Faoilean, Faoileán nach raibh ar an trá!

Bhíos ag tiomáint abhaile aniar ón gCeathrú Rua inné nuair a thug mé faoi dearadh slua éin ina seasamh ar an mbóthar ag Baile an tSléibhe. Is beag ná go raibh orm stopadh mar bhíodar an mhall ag imeacht as an mbealach orm! Faoileáin a bhí ionta. Ach cén cineál? Is annamh a bhíonn siad le feiscint ar an dtalamh ach amháin ar an trá nó ar na carraigreacha atá in aice leis an bhfarraige.

Sléibhín

Mar is nós dom chuaigh mé chuid an ríomhaire le cinntiú cén cineál a bhí ann. Níor thóg mé aon phictiúr de faraoir.

An rud bas suntasaí futha ná go raibh cloigean an dhúbh ortha agus cheap mé go mbeadh sé éasca é a aithint ó shuíomh Cáirde Éanlaith Éireann (Béarla). Ach tá dhá rogha atá agam ansin.

Sléibhín a tugtar cheann amháin acu. Tá cloigeann dubh aige siúd agus tá cleití bán agus dubh ag a críoch. Tá mé ag ceapadh é sin an ceann a chonaic mé ach nílim cinnte mar níor thugas aird ach ar an gcloigeann amháin.

Sléibhín Mean Mhuirí

Tá ceann eile atá cosúil leis sléibhín meanmhairí atá ar sin agus tá sé sin bán ar fad ach amháin a chloigean. Tá sé beagáinín níos lú ná an ceann eile. Mar aon leis sin go bhfios dúinn ní bhíonn é le feiscint an taobh seo tíre sa samhradh.

Beidh mé ag breathnú amach aríst go bhfeicfainn cinn eile sa chomharsanacht!

• Ta na pictiúirí goidte ó shuíomh Cháirde Éanlaith Éireann.

Sa tóir ar an rud nach bhfuil acu!

Cén fáth a scríonn daoine úrscéal? Uireanta nuair a léim ceann nua cuirim an cheist sin orm fhéin. Tárla sé dom nuair a léig mé An Strainséara le hAlbert Camus roinnt bhliain ó shin. Nó leabhair i mBéarla le Myles. Cén fáth ar chuir Cervantes peann le páir agus an chéad cheann a scríobh timpeall ceithre chéad bliain ó shin.

Bhí mé istigh i siopa Charlie Byrne i nGaillimh agus phioch me cóip de leabhar a cheap me nach mbeadh mórá deachtaireacht agam len é a léamh - léamh éadrom a bhí uaim! Thóg mé ceann a bhí gearr go leor 130 leathannach nó mar sin. Ainm thár a bheith aisteach air leis. Léas ar an gclúdach faoi, "Buachaill agus cailín sna déaga ar a gcamchuairt trí shráideanna fuara Bhaile Átha Cliath. Doras an t-ainm atá ar an mbuachaill, Fuinneog atá ar an gcailín. Cuireann siad aithne ar mhadra, Scuab. Tá an triúr acu ar a dteitheadh ó ghardaí, ó shagairt agus ó dhaoine fásta." Bhíos fiosrach.

"Doras Fuinneog Scuab" a bhí ar an leabhar agus é scríofa ag "Máistir i mbun pinn," Seán Mac Mathúna. Tá an scéal aisteach seo faoin mbeirt agus a gcuid eachtraí agus iad ag teitheadh ón saol chrua a bhí acu mar dhílleachtaí. Ag lorg faoiseamh agus a saol féin a caitheamh mar ba mhaith leo. Tugtar pictiúir maith dúinn ar na daoine aisteacha a bhuaileann leo agus cé go raibh cuid acu cineálta go leor leo (agus cuid eile nach raibh) bhí ortha éalú i gcónaí, eagla roimh chuile rud acu.

Seán Mac Mathúna
Pic: Seán Ó Mainín,Tuairisc.ie

Chuir an buachail agus an cailín aithne ar a chéile da réir a chéile agus chuireadar fios ar a mbuanna éagsúla. Rinneadar ceangal eatartha agus an madra Scuab a bhí buanna speisialta aige chomh maith.Tár éis an tsaol bhí mé ag iarraidh fháil amach cad a tharlódh ag an deireadh. Bhí a dturas trén leabhair spéisiúil, bhí comhbhá agam leo agus ní fhéadfainn an leabhair a chuir uaim go dtí go raibh sé léite ina iomláine agam. Agus bhí sé so-léite agus sásúil.

Ach fós tá an cheist sin i mo chloigeann - cén fáth a scrítear úrscéal?

Doras Fuinneog Scuab 
Seán Mac Mathúna.
Foilsithe: Leabhar Breac (2015)
ISBN 978-1-909907-57-7

Scannán fáisnéise ar "Éagóir!"

Maolra Seoighe agus dúnmharuithe Mhám Trasna

Tá rún ag an gcomhlacht léirithe teilifíse ROSG Teoranta fadscannán faisnéise a fhorbairt do TG4 bunaithe ar Éagóir, leabhar nua Sheáin Uí Chuirreáin faoi dhúnmharuithe Mhám Trasna, a seoladh le gairid.

An leabhair bunaigh!

Tá socrú déanta ag ROSG Teoranta, atá lonnaithe sa Spidéal agus a bhfuil Ciaran Ó Cofaigh i gceannas air, le foilsitheoirí an leabhair, Cois Life, leis an saothar a fhorbairt don teilifís agus tá maoiniú ceadaithe don tionscadal ag TG4. Tá iarratas ar mhaoiniú breise curtha i láthair ÚdarásCraolacháin na hÉireann.

Tá taithí mhór ag ROSG Teoranta ar scannáin agus ar chláracha teilifíse a léiriú i nGaeilge agus is é an comhlacht sin a rinne Cré na Cille, Na Cloigne agus An Bronntanas do TG4.

Dúirt Ciarán Ó Cofaigh gur “tionscadal fíorthábhachtach” a bhí i gceist anseo agus gur “cúis bhróid” don chomhlacht ROSG a bheith ag plé leis. Dúirt sé gur cheap sé roimhe seo go raibh scéal Mhám Trasna ar eolas aige ach nár thuig sé “doimhneacht agus scála an scéil” go dtí gur léigh sé an leabhar nua, Éagóir.  “Spreag sé mothúcháin láidre ionam féin, agus an fhearg an ceann ba mhó a bhí i gceist,” a dúirt sé.

“Cé gur scéal Gaeltachta atá anseo, tá gnéithe láidre náisiúnta agus idirnáisiúnta ag baint leis freisin, agus mar léiritheoir tá mé ar bís le hé a chur ar an scáileán,” a dúirt Ó Cofaigh.

Maolra Seoighe

Dúirt an Dr Caoilfhionn Nic Pháidín ó Chois Life gur “spreagadh mór” dóibh an tsuim atá ag ROSG sa leabhar nua seo mar ábhar scannáin. “Cuirfidh sé sin fuil agus feoil ar na pearsana úd i Mám Trasna ar imríodh feall orthu sa tseanaimsir,” a dúirt sí. Agus í ag tréaslú a shaothar leis an údar Seán Ó Cuirreáin, dúirt sí go raibh “pobal fada fairsing” dlite dó mar scéal.

Dúirt Seán Ó Cuirreáin gur cinnte go bhfuil an-ábhar teilifíse sa scéal tragóideach faoi mharú teaghlaigh i Mám Trasna sa bhliain 1882 agus sa dóigh ar ciontaíodh san éagóir daoine nach raibh baint ná páirt acu leis an uafás a tharla ann.

• Bhí píosa againn ar chomóradh ar Dúnmharuithe Mhám Trasna - Éagóir Dhlíthiúil i nGaillimh beagnach ceithre bhliain ó shin. Bhí Uachtarán na hÉireann, Micheál D Ó hUigínn i láthair ag an gcomóradh sin.

@ROSGtv @CoisLife #mám1882

Lá saoire!

Turas lae tré Chonamara!

Bhí an lá go h-alainn agus chinneamar ar gach rud a fhágáil sa teach agus dul amach áit éigin.

Tá cónaí orainn ar Shlí an Atlantaigh Fhiáin agus mar sin thiomáinn muid thiar (nó mar a deireann na comharthaí "WW N"). Siar uainn tá Ros a'Mhíl agus ansin Casla. Ó Chasla is féidir le daoine dul i dtreo An Cheathrún Rua agus Ceantair na nOileán ach bíonn ort teach thár n-ais ar an mbóthar céanna. Mar sin chasamar ar dheis i tré Leitir Mucú, thár Camus Íochtar & Uachtar, ansin chas ar chlé i dtreó Ros Muc, thár Teach an Phiarsaigh, áit a bhfuil an Lárionad Cuairteoirí á thógáil - nach trua nach raibh sé críochnaithe don chomóradh aimsir na Cásca.

Sleibhte ag giobadh amach orainn!

Uaidh sin leanamar an chósta, Cnoc Maorga Mordáin ar dheis, tré Chill Ciaráin agus ar aghaidh tré Carna fós ag leannacht an Atlantach Fián. Bhí an ghriain ag scoilteadh na gcloch agus bhí boladh tarra ag leá leis an teas. D'fhéach an tír thár timpeall orainn go h-álainn ach ar aghaidh linn siar tre Glionsca, ansin thár an Zetland agus an ostán inar fhán De Gaulle nuair a éirigh sé as mar Uachtarán na Fraince sa bhliain 1968 ag an gCaiseal.

Ansi stomara ar feadh tamal gearr ag Cloch na Rón ag breathnú amach ar na sleibhte agus anall ar Inis Ní. Ansin siar aríst tré Baile Conaola. Ar an taobh sin tíre tá an-chuid tithe saoire agus is mór an trua ar bhealach mar sa Geimhreidh bíonn an cheantair nach mór dubh dúnta. Ach inniú bhí neart daoine thár timpeall.

Stopamar arís ar an gClochán agus mar is gnáth dúinn chuamar isteach i dTí Mitchell le haghaidh lón agus arís mar is gnáth bhí an béile thár barr. Nuair a bhí an béile thart chuamar thár timpeall na siopaí a bhí gléasta go deas ag súil le séisiúr eile turasóireachta. Cheann de na radharcanna is ansa liom ná an radharc ag breathnú soir ar an bpríomh sráid - Sráid an Mhargaidh tá mé ag ceapadh. Tá na sléibhte le feiscint ag gobadh amach ós cionn na bhfoirgneamh.

Leanamar linn ar Bhóthair na Spéire, b'fhéidir ceann de na bóithre is áillinne sa tír, bhí Inis Toirbeard, Inis Tuirc thíos fúinn sa bhfarraige ciúin ag glioscarnach faoin ngriain. Uaidh sin go h-Oileán Iomaí. Bhíomar i ndán siúl amach chuig an oileán, rud a rinneamar. Is aoibhinn an áit é agus molaim d'éinne siúl amach thar an ngaineamh chuige.

Faoin am sin bhí sé ag éirí déanach agus thiománamar gan stopadh abhaile trén gCloigeann, Leitir Fraic, thár Coill Mhór agus ar dheis tré Ghleann álainn Loch Eidhneach go dtí an Teach Dóite agus ar ais abhaile.

Nach álainn an tír ina bhfuil cónaí orainn!

Uafás álainn sa Seanscoil!

Bhí mé ag an Féile Réabhlóideach Scannánaíochte aréir agus bé "Áille an Uafáis" an ceann a rognaigh mé le feiscint. Bhí dhá scannán éile á thaispeáint, "An Cearnóg" (Béarla) faoin an heachtrai i gCearnóg Tahir na hÉigipte, agus "Persepolis" (Fraincís) scannán bheochan faoi saol faoi bean san Iaráin faoin Shah agus ansin faoin réimis na hAyatollah. Bhí an féile eagraithe ag Club Scannáin Sailearna.

Bhí giolch ag Trevor Ó Clochartaigh faoin gceann Éigipteach aréir."Tús iontach le Féile Scannán na Réabhlóide in Indreabhán anocht le 'The Square' curtha i gcomthéacs ag Treasa Ní Cheannabháin."

Sa Seanscoil a bhí "Áille and Uafáis" le feiscint. Deineadh dhá bhliain ó sin agus séard atá ann ná Éirí Amach na Cásca tré súile iad siud a bhí ann, Réabhlóidithe, Saighdiúirí na hImpireachta agus gnáth mhuintir Bhaile Átha Cliath. Ní fhacamar an Piarsach nó an Conghnailach nó éinne den na ceannairí móra. Chuir sé béim ar dhá ionad cogaíochta, Droichead Sr. an Mhóta i ndeisceart na cathrach agus Sr. An Rí Thuaidh i gceantair na Ceithre Cúirteanna.

D'aitheann sé crógacht na reibiliúnach agus an tuiscint a bhí acu ar cogaíocht. Ag an am céanna bhí tuiscint ar easpa cleachtadh na saighdiúirí a cuireadh isteach sa cathair le smacht a fháil mar aon le stuacacht a gcuid gceannaire in áiteanna - go mór mór ag an Droichead. Bheadh sé éasca dóibh dul isteach sa cathair thár Droichead Sr Bhagóid nach raibh garda ar bith ag na hÓglaigh.

Cé nár éirigh le hAirm na Breataine an lámh in uachtair a fháil ortha ar Shráid an Rí, arís tré easpa cleachtadh na saighdiúirí bhí ortha géileadh nuair a fuaradar órdú an Phiarsaigh. Ach i ndan fhios dóibh bhí uafáis tar éis tárliúnt thíos uatha ag na tionóntáin. Nuair a maríodh gach fear a bhí istigh ionta ar ordú mar dúradh leo "Is reibiliúnaí gach fear a faightear sna tithe sin!" I bhfocail duine de na tráchtairí "Under pressure the British Army just lost it!"


Cé go raibh fhios againn cén deireadh a bheadh le himeachtaí bhí an scannán seo déanta chomh maith san go raibh tú féin páirteach ann. Bhí tú le na hOglaigh agus iad ag feitheamh ar an troid le teacht. Bhí tú le na daoine bochta a ionsaíodh is Sr an Rí. Bhí tú le leis na gnáth saighdiúirí bochta fiú nach raibh tuairim dá laghad cad a bhí rompu agus anois atá curtha agus dearmadta don chuid is mó.

Ar bhealach chuir sé miniú eile dom ar an searmanais a bhí ann do na Sasanaigh a fuair bás sa bhliain 1916 le déanai agus atá curtha i gcré na hÉireann seachas páirceanna Fhlóndras.

Ar dheis Dé go raibh anamacha na marbh!

• Nuair a críochníodh agus a taispeánadh an scannán seo thosaigh daoine muintire le daoine a bhí ann i 1916 ag teacht chuid na léiritheoirí le tuille scéalta. Táid ag obair ar tógra nua le scéalta as 1916 agus tá podcastanna le fáil ar an suíomh A Terrible Beauty (Béarla). Is fiú go mór éisteacht leo.

• Cé nach raibh mo mhuintir féin páirteach (go bhfios dúinn) tá roinnt stuif againn sa chlann a bhaineann leis an tréimhse stairiúil seo a scríobh mé faoi le deanaí.

  @ClubScannan @1916film #Éire2016

Réabhlóid i gCois Fharraige! #Éire2016

Tá Club Scannán Sailearna ag reachtáil féile scannán i gConamara i 2016 mar chomóradh céad bliain ar Éirí Amach na Cásca 1916.

Tá an clár iomlán le fáil anois. Beidh scannáin Éireannacha faoin Éirí Amach agus Cogadh na Saoirse ach chomh maith le le sin beidh scannáin aitheanta idirnáisiúnta ar théama na réabhlóide á dtaispeáint freisean. Cinn  as an Fhrainc, an Pholainn agus ceann le hainm a cuireadh dán an Phiarsaigh i gcuimhne dúinn ó Chuba - "Soy Cuba!" (Mise Cuba!).

Táthar ag súil cainteoirí atá deimhnithe beidh na saineolaithe staire agus scannáin mar aon le scannánóirí aitheanta.

Bunaíodh Club Scannán Sailearna in 2007 agus ó shin i leith táthar ag taispeáint scoth na scannán sainealaíne idirnáisiúnta agus Gaelach thar dhá shéasúr in aghaidh na bliana don phobal. Cláraítear thart ar thrí scór ball leis an gclub gach séasúr agus bíonn taispeántais speisialta á n-eagrú ag an gclub go rialta a dhéanann céiliúradh ar scannánaíocht i mionteangacha agus faoi mhionchultúir.

I measc na cinn a thaitn go mór liom féin bhí "I mBéal na Stoirme" a léirigh streachailt John O'Brien agus iascairí beaga oileánda i gcoinne maorlathas an AE len saol a noileán a caomhnú. Troid atá fós ar siúl. Oíche eile a bhí an in omós do shaothar Bhob Quinn a thaispeánn pobal Chonamara iad fhéin ar an scálán mór don gcéad úair!

Mar a duradh tá an féile seo a eagrú mar chuid de chomóradh Éirí Amach na Cásca 1916.  Seo an clár:

Tá ticéidí le fáil anseo!

Tá lóistín le fáil sna comharsanacht. Liosta anseo!

Céad bliain is an lá inniú. - 3 #Éire2016

Tá cúig lá imithe sula bhfaigheann an cuid eile den gclann  cead dul isteach go dtí a dteach fhéin. Seo na páistí thart ar 1920. Ní fios dúinn cé h-í an duine atá i bhfolach ar dheis.

Jack, Carmel, Nicholas, Mavis, Shiela, Dermot (a'athair) agus Maureen.

Bhí ochtar den na gceannairí curtha chun bháis faoin am a fuair an cuid eile den gclann cead taistil isteach go dtí an chathair. Bhí na h-údaráis tár éis níos mó ord agus eagair a chuir ar chúrsaí riaracháin agus tá an pás a éisíodh ar an lá seo ar fhoirm clóite (ar Gestetner, má bhí a leithéid le fáil ag an am sin.)

Tá sé i bhfad níos spéisiúla mar ní h-amháin go bhfuil mo sheanmháthair ann ach cuigear páiste agus banaltra. Níl aon eolas againn faoin mbanaltra Mary Smith.  Ní raibh aithne agam ar mo shean mháthair mar fuair sí bás tobann i 1942.

Nótaí ar chúl an pháis!

Tá fhios againn cé h-iad na páistí ar ndóigh. Tá a n-aoiseanna luaite agus ar a chúl tá nótaí do-léite faoi sin. Ar ndóigh tá fhios againn féin cé h-iad, Peter (Jack a bhí againn air a fuair bás i 1946 agus ní raibh aithne againn-ne air) ansin bhi Camilla (Carmel), Nicholas, (a fuair bás sna triocaidí le - tháinig meiningíteas air - agus bhí páirteach - i ngan fhios dá thuismitheoirí i bhFianna Éireann nó an IRA mar tháinig dream acu le h-ómós a thabhairt dó ag a shocraid. Is beag eolas atá againn faoi áfach!), Mavis agus Shiela. Níor rugadh m'athair go dtí an bliain dár gcionn.

Níos deanaí ar an lá céanna cuireadh ceathrar eile chun bháis, Eamonn Ceant
Michael Mallin, Sean Heuston agus Con Colbert.

Ní fios dúinn mórán a thárla i rith na trioblóide. Mar a dúirt mé is cuimhin liom mo shean athair ag caint faoi dhó Thí an Chustaim. Tá scéal eile ann faoin mo athair agus a dheirféir agus iad ag breathnu ag comóradh éigin agus brat trí dhathach beag acu nuair a chuaigh lorai le dubh chrónaigh thart agus duradar le mo shean-mháthair na bratacha a thabhairt suas agus gur dhiúltaigh sí dóibh.

Is dócha go bhfuil an-chuid scéalta mar sin i ngach chlann agus is dócha go bhfuil an chuid scéalta nach mbeidh inste go deo.

Céad bliain is an lá inniú! - 1 #Éire2016 Cá raibh tusa in 1916? Mo Dhaideo ag tús an 20ú Chéid Is cuimhin liom an cheist sin a chur ar mo shean athair agus cé nach raibh sé p...

Céad bliain is an lá inniú - 2 #Éire2016 Mar dúirt mé níor luadh ar an cáipéis dár dáta 29 Aibreáin 1916 cén áit ina raibh mo shean-athair i rith an éirí amach. Nuair a éisíodh a...

Céad bliain is an lá inniú - 2 #Éire2016

Mar dúirt mé níor luadh ar an cáipéis dár dáta 29 Aibreáin 1916 cén áit ina raibh mo shean-athair i rith an éirí amach. Nuair a éisíodh an pás féin, trí lá ina dhiaidh san tá sé ráite gur in nDeilginis atá sé. Tá sé i bhfad níos soiléire ná an iarratas féin agus cé nach bhféacann an pás chomh proifisiúnta is léir go bhfuil cléireach anois ag obair á scríobh amach iad agus go gcuireann an maor a shiniú leis le stampa (W.W. Rhodes Major APM).*

Killiney House, Deilginis sa bhliain 1920
 Mo Shin Sean Athair James McCabe ag an ndoras!

Bhí muintir mo shean mháthair ina gcónaí in dteach ansin ar a dtugtaí Killiney House. Tá an teach fós ann ag deireadh Sr an Chaisleáin i nDeilginis. Is cosúil gur chuige sin a chuaigh an clann l'aghaidh saoire na Cásca.  Éisíodh an Pás seo ar an 2ú lá Bealtaine. Bhí sínitheoirí an Fhorógra fós ina bheatha ach bhí an-chuid daortha chun bháis.

Ar an lá dár cionn bheadh an Piarsach féin, Tomás Ó Cléirigh agus Tomás Mac Donnachadha curtha chun bháis.

Níl fhios againn conas ar thaistil sé istigh nó an raibh na traenacha ag obair chomh luath san. Tá stáisiún traenach i nDeilginis. Níl fhios again cén saghas comhrá a bhí idir mo Shean Atahir agus mo Shean Mháthair nó lena muintir. Ní rabhadar pósta ach 9 mbliaina agus bhí cúigear clainne ann. Cad dúradar leis na páistí. Ní fios dom agus ní dóigh liom go mbeadh fhios ag éinne ar an taobh seo den uaigh!

* Rinne mé Maor Rhodes a googláil agus tá seans ann gur eisean a bhí i bhfeidhil scuaid lámhaigh na gceannairí. Féach anseo (Béarla).

Céad bliain is an lá inniú! - 1 #Éire2016 Cá raibh tusa in 1916? Mo Dhaideo ag tús an 20ú Chéid Is cuimhin liom an cheist sin a chur ar mo shean athair agus cé nach raibh sé p...

Céad bliain is an lá inniú! - 1 #Éire2016

Cá raibh tusa in 1916?

Mo Dhaideo ag tús
an 20ú Chéid

Is cuimhin liom an cheist sin a chur ar mo shean athair agus cé nach raibh sé páirteach (go bhfios dom) sna h-imeachtaí is cuimhin liom é ag caint faoi dhó Teach an Chustaim - a thárla níos déanaí.

Rugadh mo Sheanathair in Inis Cóirthe sa bhliain is a rugadh Pádraigh Mac Phiarais fhéin, 1879. Faoin 1916 seo bhí Teach Tabhairne aige ag cúinne Sr Prionnsias agus Sr Thomáis agus chualathas gur úsáideach an díon ansin ag fórsaí an tSaor Stáit le bombardú a dhéanamh ar na Ceithre Chuairteanna i rith an Chogaidh Chathardha.

Ach ar ámhairi an tsaoil tá fhios againn cad a bhí ar siúl ag clann m'athair i rith éirí amach na Cásca. Ní cuimhin liom é ag caint faoi (bhí mé 11 bliain d'aois nuar a fuair sé bás).

Ach nuair a fuair m'athair féin bás fhuair me seilbh ar shean-bhosca tae a chuala mé trácht air agus mé óg. Thugamar "Johnny Fox" ar an mbosca! Nach aisteach na nósanna a bhíonn ag clainnte agus ainmneacha aisteacha nó ráitaisí aisteachta a théann ó ghlún go glún.

Istigh sa bhosca tá sean-pháipéirí, teastais breithe, nótaí eile ach ina measc tá roinnt stuif ó 1916 atá stairiúil agus spéisiúl don chlann s'againne.

Seo an céad rud a shiníodh céad bliain is an lá inniú - 29 Aibreán 1916. Léiríonn sé cé chomh trína chéile a bhí chúrsaí mar tá an t-iarratas seo scríofa ar phíosa páipéar atá an-chosúil le leabhair nóta. Seo atá scríofa air:

Brú ar an bpic len é a mhéadú! To Major Billson Sir, Will you please grant bearer a pass to leave this place for Dublin. (Major Bains (?) to send him to you) L P Sherwood, Sgt (?) 10.30 am 29/4/16 Agus faoi i scríobhnóireachta eile To/ A.P.M. 59 Div Passed to you, please (action ?) A Billson Major.

Níl fhios agam cén eolas a bhí ortha faoin Éirí Amach agus is ar an lá sin a ghéill an Piarsach ar Sr Pharnell ach níl fhios agam caithin sa lá inar thárla san. Cinnte bhí an-chuid ráflaí ag dul thár timpeall na tíre faoi.

Níl fhios againn an scéal faoi conas a bhí sé de mhisneach ag mo shean athair an pás a lorg ach is cinnte gur theastaigh uaidh dul thár n-ais chuig a chuid ghnó. Ait go leor ní deireann sé ar an píosa pháipéar seo cá bhfuil "this place." Bheadh air fanacht don pás féin.

Tús buachach i nDún Garbhán!

Tús buacach do TG4 ag Féile na Meán Ceilteach 2016

Thug clár a choimisiúnaigh TG4 mórdhuais leis inniu ag tús Fhéile na Meán Ceilteach i nDún Garbhán. Bronnadh an Torc don Chlár Siamsaíochta is Fearr ar an tsraith Pioc do Ride, togra a ghin go leor poiblíochta agus beagán conpsóide freisin nuair a craoladh é.

Deir Eagarthóir Coimisiúnaithe TG4, Micheál Ó Meallaigh, go bhfuil tábhacht ar leith le duaiseanna mar seo. “Bíonn dian-iomaíocht ann don duais sa rannóg seo gach bliain,” a dúirt sé “agus muid in iomaíocht le cláracha agus formáidí siamsaíochta ó chraoltóirí eile a bhfuil airgead níos mó agus acmhainní suntasacha ar fáíl dóibh”.

Formáid éadrom úrnua, 13 clár atá sa mbuaiteoir, ina mbíonn bean ag iarraidh a rogha fir a dhéanamh, bunaithe ar na leidí faoina phearsantacht óna ghluaisteáin agus a chumas mar thiománaí. Bíonn triúr iarrthóirí fir i ngach clár agus tar éis don bhean duine acu a roghnú, castar ar a chéile iad den chéad uair. Is ag an bpointe sin a thugtar rogha shuimiúil don fhear - dearbhán an bhuaiteora a chaitheamh ar bhéile don bheirt acu nó an t-airgead a chaitheamh ar ghluaisteán ionúin agus gan bacadh le béile, bean ná rómánsaíocht. Is í Áine Goggins an láithreoir agus David Clarke ón gcomhlacht neamhspleách El Zorrero Films a léirigh do TG4.

Eagraítear Féile na Meán Ceilteach gach bliain in ionad éagsúil sna críocha Ceilteacha. Cuirtear iontrálacha faoi bhráid ghiúiré náisiúnta ina dtír féin ar dtús agus roghnaítear an scoth astu ar ghearrliosta le dul san iomaíocht ag an gcomórtas idirnáisiúnta. Tá Féile na bliana seo ar bun i nDún Garbhán 20-22 Aibreán.

@TG4TV @CelticMediaFest

Reibiliún reibhléiseach beartaithe ar TG4.

Deir an seanfhocal linn nach bhfeicfidh ach an té a shiúlfaidh agus is mó fós a fheicfidh an té a bheadh in ann dul ar ais siar sa stair agus imeachtaí móra cinniúnacha ag tarlú. Sin go díreach mar atá sa sraithdhráma ar Éirí Amach na Cásca a chraolfaidh TG4 faoi cheann seachtaine.

Seo féinín eile a thóg muid le taobh an Fhir Mhóir!

Is beag atá ag tarlú sa saol ag triúr fear i mBaile Átha Cliath an lae inniu. Níl de spórt agus de chaitheamh aimsire acu ach a bheith ag déanamh athchruthú ar imeachtaí stairiúla 1916. Agus iad ag ullmhú do chleachtadh feistis, tugann bosca rúndiamhracht ar aistear ama iad, siar san am a caitheadh, go 1916, díreach roimh an Éirí Amach.

Ní túisce ann iad ná a dhéanann siad dearmad mór a chuireann athrú ó bhun ar an saol. Agus fios acu go bhfuil Éirí Amach na Cásca millte acu agus gan é tosaithe fiú amháin, caithfidh siad teacht ar phlean chun cúrsa na staire a choinneáil.

Dátaí Craolta Mír 1 – SATHARN 23 AIBREÁN 9.30PM Mír 2 – DOMHNACH 24 AIBREÁN 9.30PM Mír 3 – LUAN 25 AIBREÁN 9.30PM

Cé go bhfuil faitíos agus imní orthu caithfidh siad féin anois an gaisce a dhéanamh.....agus go tapa. Ní foláir dóibh freisin filleadh ar ais ón stair agus go saol an lae inniu – ach cén sórt saoil a bheidh ann rompu, fiú má éiríonn leo san iarracht sin?

Is é an comhlacht aitheanta Tile Films (Béarla) a léirigh an tsraith seo do TG4 agus craolfar an trí chlár ar an gcainéal trí lá i ndiaidh a chéile, céad bliain díreach ó dháta an Éirí Amach féin. Fuair an togra maoiniú ó TG4, ó Údarás Craolacháin na hÉireann agus ó scéim tacaíochta atá bunaithe an Rialtais do thograí scannán teilifíse (Alt 481).

Chruthaigh cliar aisteoirí agus foireann léiriúcháin den chéad-scoth an saothar seo, bunaithe ar scéal a scríobh James Phelan, duaiseoir as a shaothar roimhe seo do TG4 (Rásaí na Gaillimhe). Ar na haisteoirí atá páirteach, tá Peter Coonan (Love/Hate), Owen McDonnell (Singlehanded), Sean T. Ó Meallaigh (Rásaí na Gaillimhe, Charlie), Jeanne O’Connor (Sineater), Enda Oates (Moone Boy), Eva Jane Gaffney (What Richard Did) agus Olga Wehrly (Dark Touch).

Is é Stephen Rooke, Tile Films, an Léiritheoir Feidhmeannach, Ruán Magan a stiúraigh, Anna Maria O’Flanagan a chuir in eagar agus Colm Whelan a bhí i mbun na gceamaraí.

Deir Micheál Ó Meallaigh, Stiúrthóir Coimisiúnaithe TG4 faoin togra “Bhí a fhos againn go mbeadh tograí teilifíse go leor á gcraoladh i mbliana a d’inseodh scéal an Éirí Amach i dtéarmaí na lom-staire agus is maith ann iad. Ach theastaigh uainn fosta casadh beag a bhaint as agus greann freisin, mar chuid amháin dár gcraolta iomadúla féin ar an gComóradh. Bíonn cúpla insint ar aon scéal agus ní mar mhagadh ná le mailís a thugamar tacaíocht don insint mhalartach seo ina gcuirtear an cheist ‘Céard a tharlódh dá mbeadh an cor áirithe seo sa scéal?’ Is fada bua na samhlaíochta agus an ghrinn ag an scéalaí Gaeilge agus seo súil eile ar imeachtaí cinniúnacha na linne sin.”

@TG4TV @tilefilms #Éire16

Sa bhaile: Dank je wel Brussels! Merci Bruxelles!

Tá mé thár n-ais.

Scríobh mé breis is seachtain ó shin na deachtaireachtaí a bhí agam (agus ar ndóigh ag gach paisinéir ar a bhealach go dtí an mBruiséal) cinntiú cad ba cheart a dhéanamh agus an cabhair a bhfuair mé ó Aer Lingus.

D'éirigh go maith leis an turas. Chuaig me go hAmstedam ar dtús agus ansin ar traen díreach ó Schippoll go dtí croí lar na Bruiséile - turas a thóg thart ar trí uair a chloig. Mar sin d'éirigh liom bheith in am don gcruinniú ann le lucht úsáidte threallamh na cumhluchta Domhanda Emerson (Béarla) - #Emrex.

Tá mé ag freastail ar na cruinnithe le blianta ach i mbliana bhí dian-slándáil ann agus deineadh cuardach pearsanta ar gach duine a chuaigh isteach in ionad na cruinnithe. Chuir sé siopadóireachta i mBéal Feiriste sna droch laethanta i gcuimhne dom!

Teachtaireachtaí chomh bhrón ar ballaí tholglann imeachta sealadach ag an aerphort.

Nuair a bhí mé críochnaithe ar an gCéadaoin bhí orm mo bhealach a dhéanamh chuig Aerphort na Bruiséile (Pléiminéis). Duradh gur ceart a bheith ann ar a laghad trí uair roimh an eitilt. Tá stáisiún iarnród ag an Aerphort ach de bharr na tubaiste ní raibh sé oscailte go fóill. Mar sin moladh do bpaisinéir dul ar traen chomh fada leis an stáisiúin is giorra don aerphort - Zavantum Drup (Sraidbhaile) agus go raibh bus ag le muid a thógaint chuig áit na n-eitiltí amach.

Is san áit sin a bhí na buamaí ar an 22ú Lá Márta ina ar maraíodh breis is 30 daoine. Is cosúil gur deaineadh an chuid damáiste agus bhí ortha ionad sealadah a cruthú an fhaid is a bhiodar ag chuir chaoi athuair ar an áit. Is ollpoball mór, cosúil leis na cinn a bhíonn á úsáid ag teaspeáintais atá tógtha acu.

Bhí an áit an mhí chompordach, te agus plútach, agus go raibh dian, dian slándáil i bhfeidhm. Sular chuamar istigh san áit curdaíodh gach éinne uair amhain le treallamh x-gathú. Ansin níos faide istigh deineadh imscrudú ar ár bpasanna agus ticéidí - ni raibh cead ag éinne nach raibh ag taisteal dule isteach san áit. Istigh sa phoball bhí na slúaite agus bhí binsí sealadach ag glacadh bagáiste agus ag clárú na paisinéirí. Ansin agus muid ag dul chuig na geataí bhi scrúdú eile ann - an gnáth scrudú a bhíonn i ngach aerphort.

Cé go raibh rudaí go dona, míchompórdach bhí chuile duine cúirtéiseach idir oifigí agus paisnéirí. Ní fhaca mé duine ar bith cantalach, feargach mar a thárlíonn ró-mhinic. Ghlac gach éinne le cúrsaí mar a bhí gan cheist. Ansin nuair a chuamar isteach san áit taobh eitilte bhí gach rud i gceart.

Bhí an eitileán in am agus bhí sé go deas teacht abhaile.

Ag smaoineamh siar ar an turas áfach is ar na bláthanna agus na nótaí a bhí scríofa ag sean-bhourse na Bruiséile. Ba thubaist uafásach a bhí agus ní deintear dearmad air.

Beannach Dé le hanmnacha na marbh.

Seo mar atá Bourse na Bruiséile le bláthanna, bratacha & coinnle i gcuimhne na marbh.

A Votre Sante! Aer Lingus!

Tá orm dul chuig an mBruiséal - turas ghnó - an seactain seo chugainn. Rinne mé eitilt a chuir in airithint míosa ó shin le hAer Lingus.

Ansin thárla na bpléasc in Aerphort na Bruiséile! Ós rud é gur thárla se trí seachtaine roimh m'eitilt féin ní raibh mórán imní orm. Ach mar a lean cúrsaí ar aghaidh agus an tAerphort gan ar oscailt d'éirigh mé beagáinín amhrasach. Thosaigh mé ag breathnú ar na suíomhanna Aerphort na Bruiséile agus Aer Lingus ag lorg eolais ar an stáid is dearanaí.

Osclaíodh an Bhruiséal ar deireadh ar an nDomhnach seo caite ach ní raibh cead eitilte isteach ann ag gach aer líne, Aer Lingus san áireamh. Fuaireadra an cead sin ar an Máirt ach níl cead acu ach eitilt amháin gach lá agus eitiltí sa tráthnóna. Dúradar go raibh na heitiltí ar maidin go léir curtha ar ceal go dtí an gcéad lá Bealtaine. B'shin fadhb domsa mar is eitiltí ar maidin a bhí airithe agamsa.

Luadh ar shíomh Aer Lingus teangabháil a dhéanamh leo i gcás faidhbe. Bhí agamsa agus mar sin glaogh mé ar an uimhir gan mórán dóchas mar de gnáth nuair a glaoghtear ar uimhir fóin sna laethanta seo bíonn ort dul tré céimeanna "Má tá seo uait brú uimhir a h-aon, nó siúd Uimh 2 " agus mar sin de ad secula saeculorum. Ach sa chás seo freagraíodh é beagnach ar an bpoinnte ag duine daonna. Mhínigh mé mo chás ag rá go raibh orm bheith ann le haghaidh cruinniú tráthnóna.

Bhí beagáinín taighde agus fuair mé amach go raibh sé indéanta dul go hAmsterdam san Ísiltír agus ar traen nó bus go dti an mBruiséal taobh istigh de trí uair a chloig. An raibh sé indéanta mo eitilt a athrú? Bhí a dúirt sé bhí spás ar an eitilt sin agus go raibh sé éasca m'áirithint a athrú. Agus ansin bhí orm eitilt abhaile agus bhí sé chomh éasca an eitilt sin a athrú chomh maith. Agus ní raibh aon chostas breise air (cé go raibh costas an árd ar an táille dá mba rud é go raibh orm eitilt ar fad nua a fháil!). Tá costas so-bhreis ar an dtraen áfach (níos lú ná €50) ach tá mé ag ceapadh gur féidir é sin a fháil ar ais mar bhí polasaí árachas faighte agam. Ach sin cath eile romham!

Rinne mé sin agus taobh istigh de cúig neomad bhí sé go léir déanta, gan aon trioblóid.

Mar sin beidh mé i ndán Beoir na Beilge agus Waffles na Bruiséile a bhlasadh ina dtír dhúchasach.

Sláinte nó, mar is ceart sa Bheilg, Prosit!/A Votre Sante!/Prost! (Tír trí theangach í an Bheilg!)

Ceiliúr éan agus espresso foirfe!

Mí bealtaine soa caite bhí mé ag cruinniú léitheoireachta i gClub Aras na nGael in nGaillimh. Bhi Alex Hijmans ag léamh as a chuid saothair ann agus scríobh mé píosa faoi ag an am. Dúirt mé gur cheannaigh mé cóip dá gcéad úrscéal, "Aiséirí"* agus mé ag an seisiún léithoireachta sin.

Ar amharaí an tsaoil níor éirigh liom tabhairt faoi go dtí an seachtain seo caite. Bhí mé díreach tár éis dírbheathfhaisnéis Earnáin de Blaghad, "Slán le hUltaibh" a chríochnú. D'fhéadfá a rá go bhfuil sé sin beagáinín borrtha agus dairíre - mar an fear féin. B'íontach an faoiseamh a thug leabhar an Isiltírigh dom.

An scéal

Espresso foirfe!

Ach céard tá sa scéal seo. Saighdiúr de chuid na cúise í Rebekka Vogelzang, bean óg as an Ísiltír a d’fhoghlaim Gaeilge agus í ag obair i dteach caife Gaelach i gcathair na Gaillimhe. Cuireann sí a croí agus a h-anam isteach i ngach uile bhonnóg dá mbácáileann sí agus i ngach uile chupán espresso dá ndéanann sí, espresso foirfe, toisc go dtuigeann sí go bhfuil slánú na teanga ag brath air. Ach cé a shlánóidh Rebekka?

Chuirean sé leis an scéal má tá cúlra an údair ar eolas ag an léitheoir. Is ón Ísealtír é féin a tháinig go Gaillimh agus a d'fhoghlaim ár dteanga agus gur raibh a chaife Gaelach féin aige sa chathair.

Ar ndóigh an rud is tabhachtaí in úrscéal ná an scéal agus na daoine atá istigh ann. An fíor daoine iad? An cuma leat iad ann nó as? Sa scéal seo ba daoine daonna iad, léirithe go simplí agus bhí fonn orm a fháil amach cad a tharlódh dó. Uair nó dhó is beag ná gur mhothaigh mé mothúchánach, má tá a leithéad de focal ann.

Go luaith agus Rebekka tár éis tosú sa caife, tháinig uinéar an Chaife istigh agus bhí fhios acu go léir go raibh rud éigin uafásach tár éis tarlú. Bhí an dá eitileáin tár éis dul isteach sna túir i Nua Eabhrach agus dúirt sé gur raibh an-chara leis nuair a bhí cónaí air thall, tár éis bháis ann.

"Bhreathnaigh Rebekka ar Éamonn, ar Aisling. Níor bhog ceachtair acu. Sa deireadh thóg sí féin céim chun tosaigh. Chuir sí a lámha timpeall ar Naoise agus lig dó titim as a chéile ar a hucht."

Cé go bhfuil na focail an shimplí tá an mothúcháin soiléar le feiscint ann. Agus is mar sin a théann an scéal ar aghaidh. Abairt gonta líofa a thugann an teachtaireach duit go simplí agus go beacht cruinn.

Ar ndóigh, agus eolas agat ar chúlra Alex Hijmans, tá sé éasca a rá go bhfuil raon de dhírbheathfhaisnéis ann ach bheadh sé sin ró éasca a rá. Seasann an scéal féin ar a chosa féin. Is fíor dhaoine iad na daoine ann, táid inchreidthe.

Má tá aon lucht agam air d'fheadfainn a rá go mba mhaith liom níos mó a fhoghlaim faoi na carachtairí eile ann. Cheapaim go bhfuil úscéal nó dhó eile i bhfolach ann ar shaol Naoise, agus na daoine eile a bhí ag obair sa caifé ann. Tá scéal le h-insint chomh maith faoi na "gnáth chuistiméirí" a chuir muid aithne ortha sa scéal.

Rinne mé rud leis an leabhair seo nach ndearnadh mé le fada. Níor thóg sé ach cúpla lá é a leamh mar do theastaigh uaim a fháil amach cad a tharlódh do Rebekka, Naoise, foireann an chaife agus na custiméirí.

Déan cupán caife - espresso foirfe - duit féin agus léigh an leabhair sásúil - agus b'fhéidir, b'fhéidir go mbeidh tú i ndán samhlú bheith tár n-ais i gCaife Ghaelach i gcroí lár na cathrach!

* Ta a leabhair foilsithe ag Cois Life agus feicim go bhfuil sé fós le fáil ar an suíomh acu.

Réimhír sloinnte - ann nó as?

Mac, Ó, Uí, Mhic, Ní agus eile

Bhí píosa sa Chúradh Chonnachtach (Béarla) le deanaí le Dara Bradley ag caint faoi an tslí a tá Trevor Ó Clochartaigh agus Éamon Ó Cuív ar an bpáipéar vótála. Bé an Cuíveach a rinne é ar dtús á liostáil féin mar "Cuív Éamon Ó" seachas "Ó Cuív Éamon" agus tá an Clochartach ag déanamh an rud céanna anois. An toradh atá ar seo ar ndóigh ná go bhfuil siad thuas i measc na céad daoine ar an liosta le na C-eanna seacha thíos ag "O" ag a bhun. B'fhéidir go gcabhraíonn sé leo sa toghchán nó b'fhéidir nach gcabhraíonn.

Bhí mise ag ceapadh gur ceart i gcásanna sloinnte "Gaelach," sé sin sloinnte i nGaeilge (Ó, Mac, de, Ua, Ní, Uí, Nic, Mhic 7rl) an réimír a fhágáil ar lár nuair atá liostaí i gceist. Bhí an cleachtadh sin á úsáid nuair a bhí mise san bhunscoil, "in the time of the Barmacides!"

Bhí beagáinín díospóireachta faoi ar facebook agus roinn an Dr Kevin Scannell ón a dtaithí féin. "Phléamar an cheist seo le Google nuair a chuireamar Gaeilge ar Gmail. Comhairle dhifriúil ó gach foinse! An Sloinnteoir Gaeilge: "An córas aibítreach atá in Guide to Irish Surnames" a úsáidtear anseo - gan aitheantas aibítreach a thabhairt do na 'réimíreanna' Mac, Mag, Ó...". Roinn sé nasc chuig an páipéar seo: "Irish prefixes and the alphabetization of personal names" le Róisín Nic Cóil ( The Indexer, June 2011).

Tá spéis faoi leith agamsa anseo. Tá mé ag déanamh taighde ar ghinealas mo chlann féin le tamall.

Bhí fadhb ann mar ba mise an chéad duine a bhain úsáid as an leagan Ghaeilge den sloinne i gcónaí de réir an méid taghde atá déanta agam go dtí seo. Ach conas iad a choimeád le chéile. Mar sin shocraigh mé gan an réamh-fhocal Ó nó Úi nó Ní a choimead mar chuid den sloinne. Mar sin in "Riain Ó" atá ann and an réamh-fhocal ina dhiadh.

Tá dhá sloinnte eile "Gaelach" sa craobh ghinealaigh leis agus rinne mé mar an gcéanna leo siúd.

Tá innéacs de na sloinnte go léir le feiscint sa pictiúir thuas (brú air len é a dhéanamh níos mó.) Tá na sloinnte go léir le chéile, mas Riain , Núláin, Ionraic agus Cathasaigh iad! Tabhair faoi deara nach raibh fadhb ar bith agam leis an sloinne Ollannach "van der Plijum!"

Bhí mé lán cinnte dom fhéin ar dtús ar facebook ach anois níl mé chomh 'dogmatach.' Ach cinnte tá mé chun leanúint leis mo chleachtas féin.

Ó - ann nó as?

Seachtar laoch?

Bhíos ag an gcruinniú d'iarratheoirí don Dáil Cheantair áitiúil (Gaillimh Thiar/Muigheó Theas) sa Sean Scoil aréir. Bhí slua mór - níos mó ná céad i láthair - ann chun éisteachta leo agus ceisteanna a chuir. As an 19 atá ag dul san iomaíocht bhí seachtar i láthair ar an oíche.

Liosta Iomatheoirí

Charity James ( NS )
Clochartaigh Trevor Ó ( NS )
Connolly Catherine ( NS )
Connolly John ( FF )
Cubbard Mike ( NS )
Cuív Éamon Ó ( FF )
Davoron Nicola ( R )
Patrick Feeney( NS )
Grealish Noel ( NS )
Healy Eames Fidelma ( NS )
Hoade Mary ( FF )
Holohan Tommy ( NS )
Kyne Seán ( NS )
Naughton Hildegarde ( NS )
Nolan Derek ( NS )
O'Mahony John ( NS )
O'Neill Ruairí ( DDI )
Roddy Thomas ( NS )
Sheridan Séamus ( NS )
Tuathail Niall Ó ( NS )

B'iad Éamon Ó Cuív agus Seán Kyne ag iarraidh a suíochán féin a choimeád agus ar a sáile bhí Séamus Sheridan (Glasaigh), Niall Ó Tuathail (Soc Daon), Ruairí O'Neill (NS), Catherine Connolly (NS) agus Seanadóir Trevor Ó Clochartaigh (SF).

Bhí an chuid cainte faoi chúrsaí bhóithre agus pleanála a d'éirigh teasaí ar uairibh. Cúrsaí sláinte ag déanamh imní chomh maith. Bhí an-chaint faoin oideachas agus easpa tacaíochta do na scoileanna sna áiteanna "iargualta' mar Áran agus go raibh daoine tinn ag scríobh éilimh agus acainí chuid an Rialtas agus na teachtaí gan móra toradh. Agus ná bí ag caint faoi sheirbhís idirlín....

Ní raibh cumas sa Gaeilge ag Séamus Sheridan agus labhair sé beagnach ar fad i mBéarla ach a buíochas leis an gcathaoirleach, Gormfhlaith Ní Thuairisg (Adhmhaidin, RnaG) níor shleamhnaigh an cruinniú isteach sa Bhéarla cé gur cuireadh íontas orm gur labhair Niall Ó Tuathail, a bhfhuil togha na Gaeilge aige, cúpla uair i mBearla gan leithscéal a glachadh. Ba cosúil gur cheap sé go raibh pointe tabhachtach le déanamh aige a bhí chomh tabhachtach sin narbh fhéidir iad a rá ach i mBéarla.

Bhí cineál trua agam don gCadhanach a bhí ina aonar ag cosaint chuinne an Rialtais. Mar sin féin níor ligeadh an Rialtas roimhe gan cháin ón lucht fhéacana. I ndairíre bhí chuid den cáineadh ar ionadaí Fhianna Fáil teasaí go leor.

Níl fhios agam ar éirigh le h-éinne dul i bhfeidhm orm thár éinne eile cé go raibh dúthracht Catherine Connolly ag taitneamh go soiléir i measc na polataíochta go léir. Níl mé ag rá nach raibh dútharacht ag an hiomatheoirí eile ach gur mhothaigh an scríobhnóir seo é uaithí thár aon duine eile.

Ach ar ndóigh is cróga gach duine atá sásta a ainm nó a hainm a chuir ós comhair an "daoscair slua" i dtoghchán. Ar bhealach nach laoch iad ar fad atá sásta a chuid tuairimí agus a chuid smaointe a roinnt linn go poiblí. Cé chomh maith is atá an tuarastal a faigheann siad má éiríonn leo a bheith tofa, ní beag san.

Pic le Trevor Ó Clochartaigh den slua

#GaelVóta #GE16 

A Thiarna, is peacach mé. Tar le do thrócaire.

D'fhogair an Pápa Iubhaile Speisialta - Iubhaile na Trócaire - i mbliana agus chum sé paidir le rá i rith na mbliana. D'athnaigh go mbeadh sé beagáinín fadálach agus mar sin mhol sé ceannín beag a rá:

"A Thiarna, is peacach mé. Tar le do thrócaire." 

Nach deas é?

Seo an ceann oifigiúil - fuarthas ar shuíomh Easpag na hÉireann (Béarla - Bhi an paidir féin deacair é a aimsiu áfach!)

A Thiarna Íosa Críost,

Mhúin tú dúinn conas a bheith trócaireach ar nós Dia ar Neamh, agus go bhfeiceann an té a bhreathnaíonn orainne aghaidh Dé.
Nocht d’aghaidh dúinn, agus sábhálfar sinn. 

Bhreathnaigh tú go grámhar ar Zacháias agus ar Mhatha agus shaor tú ó bhraighdeanas na bpinginí iad; 
shaor tú Máire Mhaigdiléana ó bheith ag baint sásaimh as rudaí ábhartha amháin; 
chuir Peadar ag teilgean deor tar éis dó tusa a shéanadh, 
agus gheall tú áit sna Flaithis don ghadaí aithríoch. 
Éistfimis, amhail is dá mbeifeá ag labhairt linne, leis na focail a labhair tú leis an mbean Samárach: ‘Dá dtuigfeá tabhartas Dé!’

Is tusa aghaidh sofheicthe an Athar dofheicthe,
Dia a chuireann a chuid cumhachta in iúl thar aon rud eile, trína thrócaire agus trína mhaithiúnas a bhronnadh orainn:
Bíodh an Eaglais mar aghaidh sofheicthe Dé ar domhan, an Tiarna aiséirithe agus glóirithe. 
Theastaigh uaitse gur daoine laga amach is amach a bheadh i do chuid ministir, ionas go mbeadh comhbhá acu leis na daoine bochta a mhair in aineolas agus iad san earráid:
Deonaigh go bhfaighidh gach duine a dhéanann teagmháil leo tearmann, grá De agus maithiúnas Dé ina measc. 

Chuir do Spiorad anuas orainn agus déan muid a ungadh lena ghrásta, 
ionas gur bliain bheannaithe ón Tiarna a bheidh in Iubhaile na Trócaire, 
agus go mbeidh fuinneamh agus spreagadh nua san Eaglais, a chabhróidh léi an soiscéal a fhógairt do
na bochtáin, an tsaoirse a fhógairt do na braighdeanaigh agus don dream atá faoi chois, agus go mbeidh radharc ar fáil arís do dhaill.

Iarraimid é seo ort trí idirghuí Mhuire, Máthair na Trócaire, tusa a mhaireann agus a rialaíonn leis an Athair agus leis an Spiorad Naomh trí shaol na saol.

Amen.

An paidir seo i Laidin agus i dteangacha eile ar shúiomh na Vatacáine!

 @pontifex @CatholicBishops

Láthair Tástála na Mara.

Is minic agus muid ag dul abhaile as Gaillimh go déanach bíonn solas le feiscint amach ó gcósta idir na Forbacha agus An Spidéal.

Beidh léacht ag An Roth, i gCumann na nInnealtóirí, 22 Bóthar Cluaidhe, BÁC 4, ar Dé Céadaoin, an 27ú Eanáir, ag tosnú ar 19:30.

Ag 900,000 km2, tá achar mara na hÉireann 10 n-uaire níos mó ná achar talún féin. Tá ceann de na h-acmhainní nadúrtha is mó ar domhain againn maidir le fuinneamh in-athnuaite na mara.

Tá suíomh tástála ann, atá suite leath-slí idir An Spidéal agus na Forbacha, timpeall ar 1.5 ciliméadar amach ón chósta agus ag doimhneacht 23 méadar. Faoi cheannas Fhoras na Mara, ar na comhlachtaí atá ag baint úsáid as an suíom tástála seo, tá WaveBob agus Ocean Energy Limited.  Ón suíomh seo, tá cábla snáthoptaice ann, a théann go dtí An Spidéal.

Beidh go leor le rá faoi seo, agus na deiseanna íontacha atá ins na h-earnálacha seo leanas: muir, imshaol, teicnneolaíocht agus taighde, ag an aoichainteoir, Diarmuid Ó Conchubhair, SmartBay Ireland. (Béarla).

Tá fáilte roimh chách ann. Tá beár againn ansin, le tae, caifé agus eile. Muna féidir leat a bheith ann tá sé le bheith craolta ar líne anseo.

Seo scannán (i mBéarla) faoin dtógra:

Marion Gunn ar slí na fírinne!

"Is oth liom a rá libh go bhfuil ár Mharion Gunne ar slí na fírinne!" Teachtaireach lom gan coinne i mo bosca phoist anocht.

Ní raibh mórán aithne agam uirthe ach ar-líne. Rinne sí neart obair ar son na teanga agus bhí sí sáite in leagan Ghaeilge Cláracha Microsoft agus eile trén chomhlucht EGTteo.

Thug sí cead domsa trí chin dá cuid dánta a fhoilsiú ar an mblag seo.

Ceann a scríobh sí ar bhás Stephen Gately. (2009)

"Is cuma cad a deir siad
Maidir le beart is briathar
Is cuma faoina dteagasc
Linne an lá sa deireadh thiar..”

Ceann eile ar an dtubaist ar Bhothar Ghleann na Muc i mí Deireadh Fomhair 2015.

agus "Suantraí an tromluí" a scríodh i 2010 agus atá oiriúnach don lá atá inniú ann

"Tá an phoblacht sin coigistithe is Gaeil ag guí
go seasfaidh seantír ár n-aislingí,
gurb ionann í agus Éire mo chroí.”

Ar dheis Dé go raibh sí.

• Tá píosa deas scríofa ag Aonghus Ó hAlmhain futhi a thugann eolas ar an obair a rinne sí i gcúrsaí ríomhaireachta agus cló agus ar a socraid: Marion Gunn: Cloch ar Charn.

Ar rothar go Ros Muc!

Chuir alt Sheosaim Uí Chuaig i dTuarisc.ie siar ar bhóthre na smaointe mé.  "Ar rothar ó Ros Muc.." atá ar an bpíosa aige agus é ag caint faoi thuras Choilm Uí Ghaora soir go oithear na Gaillimhe. Turas soir chuig an Éirí amach, mar a bhí beartaithe, ach ar ndóigh, mar a déarfadh Seosamh féin, "Sin scéal eile!"

Cuireadh ar bhóithre na smaointe mé. Mí Iúl 1967 a bhí ann agus bhí mé tár éis teacht go Chonamara, go Leitir Móir, don chéad uair. Mo chéad uair i nGaeltacht ar bith agus gan ach Gaeilge briste na Ghalltachta agam - seans go bhfuil sé fós agam!

Bhí mé ag fanacht i dteach Sonny & Kate Standúin ar an Sconsa, Leitir Chaladh, ar dheis Dé go rabhadar beirt. Is cuimhin liom gur íoch mé £5.00 nó mar sin don lóistín seachtaine! Ach rinne mé cairdeas leo agus bhíodh sé de nós agam tiomáint siar ó Bhaile Átha Cliath gach deireadh seachtaine ar feadh timpeall tri nó ceithre bhliain le feabhas a chuir ar mo chuid cainte sular phós mé.

Ach ar an gcéad cuairt dom ní raibh carr ar bith agam, nó rothar fiú ach theastaigh uaim dul ar oilthreacht is dócha, go Teach an Phiarsaigh. Fuair mé iasacht rothair ó dhuine éigin agus chuaigh mé ó thuaidh. Ní chreidim anois go ndearna mé an turas sin in aon tráthnóna amháin - beagnach 30 míle - ach rinne. Ní dhearna mé turas níos faide ná 5 míle i mo shaol roimhe, ach bhí sé nach mór 30 míle go Teach an Piarsaigh agus 30 eile ar ais! Bhí an aimsir ceart go leor ach bhí báisteach trom Chonamarach, ar an turas thár n-ais ach níl aon cuimhne ar an turas a bheith fada nó aon trioblóid orm.

Shroich mé an teach agus chuigh mé tré an trí sheomra ag smaoineamh ar rud a léigh mé áit éigin. An rud a dúirt sé nuair a suí a mháthair agus Liam ag an mbórd ansin le chéile don gcéad uair. "Anois! Tá muid sa bhaile!"

Anois, agus beagnach leath chéad bliain tagtha níl dearmad deanta agam ar an gcéad uair a chonaic mé an teach beag bán agus an cnoch siar uaidh agus an loch ós a comhair. Neomad spioradálta is dócha mar ar bhealach tá croí na brionglóide ansin i gcónaí - mar a scrí sé féin ann sular fhág sé an teach don uair deireannach i mí Iúl 1915 san oráid ag uaigh Uí Dhonabháin Rosa a bhí ina phóca aige. "Chonacthas do shúile glé glana an fhir seo, agus dósan amháin beagnach ina ré, fís na hÉireann faoi mar ba mhaith linne go deimhin í a bheith – Éire saor agus fós í Gaelach; Éire Gaelach gan práinn ar shaoirse..."

Nach ndéanaimís dearmad ar an brionglóid úd!

Agus ná déan dearmad ar alt Sheosaimh a léamh chomh maith, agus, "go n-éirí an saol agus an aimsir leat!"