Glór na nGael agus An Tulach

Bhí lá mór ag buaitheoirí Glór na nGael in Áras an Uachtaráin le déanaí agus  bhí baill den choiste áitiúil, Coiste na Tulaigh, ann le buaileadh leis an Uachtarán. Ocáid mór a bhí ann, comóradh 50 bliain don eagraíocht agus don gComórtas.

Tomás Ó Neachtain agus baill den gCoiste ag caint leis an Uachtarán!

Bhuaigh Coiste Pobal an Tulaigh an chéad áit náisiúnta sa chomórtas do choistí gan cúnamh fostaíochta. Bhronn an tAire Donncha Mac Fhionnlaoich agus an Dr Íde Ní Uallacháin an duais cheana féin, seic do €10,000, ar Nuala Ní Chonghaile agus Tomás Ó Neachtain, thar cheann an choiste i dTeach Carton, Má Nuad, ar an 16ú lá Aibreáin 2011. (Féach an pic ag an bun!)

San Áras!

Na buaitheoirí ar fad leis an Uachtarán.

An bronnadh féin i Má Nuad mí Aibreáin 2011

An dá Eilís agus an Ghaeilge!

An chéad leabhar clóite Gaeilge feicthe ag an mBanríon Eilís II i gColáiste na Trionóide (Béarla)

Eilís II ag éisteacht le Robin Adams.
Ar chúl a fear chéile, Iar Úachtarán Máire Mhic Róibín
agus Ruairí Quinn, Aire Oideachais.

Nuair a thug an Bhanríon Shasana Eilís II cuairt ar Choláiste na Tríonóide le linn a Cuairt Stáit ar Éirinn le déanaí, thaispeáin Leabharlannaí an Choláiste, Robin Adams, an chéad leabhar riamh a cuireadh i gcló i nGaeilge in Éirinn di. D’fhoilsigh John Kearney aibítear agus caiticeasma- Aibidil Gaoidheilge 7 Caiticiosma- sa bhliain 1571 ar chlóphreas a chuir an Bhanríon Eilís I ar fáil.

Rinne William Bedell (1571-1642), aistriúchán go Gaeilge ar an Sean Tiomna. Propast ar Choláiste na Tríonóide agus Easpag na Cille Móire a bhí ann ag amanna difriúla. Foilsíodh an saothar seo, in éineacht le haistriúchán ar an Tiomna Nua a rinne William Daniel (a d’éag i 1628). Tugadh “Bíobla Bhedell” ar an saothar ina iomláine.

Rinne Daniel, a ceapadh ina Ardeaspag ar Thuama é i 1609, aistriúchán Gaeilge ar an Book of Common Prayer freisin. Chlóigh John Francke an leabhar seo - Leabhar na nUrnaithe gComhchoiteann - sa bhliain 1608. Rinneadh aistriúcháin go Gaeilge ar eagráin eile de Leabhair na hUrnaí Coitinne ag amanna éagsúla ina dhiaidh sin.

Nuair a bhí Bedell ina Phropast ar Choláiste na Tríonóide, chuir sé iachall ar ábhair mhinistir ó chúlraí Gaelacha freastal ar léachtaí i nGaeilge, ar mhaithe leis an soiscéal a scaipeadh i measc na nGael.

Seirbhís 'Cleamhnais' do dhaoine dífhostaithe!

Mar gheall ar chomh maith is a d'éirigh le cruinniú poiblí ar an gCeathrú Rua an tseachtain seo caite (dár críoch 21 Bealtaine!), tá sé socraithe go gcuirfear scór áit ar leataobh do rannpháirtithe  as Conamara ar an gclár 'Begin Again' (Béarla) atá dírithe ar dhaoine dífhostaithe a fháil ar ais ag obair. Is clár náisiúnta é seo a chuireann tréimhsí taithí oibre ar fáil do dhaoine le comhlachtaí agus as an 400 duine a ghlac páirt sa scéim anuraidh fuair 240 duine acu post buan ina dhiaidh. Tá cruinnithe poiblí dhá eagrú anois i gCois Fharraige, Ros Muc agus in Iorras Aithneach le daoine a chuir ar an eolas faoin gclár agus na deiseanna atá ar fáil ann.

Tá an Seanadóir Trevor Ó Clochartaigh, atá ag tacú le forbairt an chláir i gConamara, ag moladh do dhaoine atá dífhostaithe faoi láthair agus d’fhostoirí atá ag lorg daoine le scileanna faoi leith, teacht chuig na cruinnithe eolais i Ros Muc idir a 3 agus a 5 a chlog agus i gCill Chiaráin ag a 7 a chlog Dé Luain seo chugainn (29 Bealtaine'11) agus in Óstán na Páirce sa Spidéal ag a 8 a chlog ar an Mháirt (30 Bealtaine), faoin gclár tacaíochta fostaíochta ‘Begin Again’.

‘Tá comhlachtaí amuigh ansin a bhfuil scileanna agus ceirdeanna faoi leith ag teastáil uathu’, a deir an Seanadóir Ó Clochartaigh. ‘Tá daoine ann chomh maith nach bhfuil ag iarraidh a bheith díomhaoin. Sa chlár seo déantar cineál cleamhnas eatarthu seo, áit a fhaigheann an duine dífhostaithe deis taispeáint d’fhostóir cén chumas atá iontu agus gur féidir leis an bhfostóir scileanna an té sin a mheas thar tréimhse trí mhí. Coinníonn rannpháirtithe a gcuid cearta leasa shóisialaigh ar fad agus faigheann siad tacaíocht bhreise i leith costais. Cuirtear traenáil agus tacaíocht phearsanta ar fáil chomh maith dóibh le linn an tréimhse. Go minic taréis an phroiséas seo bíonn caidreamh maith cothaithe agus socraíonn an chomhlacht post a thairiscint don duine. Tá gach duine ag buachan.’

Is togra náisiúnta atá in ‘Begin Again’ atá faoi scáth Aonad na Náisiúnta na hÉireann um Shárchumas Gnó (Irish Centre for Business Excellence) (Béarla). Tá sé ar siúl ó lár 2010 le tacaíocht ón Roinn Oideachas & Scileanna. Beidh ionadaithe ón gclár ar fáil Dé Luain le cur síos a dhéanamh air agus le ceisteanna a fhreagairt faoi.

Is féidir clárú ar-líne don chlár chomh maith le breis eolais a fháil ag www.beginagain.ie (Béarla) nó glaoch air comhordaitheoir an chláir san Iarthar, Mike Gaffney ag 087-9973575.

Lá'n Phátrún - Féile Choilm Cille!

Tá na socraithe imeachta do Lá fhéile Cholmcille, Lá'n Phátrúin nó Lá an Tobar, mar a tugtar ar go h-áitiúil, ar an 9ú Meitheamh beagnach críochnaithe. Tá an lá seo á chomóradh leis na céadta bliain agus i mbliana déanfar caoimhniúchán ar an ócáid a bhíonn ar bun ar an mBánrainn, Baile na hAbhann, ar an dtrá. Tá dhá tobar ann, Bád Choilm Cille agus ansin sa tsean reilg tá Cloch na hOifreála ann. Tugtar cuairt ar an trí hionaid in rith an tráthnóna.

Bád Choilm Cille

Beidh stair an phátrúin le fáil, mar aon le léacht spioradálta chomh maith le turas naofa ar an dá thobar. Beidh an cóir áitíúil agus ceol eile ar bun ann freisin. Tá comórtas ealaíona agus scríobhneoireachta á reachtáil idir na scoileanna áitiúla, agus bronnfar na duaiseanna i rith an chomórtha.

Beidh taispeantáis caith cruití thuas ag ceann bhothair na Bánrainne - beidh sé seo oscailte don phobal agus go mór mór do dhaoine óga a bhfuil suim acu ann. Is sean-nós traidisiúnta é seo a bhaineann le Féile an Phátrúin. Beidh ceol traidisiúnta le ceoltóirí áitiúla ar bun an oíche sin sa trí theach ósta atá lonnaithe sa gceantar agus táthar ag súil go mbainfear taitneamh as an lá spioradálta agus sóisíalta seo.

Tá an clár iomlán le feiscint ar facebook.

Grand Prix ag TG4

Thuill clár faisnéise as iarthuaisceart Maigh Eo an duais Eorpach is airde ar fad do TG4 ag comórtas Circom 2011 (Béarla)  i Timisoara na Rómáine ag deireadh na seachtaine seo caite. Thug an scannán An Píopa an phríomhdhuais, an Grand Prix, leis ó Circom chomh maith leis an duais sa rannóg Faisnéise.

Tá cáil agus duaiseanna go leor eile sa mbaile agus i gcéin bainte amach cheana féin ag an scannán faisnéise seo, léargas ón taobh istigh ar an scoilt i bpobal beag in iarthuaisceart Mhaigh Eo faoin leas nó a mhalairt a dhéanfaidh críochfort agus píobán gáis atá á dtógáil ansin.

Fear áitiúil, Risteárd Ó Domhnaill, a stiúraigh an saothar agus fuair sé maoiniú don togra ó TG4, ó Údarás Craolacháin na hÉireann agus ó Bhord Scannán na hÉireann. Tá go leor duaiseanna aitheanta faighte ag an scannán seo cheana, ina measc an duais IFTA 2011 do Chlár Fada Faisnéise, Duais an Lucht Féachana ag Fleadh Scannán na Gaillimhe 2010 agus an duais fhaisnéise ag Féile na Meán Ceilteach 2011 i Steórnabhagh ar Oileán Leodhais in Albain an mhí seo caite.

Is é Circom cónaidhm na stáisiún réigiúnach teilifíse san Eoraip ina bhfuil os cionn 300 stáisiún ar fad as 38 tír páirteach. Tá ard-mheas ar a chuid comórtas agus bíonn caighdeán an-ard ag na saothair a bhíonn san iomaíocht iontu. Is í seo an ceathrú huair le deich mbliana a bhfuair cláracha TG4 duaiseanna ón gcomórtas ach an chéad uair an Grand Prix, an duais is airde ar fad ó Circom, buaite ag TG4.

D’fháiltigh Proinsias Ní Ghráinne, Eagarthóir Coimisiúnaithe TG4, roimh an aitheantas idirnáisiúnta is deireanaí seo do shaothar an chainéil. “Is deas an rud i gcónaí duais a fháil,” a dúirt sí “ach is deise fós gradam ónár gcomhghleacaithe Eorpacha. Deimhníonn sé go bhfuil fiúntas inár gcuid clár agus meas ar ár gceardaíocht ag lucht teilifíse ó chultúir atá an-éagsúil linn.”

Cuarteoir luath!

Tá ceann de na garraí ós comhar an tí anseo i gCaorán an gCearc ina limistéar caomhantais - i ndairíre tá sé chomh clochach nach bhfuil fhios again ceard is ceart a dhéanamh leis. Leisciúil? Ní mise a dúirt é!

Bhí mé amuigh ag breathnú thar an balla inné nuair a tháinig mé ar phlanda álainn corcra. Bhí fhios agam go maigairlín a bhí inti ach bhí sé chom mór san agus chomh h-álainn gur ghlach mé grianghraf de agus chuir mé ar aghaidh chuig luibheolaí le níos mó eolas fháil. Seo a dúirt sé:

"Is breá liom do phictiúir! 

Sé an t-ainm air ná an Magairlín Gaelach, nó Dactylorhiza majalis, subspecies occidentalis (Irish Marsh Orchid).   Is féidir spotaí bheith ar na duilleogaí no bheith gan spotaí.  D'réir roinnt san-eolaithe tá an chineál magairlín seo dúchasach don tír seo amháin mar tá sé difriúil ó chineáil eile i Sasana agus an Mór Roinn d'réir an chruth ghine(genes).     Ach mar sin fhéin tá an chlann Dactylorhiza an-chasta agus an-dheachair comhaontú a fháil i measc na san-eolaithe faoi ghnéithe áirithe den chlann.

Tá sé faoi bhláth an-luath i bhúr ghairdín mar ní bheinn ag súil leis bheith faoi bhláth go lár na míosa seo chugainn ar a laghaid. "

Mar a deirim ta an aimsir is fearr againn anseo i gConamara i gcónaí!

Breis eolas faoin Magairlín Gaelach ar shuíomh "Irish Wildflowers" (Béarla)

Gan náire!

Táthar le Eoin Pól II a bheannú go luath agus tá na hullamhúcháin faoi lá tseol i gcathair ársa na Róimhe. I measc na rudaí atá á dhéanamh tá foilsiú ar an ndian scrudú a deineadh ar a shaol agus ar a phearsa agus ar impleachtaí a threimhse mar phápa.

Cuireadh agallamh leis an sagart, an postalái, an Monsignor Slawomir Oder, a bhí ag seoladh a cúise tré an chóras iniúcadh thrénar chuirtear gach "iarrthóir" don gradam "Naomh" san eaglais. I measc na rudaí a dúirt sé bhí seo: (maith dom an Bhéarla)

"John Paul II is not a Polish phenomenon. This is the extraordinary thing, which struck me very much, and which is one of the elements of fascination of John Paul II. He was not ashamed to speak of his homeland, of its history, of using its language, of identifying himself also with the popular religiosity of Poland, to speak of his fellow countrymen. However, that man who felt so strongly tied to his nation, was also able to be a gift for others; John Paul II was a gift for humanity."

Nach minic a bhíonn náire orainn féin ár dteanga féin a labhairt, omós a thabhairt dár dtír féin dár ndúchas. Iad siúd a deireann go bhfuil teipthe ar Éirinn. Beag a dhéanamh den cúltúr ársa ár dtíre, rud a rinne na Sasanaigh ó 1366 agus roimhe anois tá daoine áirithe inár measc féin á dhéanamh le déanaí.

I fíu smaoineamh ar Eoin Pól, Pólanach agus saoránach an domhain sna laethanta seo nuair atá spiorad na tíre in ísle brí.

Aitheantas Eorpach do TG4

Thuill dhá shaothar an-éagsúil mórdhuais agus aitheantas speisialta do TG4 ag comórtas tábhachtach Eorpach, Circom 2011, a tionóladh i Frederikstad san Iorua ag deireadh na seachtaine seo caite. Thug an scannán An Píopa (Béarla) an phríomhdhuais Faisnéise leis agus tugadh aitheantas agus moladh speisialta don tsraith Gualainn le Gualainn, stair an rugbaí in Éirinn, sa duaisaicme do chláracha spóirt.

Tá cáil bainte amach cheana féin ag an scannán faisnéise An Píopa ina dtugtar léargas ón taobh istigh ar an scoilt i bpobal beag in iarthuaisceart Mhaigh Eo a bhfuil an dá thuairim ann faoin leas a dhéanfaidh críochfort agus píobán gáis atá á thógáil ansin. Fear áitiúil, Risteárd Ó Domhnaill, a stiúraigh an saothar agus fuair sé maoiniú don togra ó TG4, Údarás Craolacháin na hÉireann agus ó Bhord Scannán na hÉireann. Tá duaiseanna aitheanta faighte ag an scannán seo cheana, ina measc Clár Fada Faisnéise is Fearr ag IFTA 2011 (Béarla) agus Duais an Lucht Féachana sa rannóg chéanna ag Fleadh Scannán na Gaillimhe 2010 (Béarla). Beidh sé san iomaíocht ag Féile na Meán Ceilteach 2011(Béarla) i Steornabhagh ar Oileán Leodhais in Albain an tseachtain seo freisin.

Thug an giúiré ag Circom ardmholadh do shaothar eile ó TG4 sa duais-aicme Spóirt. Cheithre chlár atá sa tsraith Gualainn le Gualainn a ríomhann fás an chluiche óna thús ar fhaichí féaruaithne na huasaicme Angla-Éireannaigh i gColáiste na Tríonóide in 1854 go dtí éachtaí iontacha na foirne idirnáisiúnta a bhuaigh an Chaithréim Mhór i 2009. Fastnet Films (Béarla) a léirigh do TG4.

Is é Circom cónaidhm na stáisiún réigiúnach teilifíse san Eoraip, os cionn 300 stáisiún ar fad as 38 tír. Tá ard-mheas ar a chuid comórtas agus bíonn caighdeán an-ard i gceist gach bliain. Is í seo an ceathrú uair le deich mbliana a bhfuair cláracha TG4 duaiseanna agus aitheantas ó Circom.

D’fháiltigh Micheál Ó Meallaigh, Stiúrthóir Coimisiúnaithe TG4, roimh an aitheantas idirnáisiúnta is deireanaí seo do shaothar an chainéil. “Is deas an rud duais i gcónaí,” a dúirt sé “ach is milse fós duais ónár gcomhghleacaithe Eorpacha mar go gcruthaíonn sé go bhfuil fiúntas inár gcuid clár agus meas ar ár n-ábhar ag daoine gairmiúla ó chúlraí cultúrtha atá an-éagsúil linn agus le chéile. Molaim na saothair bhuacacha seo agus lucht a léirithe.”

25ú Féile Joe Éinniú 2011

Seosamh Ó hÉanaigh

Reachtáilfear Féile Chomórtha Joe Éinniú i gCarna, Conamara ag deireadh na míosa seo, ón Aoine 29ú Aibreán go Domhnach 1ú Bealtaine 2011. Déanann an fhéile seo comóradh ar shaol agus ar shaothar ceoil an amhránaí chlúití ón Aird Thoir, a bhásaigh i Seattle agus atá curtha ina pharóiste dúchais. Is ceiliúradh cúig bhliana fichead atá i bhféile na bliana seo mar go bhfuil an fhéile ar an bhfód ó 1986, agus ag dul ó neart go neart.

Tugtar tús áite san fhéile don amhránaíocht ar an sean nós agus d’amhránaíocht thraidisiúnta i dteanga ar bith ach cuirtear fáilte freisin roimh an gceol úirlise agus an damhsa. Is í Róisín Nic Dhonncha as an Aird i gCarna, a dhéanfaidh an seoladh oifigiúil in Áras Shorcha Ní Ghuairim ar an Aoine 29ú Aibreán ag 7.30pm.

Siad príomh imeachtaí an chláir i mbliana:
Seoladh an leabhair ‘Bright Star of the West: Joe Heaney, Irish Song-Man’ atá scríofa ag Dr. Lillis Ó Laoire & Dr. Sean Williams; 
Seoladh leabhair de Chumadóireacht Ceoil Mharcuis Uí Iarnáin as Ruisín na Manach - ‘An Chearc Fhraoigh’;
Seisiúin Ceoil agus Amhránaíochta;
Ceardlanna Amhránaíocht ar an Sean Nós, Damhsa ar an Sean Nós agus Ceol Úirlise (ceardlanna ar fad saor in aisce);
Seoladh Dlúthdhiosca nua de chuid an bhoscadóir Danny O’Mahony as Ciarraí;
Cuairt ar uaigh Joe Éinniú;
Comórtas Amhránaíochta don Aos Óg;
Taispeántas agus cur i láthair ar an Veidhlín Hardanger ón Iorua;
Ceadal Píobaireachta agus Portaireachta le h-aíonna as Alba agus Éire;
Céilí agus Seiteanna.
Beidh taispeántas pictiúir agus ábhar ón bhféile le 25 bliain anuas ar bun i gcaitheamh na deireadh seachtaine chomh maith.

Bíonn an-tóir i gcónaí ar cheolchoirm na féile agus is cinnte gur amhlaidh a bheidh i mbliana, mar go mbeidh cuid de na h-aíonna is mó i saol an cheoil ag tabhairt faoin stáitse in Óstán Chuan Charna ar an Satharn ag 7.30pm: Na hAlbanaigh - Mairí Smith, Ailean Domhnullach & Griogair Labhruidh, Danny O’Mahony, Patsy Broderick, Mick Mulkerrins, Liz & Yvonne Kane, Róisín Nic Dhonncha, Bairbre De Búrca, Ciarán Somers, David Power, Pádraic Ó Flatharta, Rosie Stewart, Nell Ní Chróinín, Cormac Ó Beaglaoich, Emma Ní Shúilleabháin agus Torgeir Straand ón Iorua.

Ticéid €20 le fáil ó Óstán Chuan Charna (B) (095) 32255.

Scannáin Mheiriceá Laidineach

12 Féile Scannán Mheiriceá Laidineach na hÉireann

Reachtálfar an dara Féile déag Scannán Mheirceá Laidineach na hÉireann, i gcomhar le Seachtain Mheiriceá Laidineach 2011 i mBaile Átha Cliath i rith na seachtaine agus cuirfear iad ar scáileán ag ionaid eile chomh maith (Féach Latin America Solidarity Centre!) Beidh cead isteach saor in aisce agus iarrtar ar an lucht féachana a bheith i láthair in am i gcomhair gach scannáin.

Dé Máirt 5 Aibreán
17.00 Gearrscannáin Latino (72’)   

18.30 La Voz Mapuche (113’)

Dé Céadaoin 6 Aibreán
17.00 Gearrscannáin Latino [EU]

18.30 Alto Gracia (25’)   

19.00 Chasing Che (78’)

Déardaoin 7 Aibreán  
17.00 Gearrscannáin Latino 2 (76’)

18.30 En Defensa de la Madre Tierra (31')

19.00 Interrogating the torturer (25’)

Dé hAoine 8 Aibreán
17.00    Efecto Dominó (27’)

17.30 Casanare (52’)

18.30 Quien dijo miedo (118’) 

Ionad:     Lárionad Chúnamh na hÉireann (in aice Ostán Gresham),  Sráid Uí Chonaill, Baile Átha Cliath 1

Taobh leis an gCodú!

Radharc ón gcalaphort

Tháinig long mór, 7,000 tonna, an Pantanal go calaphort Ros a' Mhíl inne le dhá bhád farantoireachta a bhailiú a díoladh le deanaí. Cé gur long Gearrmánach tá sé cláraithe i dTalamh an Éisc.

Bhí stoirm ann aréir, neart a naoí de réir tuairiscí, agus is cosúil gur tarraingíodh an bád ar a aincaire isteach ar na carraigreacha taobh le Tóin Chnoic, cead méadair nó mar sin  ón gCodú i gCuan Chasla.

Níor gortíodh éinne den ceathair criú déag a bhí ar bhórd ag an am. Táthar le hiarracht í a chuir ag snámh arís ag lán mara ag a cúig tráthnóna. Deireann daoine áitiúil nach n-éireódh leis an iarracht mar tá sé ró árd ar na carraigeacha.

Feicfimíd!

Radharc ón dtaobh eile den gcuan.

• Pictiúirí eile ar suíomh facebook Raidío na Gaeltachta!

Tacaíocht Chonamara do stailc!

Tugadh litreacha scoir do cheathrar as an naonúr fostaí de chuid Mheitheal Forbartha na Gaeltachta (MFG), in oifigí Ros Muc ar an gCéadaoin seo caite: Gearóid Ó Fátharta, Máire Uí Ghiobúin, Deirdre Nic Dhonnacha agus Tríona Ní Ráinne.

Táthar leis an oifig is Ros Muc a dhúnadh leis agus feidhmiú as an oifig in Indreabhán.

Tá sé deacair an meoin sin a thuiscint. Chun a bheith ró-shimplí bfhéidir tá i bhfad níos mó gá le fostaíocht i Ros Muc ná in Indreabhán. Cén fáth nár aistrigh siad an oifig in Indreabhán siar go Ros Muc? Deireann MFG ar an suíomh idirlíon: "Is forbairt pobail trí fhorbairt shóisialta, chultúrtha agus eacnamaíochta na Gaeltachta príomhaidhm Mheitheal Forbartha na Gaeltachta." Ní féidir le mórán a fheiscint conas a a deineann cinneadh mar seo forbairt shoisialta, chulturtha nó eacnamíochta ar cheantair Ros Muc nó ar Iorrais Aithneach siar uaidh!

Ar aon nós níl oibrithe Ros Muc ró shásta leis an gcinneadh. Rinneadar aigneachtaí leis an gceard chunann agus nuair nach raibh MFG sásta dul siar ar an cinneadh fógraíodh stailc oifigiúil. Táid ar picéad taobh amuigh den oifig in Indreabhán ó shin.

Tá muintir Chonamara taobh thiar na stailceoirí agus bhí teacht le chéile ar maidin leis an tacaíocht sin a léiriú. Ocáid spreagúil a bhí ann le ceol agus craic le slua breá.

Go n–eirí leo!

Griangrafanna le Trevor Ó Clochartaigh

Duais ag an Seachtar Laoch

Thug an feachtas fógraíochta nuachtáin don tsraith teilifíse le TG4 1916 Seachtar na Cásca an Grand Prix, an phríomhdhuais, Fógra Nuachtáin na Bliana leis ón gcomórtas náisiúnta a d’eagraigh Cumann Nuachtán Náisiúnta na hÉireann (NNI)(Béarla). Fógraíodh torthaí an chomórtais aréir. Thug an feachtas fógraíochta nuachtán don tsraith chéanna ar TG4 an duais don Stiúradh Ealaíne is Fearr leis freisin aréir, i bpáirt le duaiseoir eile.

Is é an comhlacht Publicis/QMP, gníomhaire cruthaitheach agus margaíochta TG4, a chruthaigh na fógraí nuachtáin seo. Des Creedon a scríobh an chóip don fhógra, John Kilkenny an stiúrthóir ealaíne agus Mark Delany a phleanáil an feachtas fógraíochta nuachtán. Seacht gclár, ceann faoi gach ceannaire a shínigh Forógra an Éirí Amach, a bhí sa tsraith teilifíse ar TG4. Grianghraf den aisteoir i bpáirt cheannaire 1916, é in éide shibhialta agus é ullamh dá chur chun báis tar éis a dhaortha, atá sna fógraí nuachtán a bhuaigh na duaiseanna.

Dúirt moltóir an chomórtais, Julian Borra ó Team Saatchi (Béarla) sa Ríocht Aontaithe go raibh neart agus draíocht ag baint leis na fógraí buacacha. “A luaithe is a leag mé súil orthu, bhain siad siar asam agus chuaigh i bhfeidhm orm,” a dúirt sé.

Is í duais-scéim NNI an phríomh-scéim do thionscal na fógraíochta nuachtán in Éirinn. Eagraíodh an comórtas ar bhonn míosúil agus chuaigh na buaiteoirí míosúla chun cinn don chraobh náisiúnta.

Thréaslaigh Ardstiúrthóir TG4, Pól Ó Gallchóir leo ar fad i TG4 agus QMP Publicis a bhí páirteach i gcruthú na bhfógraí buacacha seo “Is cruthúnas eile é seo go n-aithnítear go bhfuil saothar iomlán TG4, margaíocht san áireamh, ar an gcaighdeán is airde agus is nuálaí,” a dúirt sé “agus fáiltíonn muid roimh an aitheantas is deireanaí seo don tsúil eile.”

An Bhriotáin i nGaillimh!

Mar pháirt do Sheachtain na Gaeilge, tá Breizheire (Cumann Briotánach na hÉireann) ag eagrú Oíche Bhriotánaigh de cheoil agus damhsa ar an Máirt 15 Márta ag 8 i.n i gClub Árus na nGael, Gaillimh.

Malig’Laouen

Beidh trí ghrúpa ag casadh i rith na oíche: Neketomtom, Malig’Laouen agus Les Ritals, agus beidh Lise Carrel ag cur taispeántas den dhamhsa Briotánaigh agus damhsaí eile i bhur láthair, agus beidh deis agat chomh maith Crepes deasa a bhlaiseadh ar an oíche- ní bheadh Oíche Bhriotánaigh ina iomlán gan iad a bheith ann!

Saor cead isteach.

An bhfaca tú...?

Lucht féachana ollmhór ag Díospóireacht na gCeannairí

Thuill díospóireacht stairiúil Ghaeilge na hoíche Céadaoine ar TG4 torthaí féachana thar a bheith sásúil do TG4, de réir na dtorthaí oifigiúla atá ar fáil anois ó Nielsen (Béarla), an miosúr ar fhéachaint teilifíse in Éirinn.

D’fhéach 132,000 duine ar an meán ar iomlán na díospóireachta 50 nóiméad ar an gcéad chraoladh teilifíse ag 7pm, áit a raibh Enda Kenny, Éamon Gilmore agus Micheál Ó Máirtín i mbun plé agus argóna faoi mhórcheisteanna an fheachtais agus polasaithe Fhine Gael, an Lucht Oibre agus Fhianna Fáil ina leith. Ag a bhuaic bhí 150,000 ag féachaint ar an gcraoladh seo agus d’fhéach 408,000 duine ar chuid éigin de.

D’fhéach 175,000 ar chuid éigin den athchraoladh teilifíse ar an díospóireacht ag 10.30pm aréir, rud a chiallaíonn gur fhéach ós cionn leathmhilliún duine ar chuid éigin de chraoladh teilifíse TG4 ar Dhíospóireacht na gCeannairí.

Tá an Líonchraoladh ar an díospóireacht ar fáil ar Sheinnteoir TG4. Tá dhá leagan ar fáil ann ceann leis na fotheidil Bhéarla agus ceann gan aon fhotheidil. Go dtí seo tá 10,000 cuairteoir faighte acu seo agus an fhigiúir sin ag dul i méid go leanúnach.

Thug tráchtairí agus léirmheastóirí sna meáin, ardmholadh don díospóireacht agus don léiriú seo, an craoladh nuachta agus cúrsaí reatha is airde lucht féachana riamh ag TG4.

Mhol Leascheannasaí Pádhraic Ó Ciardha gach éinne a bhí páirteach sa léiriú, idir pholaiteoirí, chathaoirleach, fhoireann léirithe, fhoireann iriseoireachta agus fhotheidealóirí. “Sampla gléineach den ghairmiúlacht agus den díogras paiseanta atá againn mar chraoltóir seirbhíse poiblí ab ea an lá inné i TG4,” a dúirt sé “agus is léir go dtuigeann an pobal féachana gur maith ann an tsúil eile.” Mhol sé na ceannairí as a dea-shampla agus mheabhraigh sé go leanfaí leis an tseirbhís i gclúdach Nuacht TG4 ar an bhfeachtas toghcháin agus sa tseirbhís torthaí ar Vóta 2011.

Comórtas Uí Néil 2011

Tá Comórtas Uí Néill, comórtas filíochta a eagraíonn Comhdháil Náisiúnta na Gaeilge le linn Chuairt na bhFilí Albanacha ar Éireann, oscailte go hoifigiúil le haghaidh iarratas anois. Is comórtas dátheangach é seo, do dhánta scríofa i nGaeilge na hÉireann nó Gàidhlig na hAlban.

Roghnófar na hocht ndán nuachumtha is fearr i gcibé teanga (Gaeilge nó Gàidhlig) agus gheobhaidh na húdair deis a ndán a léamh ag oíche mhór an chomórtais ag Cois Teallaigh, Comhdháil Náisiúnta na Gaeilge, Baile Átha Cliath 2 ar Déardaoin 7 Aibreán 2011. 

Níl aon táille iontrála chun cur isteach ar an gcomórtas seo agus níl aon srian ar na dánta ó thaobh téama de.   Beidh duais airgid de €500 don bhuaiteoir arís i mbliana agus foilseofar an dán buacach ar an iris Comhar agus sa nuachtlitir Eolas.

Tá an comórtas filíochta seo á eagrú ag Comhdháil Náisiúnta na Gaeilge ó bhí 2008 ann, agus ba iad Niall Gordon, Tadhg Ó Dúshláine agus Prionsias Mac a’Bhaird na filí buacacha go dtí seo.

Glacfar le hiarratais trí ríomhphost amháin, roimh Dé Céadaoin, 16 Márta 2011 ag meánlae.

Díospóireacht na dTaoiseach dóchasacha

Beidh gné nua sa bhfeachtas olltoghcháin reatha mar gur dheimhnigh TG4 inniu go gcraolfaidh sé an chéad díospóireacht cheannaireachta riamh as Gaeilge ar an teilifís ar an gCéadaoin 16 Feabhra. Ghlac ceannairí Fhine Gael, (Béarla) an Lucht Oibre (Béarla) agus Fhianna Fáil (Béarla agus beagáinín den Gaeilge tríd!!!), an triúr atá san iomaíocht do phost an Taoisigh san Olltoghchán, le cuireadh TG4 páirt a ghlacadh sa díospóireacht speisialta seo.

An Réiteoir

Beidh sí ar an gcéad díospóireacht triúir idir Enda Kenny, Éamon Gilmore agus Micheál Ó Máirtín ó thús an fheachtais. Is í Eimear Ní Chonaola, láithreoir Nuacht TG4 a bheidh sa gcathaoir ar an díospóireacht, a tharlóidh i gCeannáras TG4 i mBaile na hAbhann agus a chraolfar ag 7pm (athchraolta ag 10.30pm an oíche chéanna sin).

Pléifear sa díospóireacht polasaithe na bpáirtithe ar mhórcheisteanna an fheachtais – an eacnamaíocht, fostaíocht, airgeadas poiblí, aisíoc na bhfiacha náisiúnta, leasú ar an gcóras polaitiúil, sláinte agus imirce – nithe nach bhfuil na ceannairí ar aon fhocal fúthu. Díreofar freisin sa díospóireacht ar cheisteanna a mbeidh suim ar leith ag lucht féachana TG4 iontu – an Ghaeilge, cúrsaí oideachais, forbairt réigiúnach, an Ghaeltacht, talmhaíocht agus iascaireacht. Craolfaidh TG4 fotheidil Bhéarla ar an díospóireacht mar áis don lucht féachana nach bhfuil lán-líofacht Ghaeilge acu.

D’fháiltigh Ardstiúrthóir TG4, Pól Ó Gallchóir, roimh dheimhniú na gceannairí go mbeidh siad páirteach sa díospóireacht chraolta seo. “Is ábhar bróid dúinn an craoladh ceannródaíoch seo,” a dúirt sé “agus is mór againn chur leis an dioscúrsa náisiúnta le linn an fheachtais Olltoghcháin.”

Dhearbhaigh sé gur beartas tábhachtach do stádas agus do phróifíl na Gaeilge í an díospóireacht stairiúil seo agus mhol sé na ceannairí a thoiligh a bheith páirteach inti mar léiriú ar an stádas lárnach sin.

Gradam ceoil 2011

Liosta Ghradam Ceoil TG4 2011 foilsithe

Is ar cheoltóir croíúil an chonsairtín as iarthar an Chláir, Noel Hill a bhronnfar Gradam Ceoil TG4 2011. Fógraíodh liosta iomlán na ngradamóirí éagsúla ag nuachtócáid i Músaem na Cathrach (Béarla) i nGaillimh tráthnóna.

Bronnfar Gradaim sna rannóga eile ar phíobaire óg fuinniúil as Co na Gaillimhe, ar amhránaí ildánach as Gaeltacht Chorca Dhuibhne, ar fhidléir aitheanta as tuaisceart Liatroime, ar phianadóir agus scoláire ceoil a bhfuil cáil dhomhanda air agus ar chumadóir cumasach as Chicago a thuill ainmniúcháin Grammy arú anuraidh. Seo liosta Ghradam Ceoil TG4 2011:

• Gradam Ceoil TG4 - Noel Hill
• Ceoltóir Óg TG4 - Pádraic Keane
• Gradam Saoil TG4 - Ben Lennon
• Cumadóir TG4 - Liz Carroll
• Amhránaí TG4 - Muireann Nic Amhlaoibh
• Gradam na gCeoltóirí TG4 - Micheál Ó Súilleabháin

Tá achoimre ar chúlra gach ceoltóra ar fáil ar shuíomh TG4. Gheobhaidh gach gradamóir duais airgid agus píosa speisialta dealbhóireachta a coimisiúnaíodh ó John Coll. Coiste neamhspleách moltóirí a roghnaíonn na buaiteoirí. Bronnfar na Gradaim ag Coirmcheoil agus Duaisbhronnadh in Áras Ceoldráma Loch Garman (Béarla) ar an Satharn 2 Aibreán, á chur i láthair ag Aoife Ní Thuairisg, a chraolfar ar TG4 Domhnach Cásca, 24 Aibreán.

Deir Ardstiúrthóir TG4, Pól Ó Gallchóir gur scéim aitheantais a léiríonn an meas forleathan atá ar scoth na gceoltóirí atá sa nGradam Ceoil. "Tugann na Gradaim seo deis dúinn ár meas agus ar mbuíochas a chur in iúl d’ealaíontóirí a shaibhríonn ár saol agus a cheiliúrann agus a athnuann ár n-oidhreacht luachmhar cheoil " a dúirt sé.

An chéad bhilleog....

Fuarathas an chéad bhilleog sa phost inniú.

Is ó Frank Fahey (FF) é agus é faoi seachbhóthar molta thar timpeall na Gaillimhe ón Aerphort chomh fad le beagáinín siar ó Bhearna. Mar a deireann sé, le "Éireann (sic) a thabhairt níos gaire (sic) go Conamara!"

Go néirí leis an iarracht. Ó rugadh ár ngarmhac is minic a déanann muid an turas go dtí an árd chathair. Tógann sé timpeall dhá uair ó Gaillimh ach uaireanta tógann sé suas le 50 neomaid dul trén gcathair.

Is coisúil go bhfuil casanna chúirte ar siúl faoi mar go bhfuil chuid den mbóthar ag dul tré áit speisialta caomhnaithe - pabháil aoilchloich tá mé ag ceapadh - agus tá roinnt daoine atá i gcoinne an scéim dá bharr is cosúil.

Ionsparáid in Iarthair Chorcaí

Is minic a scrítear faoi imeachtaí i gConamara sa bhlag seo ach ar ndóigh tá ceantreache eile in Éirinn gur fiú dul ionta! Tá ceantair Mhuscraí i gcroí lár Iarthar Chorcaí ina measc!

Tá Imbolc 2011, comhdháil inspioráideach, ag dul ar aghaidh ar an Satharn 12 Feabhra 2011, san Ionad Cultúrtha in mBaile Bhuirne. Is tionól aon lae é, agus beidh cainteoirí íontach ann, daoine a bhfuil obair nó taighde ceannródaíoch ar bun acu ó gach aon earnáil den saol - gnó, na healaíona, na heolaíochtaí &rl. Tá ríméad orainn go bhfuil cainteoirí den chéad scoth againn arís i mbliana, le saothar agus scéalta fíorspéisiúla ag gach duine acu.

Tá an chomhdháil ar siúl ar bhonn go hiomlán neamhbhrábhúsach - tá sé á eagrú againn mar thionscadal pearsanta, agus tá na cainteoirí ag tabhairt a gcuid ama saor in aisce don ócáid. Tá na sonraí go léir thíos anseo, ag tosnú leis na cainteoirí.

Dónal Lunny
Tá an cur síos "ceoltóir cáiliúil" i bhfad róbheag don fhear seo, ach níl spás a dhóthain anseo gach éacht a bhfuil déanta aige a bhreacadh síos! Beidh ceolchoirm speisialta san Ionad Cultúrtha ag Dónal an oíche roimh an gcomhdháil chomh maith.

Naoise Ó Conchubhair
Dearthóir a bhain amach na duaiseanna "Dearthóir Óg na Bliana", agus "Céimí na bliana" i 2008/2009, agus a bhfuil sárobair déanta aige in earnáil an ríomh-dearaidh ó shin.

Frank Allen
Príomhfheidhmeannach leis an Rail Procurement Agency (Béarla), an comhlacht a bhfuil sé mar dhualgas air bonneagar iarnróid éadroim na hÉireann, an Metro san áireamh, a chur i gcrích.

Sadhbh Ní Hogáin
Innealtóir le EOS Future Design a dhéanann sainfheidhmiú ar chúrsaí pleanála inbhuanaithe, agus a bhfuil saineolas aici ar an réimse sin.

Ciarán Mac an Bhaird
Léachtóir le matamaitic in NUI Maigh Nuad (Béarla) a dhíríonn isteach ar na slite is éifeachtaí matamaitic a mhúineadh le nua-teicneolaíocht.

Muireann Nic Amhlaoibh

Muireann Nic Amhlaoibh
Ceoltóir agus amhránaí cáiliúil, a bhfuil ardmholadh faighte aici ní amháin dá ceol féin, ach leis sin an obair atá déanta aici le Danú agus daoine mar Julie Fowlis.

Mícheál Ó Droighneáin
Saineolaí teicneolaíochta agus fiontraí a chomh-bhunaigh Maithú, comhlacht teicneolaíochta soghluaiste a thóg an phríomhdhuais leis i gcomórtas Barr 50 gnó Gaeilge i 2010.

Tríona Nic Giolla Choille
Stiúrthóir leis an Galway Refugee Support Group (Béarla), agus atá gníomhach i ngluaiseacht "Claiming Our Future" (Béarla). D'eagraigh siad ócáid i mBaile Átha Cliath le déanaí ar fhreastal níos mó ná míle duine uirthi.

Tabharfaidh gach cainteoir cur i láthair gairid, fiche nóiméad ar a mhéad, ar an obair a bhfuil ar siúl aige - tugann sé sin deis don lucht féachana réimse leathan d'ábhair a bhlaiseadh, chomh maith le cuid mhaith díospóireachta ina dhiaidh! Is seans iontach é bualadh le daoine a bhfuil cúrsaí ag éirí go hiontach leo, agus a bhfuil an Ghaeilge mar pháirt lárnach dá shaol ag an am céanna.

Rí-Rá spleodrach

Tá mise beagáinín sean len a lán taitneamh a fháil as an-chuid den ceol a bhíonn ar siúil ar an stáisiúin seo. Bím-se de thiar ag éisteacht le Raidío na Gaeltachta i rith an lae! Ach tuigim go mbíonn an-chuid ag éisteach leis na stáisiún pop (más pobp atá ar siúil acu!!!)

Cillian de Búrca agus Gina Ní Chathasaigh,
láithreoirí Raidió Rí-Rá, leis an bhfeidhmchlár iPhone
de chuid an chairtstáisiúin Ghaeilge agus iad ag seoladh
sceideal na gcláracha beo nua ar-líne.

Ach seo nuacht don aos óg! Le sraith spleodrach nua de chláracha beo á craoladh Luan go hAoine, leis na popscéalta is déanaí, ceol ó na cairteacha agus craic iontach don Bhliain úr - níl aon áit eile le bheith ach le Raidió Rí-Rá!

Tá cláracha úra Raidió Rí-Rá don bhliain 2011 dírithe go háirithe ar dhaoine óga sna meánscoileanna agus sna coláistí tríú leibhéil, ach tá an cairtstáisiún ag freastal freisin ar dhaoine atá ag iarraidh cluas a chur le hamhráin iontacha éagsúla le clár nua gach oíche Luain - Céadaoin.

Arsa Traic Ó Braonáin, Cathaoirleach Raidió Rí-Rá: "Cuirim féin an clár Fuaim Eile i láthair ar www.rrr.ie gach Luan go Céadaoin ó 6.00in um thráthnóna, leis an ceol ailtéarnach is fearr ag dul siar na blianta á chasadh agam. Tá sé tábhachtach go mbeadh rogha ceoil éagsúil ar fáil do lucht éisteachta Raidió Rí-Rá, ó is é an t-aon stáisiún ag seinm na gcnag ar fad trí mheán an Gaeilge, leis na cláracha nua do 2011 á chur i láthair ag an óige, don óige."

Bíonn beagán diabhlaíochta i gcónaí ag baint leis An Déardaoin Dána, curtha i láthair beo ar-líne ag an Ultach Cillian de Búrca ar www.rrr.ie gach oíche Dhéardaoin ó 6.00 - 8.00in. Bíonn duaiseanna le buachaint gach Déardaoin leis na comórtais idir na cumainn Ghaelacha agus na clubanna óige, tugann Dáithí Dalba go leor le machnamh a dhéanamh air i Smaointe na Seachtaine gach seachtain, bíonn An Scéal Siar ag Mairéad i nGaillimh, agus an nuacht is déanaí ó na coláistí tríú leibhéil ag Aodhán Ó Deá, Uachtarán na Gaeilge agus Ard-Rí na Mac Léinn é féin ar Raidió Rí-Rá!

Chomh maith leis sin, bíonn na cailíní Eilís Ní Fhearáin agus Gina Ní Chathasaigh ag craoladh beo ar Raidió Rí-Rá gach Aoine um lóin idir 12.00 - 2.00in le Ruaille Buaille Sa Rang. Díríonn an clár ar na daltaí scoile ar fad a éisteann leis an gcairtstáisiún ar www.rrr.ie agus cuireann na cailíní beocht ar ais sa seomra ranga le craic, ceol, agus comórtais difriúla curtha i láthair trí Ghaeilge gach Aoine.

Deir Gina Ní Chathasaigh, láithreoir Raidió Rí-Rá: "Tugann Ruaille Buaille Sa Rang seans do dhaoine óga an Ghaeilge a fhoghlaim agus a fheabhsú i slí spraíúil, spreagúil, agus bíonn deis ag gach duine páirt a ghlacadh sa chlár trí chur isteach ar na comórtais nó trí labhairt linn beo ar an aer. Tá an clár an-idirghníomhach agus ag brath ar ionchur ó na héisteoirí chun go mbeidh daoine muiníneach agus bródúil as a gcuid Ghaeilge a úsáid, agus táim féin chomh sásta go bhfuil an deis agam an teanga a labhairt ar na seónna ar Raidió Rí-Rá gach seachtain. Is breá liom é!"

Tugann óg-fhoireann Raidió Rí-Rá cuairt ar scoileanna ar fud na tíre freisin, áit go mbíonn deis ag daltaí vox popanna a thaifead agus a dtuairimí a thabhairt ar an gcairtstáisiún. Má tá do scoil ag iarraidh labhairt le Gina agus Eilís beo ar an aer, nó páirt a ghlacadh sa chamchuairt, cuir scéala chuig eolas@rrr.ie. Is féidir teagmháil a dhéanamh le láithreoirí uile na gcláracha nua ar Raidió Rí-Rá trí theachtaireacht a fhágáil ar facebook, ar www.rrr.ie nó a sheoladh go +353 (0)85 8409009.

Tá an cairtstáisiún le cloisteáil tríd an bhliain ar fad ar-líne tríd an bhfeidhmchlár ar an iPhone agus ar ghutháin Nokia, áit go mbíonn na scéalta spóirt agus PopNuacht is déanaí ar fad fite fuaite le scoth an cheoil ó na cairteacha. Cuir cluas le Raidió Rí-Rá, cairt-stáisiún na Gaeilge!

An chéad ghlúin eile...

Oisín Aodh

Tá muid ag éirí sean!

I mí Meán Fomhair 2009 scríobh mé faoi bhás mo mháthair. Anois tá scéal againn atá lán de lúcháir agus d'áthas. Tá gar pháiste againn  anois. An chéad ghlúin eile.

Rugadh Oisín Aodh ag deireadh na bliana. Leaidín mór trom a tá ann agus scámhóga láidir aige!

Is rud aisteach páiste a bheith again nach linne ina iomláinne é. Tá an fhreagracht anois ag a thuismitheorí fhéin, ag ár mac agus a bhean.

Ar ndóigh tá sé de dhualgas ar garthuismitheoirí na garpháiste a mhilleadh le grá!

Anois tá muid ag sealgaireacht sna siopaí, éadach, bréagáin, agus ar ball milseáin. Tá rudaí ceannaithe cheana féin. Tá Bábóg Béibí againn cheanna, á úsáid níos mó againne ná eiseann ar ndóigh. An gceannaíonn muid an stuif se go léir dó san nó dúinn féin? Ceist mhaith! Ar ndóigh beidh muid ag ceannach na CDanna agus leabhair ag Futa Fata, agus Cló Mhuigheó, go luath.

"Ós tusa a dheilbhigh go hiomlán mé
agus a d'fhuaigh i mbroinn mo mháthar mé.
Tugaim buíochas de bharr iontas mo dhéantúis;
de bhrígurb éachtachiad d'oibreacha.
B'eol duit go hiomlán m'anamsa
níor ceileadh ort fiú amháin mo chreat,
nuair a cumadh ós íseal mé, gur múnlaíodhi mbroinn na talún mé,
chonaic do shúile mo gníomhartha..." (Slm 138)

Moladh go deo le Dia!

Madra rua!

Lá breá a bhí i Lá Choille 2011. Bhí an fuacht agus an sneachta go léir imithe agus an tuisce thár n-ais againn. (d'fhilleamar ó Bhleá Cliath ar an 28ú lá!)

D'fhéachamar amach ar an ngarraí ó dheas den teach agus cad a bhí ann ach sionnach, madra rua, ina seasamh á scrabhadh féin. Faoin am ar féidir liom an fón fháil le pictiúir a ghlacadh bhí sé ag gluaiseacht arís ach shiúil sé cóngarach go leor don bhfuinneoig. Níor éirigh liom ach aon iarracht amháin a dhéanamh agus seo é.

Deirtear go bhfuil nead (nó pé rud a glaotar ar baile sionnaigh) soir ón dteach s'againne i ngarrán atá ar thaobh sruthán beag. Deirtear go mbíonn siad ag "pórú" i mí Eanáir agus Feabhra agus mar sin beidh muid ag súil le coileáin san earrach.

Athrú phlean....

Bhí sé go léir socraithe againn! Bhí an Nollag le bheith anseo agus beirt den triúr linn don saoire. Ach tháinig an fuacht! Agus lean an fuacht!

Ar an Luain bhí an tuisce reoite agus ó shin níor éirigh linn uisce a fháil sa teach. Agus lean an fuacht!

Buíochas le Dia tá comharsain alainn againn agus thugadar neart uisce in mbuidéal móra a faightear sna siopaí le huisce. Ach lean an fuacht!

Níl fhios againn cá thagann an píob leis an uisce isteach sa teach agus mar sin bhíomar ag tomhas cén áit a raibh a "reo-phointe!" Cuireadh uisce té ar an dtalamh anseo is ansiúd ach níor éirigh linn deoir amháin a fháil. Agus lean an fuacht!

Bhí an teach reitithe don Nollag. An crann gléasta. An turcaí ordaithe ach gan uisce reatha bheadh sé deacair cócaireacht go compórdach! Agus dúirt muintir na haimsire go leanfadh an fuacht go Lá 'le Stíofáin.

Mar a deireann an file:

"The best-laid schemes o' mice an 'men
Gang aft agley,
An'lea'e us nought but grief an' pain,
For promis'd joy"

Is ansin a d'athríomar na pleanana! Shocraíomar an Nollag a athrú soir agus mar sin beidhmíd ar an mbóthar ar Oíche Nollaig agu dul soir go Bhleá Cliath, turcaí, pióga mionra, brontanais, San Níoclás agus chuile rud eile ach amháin an Crann Nollag - ní raibh go leor spás againn.

Rud amháin atá go maith faoi seo ná go mbeadh an clann go léir le chéile ar Lá Nollag mar beidh muid lenár mac agus a bhean agus ár beirt iníon. Ní rabhamar ag súil leis seo mar tá an mac agus a bhean ag súil le páiste- ár gcéad gar-pháiste, ag an am seo agus ní bheadh siad linn ach amháin go raibh an aimsir comh holc.

Is olc an sceal é nach bhfuil maitheas de shaghas éigin ann!

Mar sin ar an maidin seo beidhmíd ar an mbóthar go Sráideanna Naofa Átha Cliath agus ta sé fós fuair!

Nollag faoi shéan agus faoi mhaise dúinn go léir!

Titim sneachta...

Caorán na gCearc

Bhí orainn dul ar an gClochán inné agus rinne muid iarracht ceart go leor ach theip orainn ara an mbóthar idir Chasla agus Chamas. Rinneamar sleamhmiú dramatiúil ar chasadh cham ar an mbóthar - tá neart acu ann - agus chinneamar ar filleadh. Níor deineadh aon damáiste do charr buiochas le Dia.

Go dtí inné níor thit sneachta ar bith anseo i gCaorán na gCearc. Ag tús na bliana scríomar faoin bhfuacht i mí Eanáir, ach cé go raibh sé an fhauir ar feadh tréimhse fada ní raibh sneacht ar bith anseo ag an azm sin. I ndairíre ní dóigh liom gur thit sneacht ar bith anseo gur fiú trácht air leis na bliainta. Ach inné do thit sneachta anseo. Ní raibh sé an-throm ach bhí go leor ann le gach áit a chludú le cuilt bán álainn. Nach íontach an bealach a athraíonn an cuilt bán céanna crot áite.

Ach na bóithre! Agus an fuacht! Scéal eile ar fad a bhí ann. Rinne mé iarracht tiomáint chuig an siopa - Tigh Dick (Tá sé ar facebook) ach bhí charr tar éis dul ó smacht aréir ar an chnoc idir an Cloch Mór agus Baile na hAbhann. Bhíodar ag iarraidh an carr a tharraingt amach ón claí agus bhí moill mór ar an trácht a bhí go mall cheana féin. D'fhag mé an charr ag an mBáintreach agus shúil mé.

Maidin álainn a bhí ann, fuair agus géar, ach bhí an aer glán sláintiúil. Bhí sé spéisiúil na rudaí a thugann tú faoi dearadh agus tú ag siúil seachas ag tiomáint. Cloiseann tú an ciúineas, do chos ar an dtalamh, na beithigh, corr charr. Feicteann tú na plandaí, tagann na madraí suas chugat (in ionad bheith ag rith id dhiaidh sa charr) agus na radharcanna.

Seo dhá cheann de na pictiúirí a ghlach mé ar maidin. (Nach íontach an rud é an fón phóca?)

ón mBáintreach Bán ó dheas (Árainn ar chul!)

Caorán na gCearc go moch ar maidin ón teach (Inis Mór ar chul)

Mise Raiftearaí

Raiftearaí agus a oidhreacht á gcomóradh i gclár nua

Bhí mé ag tiomáint anoir as Bhaile Átha Cliath tráthnóna éigin anuireadh agus chonaic mé comhartha ar thaobh an mbóthar. Duirt sé "Anthony Raftery's Grave Poet. Dúirt mé liom féin nár chualy mé trácht ar an bhfile áirithe sin gur bhuail sé liom gur Raiftearaí an file a bhí i gceist. Ní dhéanfaidh mé trácht ar chaol aiginteacht an té a shocraidh ar comhartha chomh aineolach a chur suas don file Gaeilge is mó cháil i measc daltaí óga na hÉireann, "..Raiftearaí an file lán dóchas is grá..."

Raifteirí an file!

Fear caoch, beo bocht a bhí ann a chaith formhór a shaoil ag fánaíocht i nGaillimh agus i Maigh Eo, ag ól, ag cumadh filíochta agus amhrán agus ag seinm ceoil “do phócaí folmha” nó gur bhásaigh sé 175 bliain ó shin, cothrom an ama seo. Mar sin féin, áirítear é ar dhuine de mhórfhilí na Gaeilge agus chuaigh a shaol agus a shaothar fileata go mór i bhfeidhm ar phobal Gaeltachta an Iarthair agus ar lucht na hAthbheochana freisin.

Is beag duine againn nach bhfuil cúpla líne ar a laghad d’fhilíocht nó d’amhráin Raiftearaí ina chuimhne ach is bearnach ár n-eolas ar an bhfear féin. Cé gur bhailigh An Craoibhín Aoibhinn a chuid amhrán agus gur fhoilsigh iad i bhfoirm leabhair céad bliain ó shin, tá go leo nach bhfuil fhios againn faoin bhfear fileata géarchúiseach a chum Eanach Dhúin, Cill Aodáin, Seanchas na Sceiche agus Máire Ní Eidhin i measc go leor eile.

Tá clár nua faisnéise  faoin bhfile le craoladh ar TG4.  Sa gclár téann Tadhg Mac Dhonnagáin, ceoltóir agus cumadóir eile amhrán as Maigh Eo (Futa Fata), sa tóir ar Raiftearaí agus ar an saol corrach, eachtrúil a chaith sé, ag fánaíocht roimhe go dtí gur bhásaigh sé beo bocht faoi Nollaig 1835.

Fiosróidh Mac Dhonnagáin an seanchas a bhaineann lena shaol, idir fhírinne agus fhinscéalaíocht, labhróidh sé le scoláirí, le lucht béaloideasa, le hamhránaithe aitheanta agus le staraithe. Tabharfaidh sé cuairt ar Mheiriceá Thuaidh, áit nár sheas Raiftearaí riamh ann ach atá tábhachtach ina scéal.

Feicfear nach é a chum ceann de na nathanna is cáiliúla ar fad atá luaite leis agus déanfar athchruthú drámaíochta sa gclár seo ar chuid de na heachtraí is mó ina shaol. Orthu sin atá páirteach, tá an Dr Nollaig Ó Muraile, an tOllamh Gearóid Denvir, Máirtín Jamsie Ó Flatharta, Collette Nic Aodha, Treasa Ní Cheannabháin, Máirtín Tom Sheáinín, Naisirín Elsafty, Caitríona Ní Cheannabháin agus Jimí Ó Ceannabháin. Is iad Aindrias de Staic, Naoise Ó Gibne agus Domhnall Ó Braonáin a ghlacann páirt Raiftearaí ag tréimhsí éagsúla a shaoil.

An comhlacht Sónta a léirigh do TG4 agus fuair an togra seo maoiniú ón scéim Fuaim agus Fís.

Hó! Hó Hó! 4 Leabhair NUA!!!

Tá Daidí na Nollag ag dul comh fada le Cló Mhuigh Eó leis na leabhair álainn seo a fháil le dul ina mhála mhór. Scríobh chuige chun do chóip féin a chinntiú.

Ciara Chainteach         
Le María Boden    
Cailín deas, gealgáireach í Ciara agus is maith le gach duine í. Ach tá rud amháin faoi Chiara nach maith le duine ar bith… tá sí iontach cainteach!  Ansin, cuireann sí aithne ar Laura agus cloiseann sí teanga nach bhfuil sí in ann aon rud a rá inti… go fóill beag! 

ISBN 978-1-899922-68-0
€8.50 Lándaite    
Do léitheoirí 8+   

---

Bronntanais agus Féiríní Eile             
Le Áine Ní Ghlinn          
Imíonn Ben le gaoth agus é ag spraoi lena bhronntanas breithe... Faigheann Mamó luchóg bheag fáiscithe agus triomaithe mar bhronntanas ón gcat...
 Féiríní fíoraisteacha agus bronntanais bharrúla!
 Tuilleadh seoda fileata ó Áine Ní Ghlinn, léirithe go gleoite ag Carol Betera.

ISBN 978-1-899922-67-3
€8.00 Léaráidí D/B           
Do léitheoirí 8+           

---

Cad a Tharla Don Eolaí Óg?                              
 Le Liam Mac Uistín
Buachaill an-chliste é Alecs. Socráionn sé cur isteach ar Chomórta s Eolaí Óg na Bliana ach ní fada go bhfaigheann sé amach gur leacht ar leith atá déanta aige ! Is ansin a thosaíonn an spórt !Eachtra spleodrach eile ó pheann oilte Liam Mhic Uistín. Maisithe ag Martin Fagan.

ISBN 978-1-899922-69-7
€8.00 Léaráidí D/B 

Do léitheoirí 8-12

---

Cé Chomh Mór agus atá An Ghealach?                      
Le Heather Henning
 “Cé chomh mór agus atá an ghealach?”
 “An bhfuil an ghealach i bhfad ar shiúl uainn?”
Bíonn go leor, leor ceisteanna ag Cáit bheag do Mhamaí. Is cinnte go bhfuil dúil as cuimse aici sa ghealach mhór bhuí. Ach chun a cuid ceisteanna uilig a fhreagairt is gá di turas beag a dhéanamh! Maisithe ag Stephanie Longfoot.

ISBN 978-1-899922-70-3
€9.00 Lándaite
Do léitheoirí 7+

"Bhuail mé le Sean-mháthair Obama!"

Is é Frank Reidy a bheidh mar aoi speisialta i gcomhair an Oíche Airneáin a bheidh ar siúl i gClub Áras na nGael 45 Sráid Doiminic , Gaillimh ar an 9 Nollaig.

Sa bhliain 1994, cuireadh an Ceannfort airm go dtí oirthear na hAfraice. Bhí sé ina bhall de mhór-iarracht idirnáisiúnta a cuireadh le chéile faoi scáth na Náisiún Aontaithe chun déileáil leis na fadhbanna iomadúla a d’eascair as líon mór teifeach a d’fhág Ruanda tar éis an chinedhíothaithe.

Beidh sé ag cur síos ar an leabhar Ó Chósta go Chósta a scríobh sé agus chomh maith leis sin beidh sé ag taispeáint sleamhnán do na háiteanna a raibh sé ag taisteal iontu.

Scoth na cártaí agus eile i mBÁC

Bhí mé sa Siopa Leabhar ar Sr Fhearchair, BÁC le déanaí le cartaí nollag a cheannach. Tá i bhfad níos mó na cartaí sa siopa dar ndoigh.

Tá siad ag tacú le táirgí déanta in Éirinn agus le carthanais Éireannacha i mbliana, leis an réimse is mó de chártaí dátheangacha ar díol i 6 Sráid Fhearchair idir seo agus an Nollaig.

Tá tús curtha le hAonach na gCártaí Nollag dátheangacha ins An Siopa Leabhar an mhí seo - iad uile déanta in Éirinn - áit go bhfuil cártaí de chuid na Dánlainne Hugh Lane agus leis an ealaíontóra Éireannaigh Yvonne Kennedy i measc rogha na gcártaí carthanachta eile.

Tá An Siopa Leabhar ag tacú le Concern, Cumann Ailse na hÉireann agus Aware, carthanas a chabhraíonn le daoine in íslebrí, trí chártaí Nollag dá gcuid a dhíol i mbliana. Tá beirt oibrí an tSiopa Leabhar ag bailiú airgid d'Action Prostate Ireland trí chroiméal a fhás mar chuid den bhfeachtas Movember le linn na Samhna freisin.

Daragh Ó Tuama

Arsa Daragh Ó Tuama, Bainisteoir nua an tSiopa Leabhar: "Ní hamháin go bhfuil scoth na gcártaí carthanachta i nGaeilge agus i mBéarla ar díol againn, ach tá scoth na mbronntanas Éireannacha agus Gaeilge le ceannach ins An Siopa Leabhar a chuirfeadh éad ar Dhaidí na Nollag féin fiú!

"Sa bhreis ar réimse leathan leabhar, dlúthdhioscaí agus DVDnna ar nós Cré na Cille a shásódh gach aoisghrúpa, tá An Siopa Leabhar ar cheann de na beagáin asraonta miondíola in Éirinn go bhfuil cluichí Scrabble na Gaeilge do dhaoine fásta de chuid Ghlór na nGael agus béirín ildaite, idirghníomhach BábógBaby ar díol ann."

Níl ach fás agus borradh i ndán do An Siopa Leabhar sna míonna amach romhainn ach oiread - tá suíomh idirlín úr an tSiopa le seoladh go luath (seo an ceann atá acu faoi láthair!) agus déanfar oscailt oifigiúil ar An Siopa Leabhar nua de chuid Chonradh na Gaeilge in Áras Chrónáin, lárionad cultúrtha Chluain Dolcáin i mBaile Átha Cliath, gan mhoill leis.

Suantraí an tromluí

Le Marion Gunn

An phoblacht a cailleadh sna geallchluichí

Féile Mhíchíl a n-imeartha i gcoim na hoí’:

ní hionann í agus Éire mo chroí.

Poblacht a shaoraigh baincéirí

as sáinn nár tháinig sí féin aisti:

ní hionann í agus Éire mo chroí.

Poblacht nach daonlathas a thaobhaíonn sí

ach gabhaltais bheaga mar ríocht Chiarraí:

ní hionann í agus Éire mo chroí.

An phoblacht a ghlac iasacht scillingí

ó rídhamhna uasal Liam óg Buí:

ní hionann í agus Éire mo chroí.

An phoblacht a caitheadh i dtraipisí

gan uachtarán tofa, le rialú gan bhrí:

ní hionann í agus Éire mo chroí.

An phoblacht a chaill a náire is a slí,

a thug cúl le Dev is le Connolly:

ní hionann í agus Éire mo chroí.

Tá an phoblacht shlecht ghlas níos gearmánaí

ná bratwurst lofa na neascóidí:

ní hionann í agus Éire mo chroí.

Tá an phoblacht mar cheantar tástála buamaí

airgeadais i dtrialacha an ECB:

ní hionann í agus Éire mo chroí.

An phoblacht a scaoil uaithi na hacmhainní

ó bharr go bun a farraigí:

ní hionann í agus Éire mo chroí.

An phoblacht a threascair Teamhair na Rí,

beag beann ar shinsir ná ar lucht sí:

ní hionann í agus Éire mo chroí.

Tá poblacht an rachmais ag imeacht le gaoith,

agus fuílleach a maoine ag lucht na faillí:

ní hionann í agus Éire mo chroí.

Tá an phoblacht sin coigistithe is Gaeil ag guí

go seasfaidh seantír ár n-aislingí,

gurb ionann í agus Éire mo chroí.

Duais mór nuachtáin idirnáisiúnta do Ghaelscéal

Tá aitheantas idirnáisiúnta tugtha don nuachtán náisiúnta Gaeilge, ‘Gaelscéal’, agus gan é ach sé mhí ar an bhfód! Tá ceann de na príomhdhuaiseanna sa Chomórtas Eorpach Nuachtáin (Gearmáinis) buaite ag an nuachtán, a bhíonn ar fáil ar fud na tíre gach Aoine agus ar líne.

Gaelscéal ist ein sympathischer Newcomer aus Irland in gälischer Sprache. Die sehr kleine Mannschaft aus 3 Redakteuren, einem Fotografen und einem Layouter zeigt, was man mit gutem Design und Konzept erreichen kann: eine sehr moderne Zeitung. Die Typografie ist zeitgemäß und unverwechselbar, die Leserführung mit kleinen Landkarten sehr klar und übersichtlich. Das Projekt startet vielversprechend und es bleibt zu hoffen, dass sich Gaelscéal auch in den kommenden Jahren am European Newspaper Award beteiligt.

Roghnaigh painéal de shaineolaithe agus dearthóirí idirnáisiúnta nuachtáin an foilseachán ‘Gaelscéal’ as 219 nuachtán ó 27 tír san Eoraip as ucht ‘feabhas an dearadh agus ardchaighdeán an t-ábhar, cé nach bhfuil acu ach foireann bheag’. Bhí Gaelscéal san iomaíocht le mór nuachtáin na hEorpa ar fad, leithéid an ‘Bild Zeitung’ ón Ghearmáin a dhíolann 3 mhilliún cóip sa lá.

Deir Bainisteoir Tionscadail Gaelscéal, Trevor Ó Clochartaigh, go bhfuil ríméad orthu faoin duais. ‘Is aitheantas iontach é seo ó phainéal daoine a bhfuil scil faoi leith agus taithí na mblianta acu in earnáil na nuachtáin. Tá moladh tuillte ag an fhoireann ar fad, an lucht deartha, eagarthóireachta agus díolachán, gan trácht ar na scríbhneoirí agus colúnaithe ar fad a chuireann ábhar den scoth ar fáil dúinn ó sheachtain go seachtain. Deimhníonn an duais go bhfuil muid ag comhlíonadh ár ngealltanas d’Fhoras na Gaeilge agus pobal na tíre go gcuirfeadh muid nuachtán ilghnéitheach, nua-aimseartha d’ardchaighdeán ar fáil ar fud an oileáin agus ar líne agus tá muid buíoch dóibh as ucht an mhuinín a chuireann siad ionainn agus do na léitheoirí agus fógróirí ar fad a thacaíonn linn. Tús maith leath na hoibre, deirtear agus beidh Gaelscéal ag iarraidh barrfeabhais a chuir ar an nuachtán go leanúnach as seo amach chomh maith.’

Deir Ciarán Dunbar, Eagarthóir Gaelscéal, ‘Léiríonn an deascéala seo, go bhfuil muintir na hÉireann ábalta a bheith chun tosaigh sna meáin agus deiseanna nua a chruthú a sheasfaidh an fód in aghaidh comórtas ar bith ar domhan, ach an misneach a bheith againn tabhairt faoi. Tugann seo spreagadh dúinn feabhas agus forbairt bhreise a chuir ar Gaelsceal sna míonna agus blianta atá romhainn.’

Deir Colm McSherry, dearthóir Gaelscéal, “Is onóir ollmhór é seo a bheith curtha san áireamh i measc cuid de na dearaidh is fearr san Eoraip agus a bheith aitheanta ag na dearthóirí clúiteacha seo – go hairithe tar éis ocht mí go díreach”

Bronnfar na 12ú Duaiseanna Eorpacha Nuachtáin le linn na Comhdhála Eorpaigh Nuachtáin i Vín, príomhchathair na hOstaire mí Aibreán seo chugainn. Beidh Foireann ‘Gaelsceal’ ar an ardán ansin leis na buaiteoirí móra eile ó ‘Diario de Noticias’ as Madeira na Portaingéile, ‘Bergens Tidende’ ón Iorua, ‘Politiken’ na Danmhairge, an ‘Sunday Herald’ as Alba agus ‘Frankfurter Rundschau’ na Gearmáine.

Is comhfhiontar é ‘Gaelscéal’ idir Eo Teilifís agus an ‘Connacht Tribune’. Tá oifigí acu sa Spidéal agus i nGaillimh agus buanfhoireann de chúigear acu. Tá painéal leathan de scríbhneoirí agus colúnaithe fud fad na tíre agus thar lear ag ‘Gaelsceal’ chomh maith, a chuireann ailt ar fáil go rialta. Bíonn meascán de nuacht, cúrsaí reatha, nuacht réigiúnach, gné-ailt, anailís, ábhar oideachasúla agus spórt le fáil i Gaelscéal gach seachtain.

Oíche Bhuitléarach i nGaillimh

Beidh Éamon de Buitléar i láthair  mar aoi speisialta ar an Máirt 16 Samhain i gClub Áras na nGael ar Sr. Doiminic in nGaillimh i gcomhair Oíche Airneán sa  Chathair .

Is scríbhneoir agus scannánóir é Éamon de Buitléar. Is stiúrthóir bainistíochta é ar an gcomhlacht Éamon de Buitléar Teo (Béarla). Is comhlacht é seo a dhéanann sainfheidhmiú ar Fiadhúlra Scannánaíochta agus clár faisnéise le haghaidh an teilfís. Is eisean agus Garrit van Gelderen a rinne na cead scannáin teilifise ar dhúlra na tíre ar teilifís - an sraith íontach cáiliúil sin "Amuigh faoin spéir!".

Bhí baint aige le ceol traidisiúnta in éineacht le Séan Ó Riada agus ina dhiaidh sin, bhí baint aige le bunú an ghrúpa ceoil traidisiúnta Ceoltóirí Chulann 1961-1969.  Nuair a fuair Seán bás (1972) bhunaigh sé Ceoltóirí Laighean. Tá roinnt de na ceirníní dá gcuid ceoil éisithe ag Gael Linn.

Beidh Éamonn ag taispeáint sleamhnáin dá chuid oibre agus ag cur síos ar a shaoil go dtí seo.

Is fiú go mór teacht go dtí an oíche airneáin seo.

Ciúnas!

Bhí clár ar an teilifís  - BBC The Big Silence  (Béarla) le déanaí inar bhain scata beag daoine trial as ciúnas a chleachtadh ina saol. Ní rud bunúsach spioradálta a bhí i gceist ach ciúnas daonna a chleachtadh. Ar ndóigh chuadar chuig mainistir Beinidichteach Worth i Sasana chun a fháil amach conas é a thrialadh ina a saol. Bhí manach ansin a cheap go mbfhéidir go mbeidh sé ábalata macnamh doimhin a mhúineadh do "gnáth duine."

Táid ann a deireann gur rud mínadurtha é an ciúineas. "Tá teanga againn len é a úsáid!" a deirtear. Ar bhealach ní tost nó fiú caint ós árd atá i gceist ach cúlú beagáinín ó bhruidiúleacht an tsaoil. An idirlíon, an teilifís, an raidío, fuaim an tsaoil. Dúirt duine de na mánaigh ar an gclár gurb é an focal a chuala sé níos mó ná focal ar bith eile agus iad ag caint faoi am a thabhairt le bheith ciúin ná "gnóthach" (busy). Bíonn muid ró gnóthach! Cuid acu bhí creidimh i nDia acu, cuid nach raibh.

Níl an srath cláracha thart go fóill ach bhí sé soiléar go raibh sé an deachair a bheit ciúin sa tsaoil atá inniú ann. Chinneadar ar seachtain iomlán ciúin a caitheamh le chéile in ndíseart de chuid na nÍosanaigh i dtuaisceart na Breatine Bige. Ní raibh ceangail ar bith le bheith acu leis an saol lasmuigh agus ar ndóigh ní raibh cead acu labhairt le chéile. Bhí cead acu caint a dhéanamh le comhairleoir profisiúnta ar feadh píosa gach lá.

Tá sé spéisiúil an éifeacht atá ag an ciúineas seo ortha. Cuid acu is cineál eachtra atá ann, eachtra ina aimsítear doimhneacht ionta nach raibh fhios acu a bheith ann. Cuid acu ba rud uafásach é gan rud ar bith ar siúil acu ach bheith leo féin. Rud síochánach a bhí an do dhaoine eile agus cuid acu chuir sé ag caoineadh iad. Bhíodar uaigneach, feargach, brónach, scanartha, neirbhíseach ach is dócha gur an rud is mó a bhí á tharliúint ná go raibh cuid acu ag buaileadh leo féin don chead uair riamh.

Tá mé ag súil leis an cead mír eile den clár.

Ag bailiú feamaine!

Chuamar thíos ar an trá ag bailliú feamaine - trá Bháid agus Thobair Choilmcille.

Bhí an lá scamallach ach bhí sé te go leor agus bhí neart feamaine le bhaint ann.

Bhí bád amháin le duine amháin, amuigh ar an bhfarraige, ag iascaireacht.

Leathamar an fheamain ar an garraidh nuair a d'fhileamar ar an teach!

Feamainn ar an trá