14.10.19

Solas cineálta!

Bhí giolch ag Leo Varadker ar chanónú an Cairdinéal John Henry Newman aréir.

Chuir sé isteach go mór orm cuid de na tráchtanna mar fhreagraí air a bheith chomh nimneach mí-thocaireach san. Nach bhfuil spás ann in Éireann a thuile d'éinne a chreideann in Eaglais na gCaitliceach?

Naomh John Henry Newman
Cinnte bhí rudaí - agus tá - rudaí uafásach a dhéanamh san Eaglais ach mar a deireann  Pól "Go deimhin ní thuigim mo chuid iompair féin, mar ní hé an ní is áil liom a dhéanaim, ach an ní is fuath liom, is é a bhíonn ar siúl agam." 

Tá traidisiúin fós sa tír seo atá bunaithe ar chreidimh i gCríost. Nár léiríodh cuid den aigne nó meon, fiú drochdhearcadh, ag "an bhunaíocht" idir lucht ard-oideachais agus riaracháin an cinneadh gan ionadaithe a chuir  chuig an searmanais sa Róimh. Cinnte ba shearmanais reiligiúnach a bhí ann ach ag comóradh fear mór i gcúrsaí oideachais sa tír seo chomh maith. Ba chead uachtarán ar ollscoil nua in Éireann é - an céad ollscoil a bunaíodh ó 1592.

Ar ndóigh nuair a tógadh raic faoi chuir Coláiste Ollscoil Bhleath Cliath ionadaí agus cuireadh Aire Oideachas go dtí an Róimh ar deireadh. Ach mar a deireann Alan Titley sa Times inniú, "Dhá chúis a bhí leis an doicheall bunaidh. Bhain ceann amháin díobh lena chuid Chaitliceachais, agus an ceann eile lena chuid tuairimí oideachais. Ar a laghad, léirigh siad go rabhadar in-náirithe."

Ag caint ar Newman féin agus an trí bhliain a caith sé i mBaile Átha Cliath is fíor nár cuireadh fáilte roimhe ag gach éinne, fiú na heaspaig féin. Ar ndóigh bhí lucht caol-aigeantach udaráis na hEaglaise imníoch faoin a thuairimí faoin oideachas a bheith oscailte agus ag spreag agus ag gríosaigh iad siúd a bhí ag freastail. Nár léirigh na nEaspag i lár an naoiú aois deag agus "bunaíocht" an lae inniú an dearcadh caol céanna? Ar bhealach d'fhéadfá a rá gur dibríodh as an tír é! Plus ça change, plus c'est la même chose!

Nár dhírigh an tUachtarán Ó hUiginn le deanaí ar an bhfadhb ceanann céanna nuair a dúirt sé le déanaí (i mBéarla) go nglacann an chuid daoine "a narrow and utilitarian view of ... an education – that we exist to be made useful – which leads to a great loss of the capacity to critically evaluate, question and challenge." Nach macalla é seo ar dhearcadh an naoimh aitheanta nua?

Meas tú an bhfuil an ceacht sin foghlamtha ag lucht ollscoile nó an gá don bpobal iad a náiriú i gcónaí!
Giolch an Taoisigh Leo Varadkar aréir!

6.10.19

An tAthair Colm ag guibhe...!

Fuair an tAth Colm Ó Ceannabháin bás i rith na seachtaine. Canónach de chuid Ard Deoise Thuam a bhí ann ach ar ndóigh ní dócha gur smaoinigh éinne air ach mar An tAthair Choilm nó uaireanta "Father Canavan."

An tAth. Colm ar Lá Cholm Cille 2005
Bhi a choirp ós comhair na hAltóra i Séipéil na Tulaí ar maidin agus an Aifreann á céiliúradh san áit deireannach ina raibh sé ag freastal go dtí gur chuaigh sé siar go teach altranais Charna. Bhí a gcuimhne ag chuile duine a bhí i láthair is dócha.

Rugadh i gCois Fharraige é sa bhliain 1928. Bhí sé ina shagart i gColáiste Iarlaithe, Tuaim, Cill Chiaráin agus An Tulach, ina shagart Paróiste i gCrois Bhaoithín, Maigh Eo agus An Cheathrú Rua. Is sa Tulach a chuir muide aithne air. Chuir sé fáilte croíúl romhainn nuar a thangamar chuig an bparóiste seo. Bhíodh comhrá agam ar chursai an tsaoil leis ó am go chéile.

Is cuimhin liom go raibh me ag cruinniú de choiste thréadac a bhí againn ag an am sin agus bhí orm píosa a léamh agus bhí an focal "guí" ann. Bhí meangadh gáire ar a aghaidh nuair a bhí mé críochnaithe. "'Guibhe' a deireanns muide!" a dúirt sé.

Is ag guibhe atá mé ó shin!

I soiscéal an lae bhí píosa a cheap mé a bheith thar a bheith oiriúnach mar léiriú ar shaol an tsagairt lách seo. Tá na focail sa leagan a rinne se féin agus sagairt eile, An tAthair Micheál Ó Flannbhra ina measc, i nGaeilge na hAite - Gaeilge Chonamara.

"Níl ionainn ach searbhóntaí, níl déanta againn ach an méid a bhí orainn a dhéanamh!"

Ar dheis Dé go raibh anam chaoin uasal.