag an domhan uilig. Is féidir le haon duine teachtaireacht a chuir chugam leis. Ach an rud atá aistrithe ná gur féidir le gach éinne an teolas a chuir ós comhair gach éinne eile. Roimhe seo bhí an "barr" i ndán caint leis an "mbun." Agus ar bhealach bhí an "bun" i ndán labhairt leis an "mbarr!" Ach anois is féidir leis na "bunnanaí" labhairt lena gcéile. Sin an rud nua.