Uasghrádú suíomh TG4

Athchóiriú agus Uasghrádú ar Shuíomh Gréasáin agus ar Sheinnteoir TG4 don lucht féachana ar-líne

Tabharfaidh cuairteoirí ar-líne TG4 athraithe suntasach faoi deara ar na seirbhísí éagsúla ata ar fail ón suíomh as seo amach mar go bhfuil feabhas suntasach curtha ar TG4 BEO, ar CARTLANN TG4 agus ar an leagan amach atá ar an eolas cuimisitheach scríofa agus físiúil ata ar an Suíomh Gréasáin féin maidir le cláracha, seirbísí agus eolas corparáideach na seirbhíse.

Fágann an feabhas seo go mbeadh caighdeán pictiúir níos fearr ar fáil ag lucht féachana TG4 ar fud an domhain ón Seinnteoir agus go mbeidh sé níos fusa fós ag daoine theacht ar Chartlann clár Gaeilge an chainéil ar feadh míosa tar éis a g craolta.

Deir Máire Geoghegan-Quinn, Coimisinéir an Aontais Eorpaigh ar Thaighde, Nuálaiocht agus Eolaíocht "De bhrí go bhfuil cónaí orm thar lear, bainim leas rialta as Suiomh agus as Seinnteoir TG4 chun coinneáil i dtiúin leis an gcainéal. Is breá liom a thabhairt faoi deara gur pairtíocht idir TG4 agus TeliaSonera (Sualanais) atá sa bhforbairt seo, léiriú iontach ar an mbealach gur féidir le craoltóir ag ceann thiar na hEorpa dul i bpáirt le comhlacht mór Lochlannach chun leasa cultúrtha agus sóisialta a bhaint as teicneaolaiochtaí nua digiteacha.

Deir Peadar Ó Flatharta, Suíomh-Mháistir TG4 “Tá a fhios againn go bhfuil daoine ar fud an domhain ag ceangal le TG4 agus ag brath ar an Idirlíon don chaidreamh sin don bheochraoladh agus don tseirbhís chartlainne. Teastaíonn uainn go mbeadh an tseirbhís agus an pictiúir a chuirimid ar fáil ar an ardán sin ar an gcaighdeán is airde. Roghnaigh muid seirbhís MDS TeliaSonera MDS don chéim forbartha is deireanaí mar gur thuig An comhlacht ár riachtanas agus go raibh cruthaithe aige gur féidir brath air agus go bhfuil meas idirnáisiúnta air. Ba mhaith linn amach anseo go mbeadh forbairtí eile ar fáil uainn ar-líne, ina measc sruthíú idirghníomhach, foitheidealú idirghníomhach agus an cumas ag an lucht féachana a bheith ag comhrá le chéile fad atá siad ag féachaint ar ár gcuid clár.”

Dar le Anna Mossberg, Leas Uachtarán TeliaSonera International “D’oibrigh muid le TG4 ón tús chun an togra seo a dhearadh, a leagan amach agus a fheidhmiú de réir na riachtanas a bhí ann. Is deas linn mar a tháinig gach rud le chéile.”.

Is le TeliaSonera International Carrier an gréasán snáithín optach is mó san Eoraip, an tríú ceann is mó sa domhan agus é ag freastal ar bhreis is 85% de sholáthraithe Idirlín na hEorpa.

An Crisis

Géarchéim ghreannmhar in eagras Gaeilge!

Deirtear gur minic an saol ag aithris ar an ealaín ach is ábhar imní a bheadh ann dá mbeadh bua na fáistine ag an sraithdhráma nua greannmhar Gaeilge seo. Díríonn an dráma ar imeachtaí ACT (An Chomhairle Teanga) eagras stáit a bhfuil a bhealaí féin aige chun an Ghaeilge a chur chun cinn. Tar éis saoirse agus só na mblianta, tá ACT anois ina chíor thuathail ag giorruithe airgeadais an Rialtais, ag iarmhairtí na mbeartas aisteacha a mhaoinigh sé roimhe seo, ag aistiúlacht na ndaoine atá ag obair ann agus ag Aire nua Rialtais a bhfuil a dhearcadh pearsanta féin aige faoin gComhairle.

Is é an t-aisteoir grinn aitheanta Risteárd Cooper (Après Match agus go leor eile; ar dheis!) a ghlacann páirt Setanta De Paor, Stiúrthóir Gníomhach ACT le deich mbliana anuas agus caomhnóir na teanga, más fíor. Tá foireann fostaithe ag ACT ach ba dhoiligh a rá go bhfuil siad ag obair ann, cé is moite den pheata cainteach éinín ar a bhfuil Máirtín Ó Cadhain baistithe mar ainm.

Ar an drochuair, chuaigh Setanta agus an tAire nua-cheaptha ar scoil le chéile ach ní le gean ach le goimh a fhéachann an tAire ar Setanta agus ar a eagras. Teastaíonn ón Aire díoltas a agairt agus is maith a oireann dó go bhfuil srianta daingne le cur ar chaiteachas poiblí.

Is í Caoimhe (Kate Nic Chonaonaigh, - The Clinic, Ros na Rún; ar dheis), an bhean atá curtha isteach san eagras chun mianta an Aire a fheidhmiú. Beidh uirthi a fháil amach cad a bhíonn ar bun ag ACT. Is léir don dall gur ag streachailt leis an gcrosfhocail nuachtáin a chaitheann bainisteoir amháin, Muiris (Donncha Crowley-Rásaí na Gaillimhe, The Clinic, Kings) an lá.

Is suite ag Fáiltiú atá Aoife (Michelle Beamish, Rásaí na Gaillimhe, Seacht, Eden) ag cur fúithi, post breá socair suaimhneach do dhamhsóir atá traochta tar éis a seal le Riverdance.

Ar na haisteoirí eile sa tsraith, tá Norma Sheahan (The Clinic, Ondine & Intermission), Don Wycherley (Rásaí na Gaillimhe, Ondine, Zonad, Garage, Bachelor’s Walk), Barry McGovern (Na Cloigne, The Tudors, The General, The Clinic), Seán T. Ó Meallaigh (Na Cloigne, Rásaí na Gaillimhe, Kings) agus Bríd Ní Neachtain (Dancing at Lughnasa, Cré na Cille).

Is é Antoine Ó Flatharta a scríobh, drámadóir aitheanta bhfuil a shaothar léirithe ar an teilifís agus in amharclanna in Éirinn agus thar lear, ina measc RTÉ, BBC agus WDR.

Is í Martha O’Neill, Wildfire Films (Béarla) a léirigh an tsraith seo do TG4. Is é Charlie McCarthy a stiúraigh (Pure Mule, The Clinic, Legend, On Home Ground, Ros na Rún agus Glenroe.) Fuair an togra seo maoiniú ón scéim Fuaim agus Fís de chuid Údarás Craolacháin na hÉireann. (Béarla)

Domhach fáidhiúil!

I measc na scealta go léir faoin díobháil atá déanta do pháistí óga ag sagairt agus easpaigh bhí scéal amáin a chuir isteach go mór orm.

Ní raibh baint nó páirt ag an eaglais leis an scéal seo, ach tá damáiste déanta do leanbh. Tá duine amháin marbh dá bharr agus tharla gach rud do réir dlí. Ní dlí canónach ach dlí na hÉireann.

Is fiú go mór an scéal le John Waters a léamh duit fhéin. “Drochíde thragóid chlann amháin” (Béarla) san Irish Times ar an Aoine.

Ar maidin bhí thréadlitir an Phápa á léamh i mbeagnach gach paróiste le linn an Aifreann. Ach arís ar ámharaí an tsaoil bhí na léachtaí agus an Soiscéal an oiriúnach. Is fiú iad a athrá anseo dár liom:

Seo as an chéad léacht:
“Ná meabhraígí níos mó na rudaí a tharla,
ná cuimhnigí ar an tseanaimsir.
Féach an nuacht atá á cur i gcrích agam,
tá sí ag gobadh amach, nach léir daoibh é?
Sea, tá mé chun bealach a réiteach san fhásach
agus cosáin san uaigneas

Na hainmhithe allta, tabharfaidh siad glóir dom,
na mic tíre agus na hulchabháin,
beidh mé ag soláthar uisce san fhásach,
aibhneacha sa dúiche fhiáin,
chun tart mo phobail thofa a chosc.

An pobal seo a dhealbhaigh mé dom féin,
déanfaidh siad mo mholadh a aithris!"

Iseáia 43

Agus an Soiscéal:
San am sin chuaigh Íosa go Cnoc na nOlóg. Bhí sé ar an bhfód arís sa Teampall go moch ar maidin, agus tháinig na daoine go léir chuige agus shuigh sé síos agus thosaigh ar iad a theagasc.

Thug na scríobhaithe agus na Fairisínigh bean ar rugadh uirthi in adhaltranas agus chuir siad ina seasamh i lár baill í agus dúirt siad leis: “A mháistir, rugadh ar an mbean seo i gcoir féin an adhaltranais. D’ordaigh Maois dúinn sa dlí bás a imirt ar a leithéidí seo le clocha. Cad deir tú más ea?” Dúirt siad an chaint sin á phromhadh, chun go mbeadh rud éigin acu le cur ina leith. Ach chrom Íosa síos agus thosaigh sé ag scríobh lena mhéar ar an talamh. Ós rud é nach ndeachaigh aon stad orthu ach á cheistiú, d’éirigh sé suas agus dúirt leo:

“An duine agaibh atá gan pheaca,
bíodh sé ar an gcéad duine ag caitheamh clocha léi.”

Agus chrom sé síos arís agus bhí ag scríobh ar antalamh. Arna chlos sin dóibh d’imigh siad leo ina nduine is ina nduine ag tosú leis na seanóirí, agus ag dul síos go dtí deireadh; agus fágadh Íosa ina aonar agus an bhean ina seasamh i lár baill. D’éirigh Íosa suas agus dúirt sé léi:

“A bhean, cá bhfuil siad? Nár dhaor aon duine thú?”
“Ní dhearna aon duine, a dhuine uasail,” ar sí.
Dúirt Íosa léi: “Ná ní dhaoraimse thú ach oiread. Imigh leat agus ná déan peaca arís as seo amach.”

Eoin 8:1-11

An éisteann muid leis an luinneog nó véarsa an Aifrinn - briathar Dé ó Ez 33:11:
"'Ní mian liomsa bás an chiontaigh,' a deir an Tiarna, 'ach go n-iompódh sé óna aimhleas féin agus go mairfeadh sé.'"

An fiú éisteacht leis!

An Máthair

Ag smaoineamh ar na máithreacha inniú.

Rothaíocht go Casablanca

I mí Iúil 2009, bhí droch thimpist ag Stephen Murray, file, drámadóir agus scríbhneoir agus é ag sléibhteoireacht i Magairlí an Deamhain sa Lionáin. Suas le bliain dár gcionn, ar an 30 Bealtaine 2010, tá sé chun rothaíocht go dtí an Afraic (Béarla) chomh fada le Casablanca i Maracó i gcuideachta an aisteoir Eoin Geoghegan, mac léinn Andrew Hassette agus gruagaire Ryan Skelton. Táid á dhéanamh ar son OÍSPÍS na GAILLIMHE. (Béarla)

Tá na ceathrar fir chróga seo chun tús a chur leis an aistear i nGaillimh agus chun a mbealach a dhéanamh chomh fada le Corcaigh, bád a fháil go dtí an Fhrainc agus rothú síos thar na Piréiní, trasna cósta ó thuaidh na Spáinne, isteach go dtí an Phortaingéil, agus ansin go Giobráltar agus trasna chuig Maracó i gcomhair an chéim deiridh agus iad ag rothaíocht tríd an fhásach loiscneach chomh fada le Casablanca.

Tá sraith gigeanna eagraithe acu agus iad ag súil €40,000 a bhailiú ar son Oíspís na Gaillimhe. Cuirfear tús leis an sraith “An Club Domhnach” ar Lá na Máithreacha, 14 Márta, i gClub Áras na nGael (Gaillimh) ag tosnú ag 3.00 i.n. Beidh an imeacht seo atá áisiúil do theaghlaigh ag rith ar bhonn sheachtanúil, áit a mbeidh bia, ceol beo, scannáin, biongó rúnda, tráth na gceisteanna agus tráthnóna le aoianna san áireamh.

Seoladh dlúthdhiosca Subhóró

Seolfar an dlúthdhiosca “Subhóró” i gcathair na Gaillimhe ar an Satharn beag seo (13 Márta ón 8.00 i.n ar aghaidh). Beidh sár-cheoltóirí na tíre ag bailiú chun ceiliúradh a dhéanamh ar Subhóró áit a ngealltar go mbeidh oíche den scoth idir ceol agus damhsa. I measc na ceoltóirí ar an oíche beidh Stiophán Mac Suibhne ar an gcairdín, an ceoltóir éirimiúil Louise Devitt ar an bhféadóg mhór agus ná caill amach ar an deis annamh, áilleacht agus binneas na cláirsí a chloisteáil le Úna Ní Fhlannagáin.

Bhí ráchairt mhór ar an dlúthdhiosca dúbailte, Subhóró – Ceol ón Acadamh. Rinneadh brabús €10,000 in imeacht roinnt míosa. Is é Subhóró - Cumann Ealaíon na Ceathrún Rua, Conamara agus Acadamh na hOllscolaíochta Gaeilge, Ollscoil na hÉireann, Gaillimh a chuir an cnuasach ceoil, filíochta, damhsa agus litríochta béil i dtoll a chéile. Is foireann, mic léinn, agus cairde Acadamh na hOllscolaíochta Gaeilge a bhí páirteach sa togra. Bhronn chuile dhuine a ghlac páirt a chuid buanna agus tallann saor in aisce.

Blaiseadh breá de chanúintí an cheoil agus na Gaeilge ó chósta go cósta atá sa dlúthdhiosca. Is é an ceoltóir, an Dr Charlie Lennon, an príomhléiritheoir agus rinneadh an taifeadadh i Stiúideo Cuan, An Spidéal, Co. na Gaillimhe. Tá 40 rian ar fad ar an dá dhlúthdhiosca – beagnach dhá uair an chloig go leith d’ábhar ó Thír Chonaill, ó Cho. Liatroma, ó Cho. na Gaillimhe, ó Cho. an Chláir, ó Chorca Dhuibhne agus ó Rinn Ó gCuanach. Tá éagsúlacht mhór ábhar anseo: sean-nós; ceol; amhráin; filíocht nua-chumtha; agus Gaelcheol tíre Chonamara.

Ar an gCéadaoin 24 Feabhra bhronn baill choiste an dlúthdhiosca Subhóró – Ceol ón Acadamh seic de luach €10,000 ar Gerry Cully ó Fhondúireacht Taighde agus Leighis na Leanaí in Ospidéal Mhuire na Leanaí, (Béarla) Cromghlinn. Bailíodh an t-airgead de thoradh dlúthdhiosca dúbailte a táirgeadh go speisialta agus a seoladh ag Oireachtas na Gaeilge 2009 i Leitir Ceanainn, i gConamara, i Rinn Ó gCuanach agus i gCorca Dhuibhne. Tá an-tóir ar an dlúthdhiosca ó shin.

Tá líon áirithe den dlúthdhiosca Subhóró – Ceol ón Acadamh ar fáil i gcónaí. Tá cóipeanna ar díol in ionaid Acadamh na hOllscolaíochta Gaeilge ar an gCeathrú Rua, i gCarna, in Ollscoil na hÉireann, Gaillimh agus Gaoth Dobhair chomh maith le Siopa Leabhar Chonradh na Gaeilge i Sráid Fhearchair agus i siopaí áitiúla i gceantar Chonamara ar luach €20. Tá sé ar fáil freisin ó Chló Iar-Chonnachta.

Rós le piocadh!

Beifear ag roghnú Rós Chlub Áras na nGael 2010 ar an Déardaoin 11 Márta ag 8.00 i.n. le oíche ceol agus craic i gClub Áras na nGael, istigh sa chathair. (Gaillimh)

Tá cáil bainte amach ag an gcomórtas seo a bhíonn ar siúl gach bliain mar pháirt de Sheachtain na Gaeilge. Tugann siad cuireadh dúinn dul isteach agus a bheith páirteach san oíche spórtúil seo áit a ngealltar go mbeidh neart gáire nuair a chuirfidh fear an tí Diarmuid de Faoite na cailíní áille faoi agallaimh.

Agus ná déan dearmad ar na “escorts” dathúil a bheidh ina gcuideachta. Ar an oíche beidh an tasc deacair ag na moltóirí, Eithne Nic Anraí (Bríd as Ros na Rún), Prionsais Breathnach (Údarás na Gaeltachta) agus láithreoir TG4 Sinéad Ní Loideáin Rós 2010 a roghnú.

Beidh Rós 2009 Barbara Nic Dhonncha, (An Sionnach Ninja, ar dheis) craoltóir i102-104 i láthair chun an teideal a bhronnadh ar Rós na bliana seo. Le neart ceol, craic agus caint, tá an oíche seo fheiliúnach do gach duine.

Ganntanas uisce

D'éiríomar déanach maidin inné.

Dúirt mo bhean ar maidin inné go raibh an brú uisce an íseal. D'fhéachas air mé fhéin agus bhí sé an-íseall ach ar a laghad bhí uisce ann.

Bhíomar ró-dhéanach le dul chuig an Aifreann i dTeach Phobaill na Tulaigh agus chuamar chuig séipéil an Chnioc. Cé gur fearr liom an Ath Colm ar an Tulaigh ag léamh Aifreann agus is fearr liom an séipéal ansin, is mairth liom séipéal an Chnoic atá i bhfad níos sine ná an ceann eile atá níos lua ná 50 bliainn togtha! (Sé an cead eaglas a tógadh in Éireann de réir na rúibrící nua liotúirge ó Comhairle Vatacáine II sna seascaidí! An céad ceann a tógadh leis an altóir amach ón chul bhalla!)

Thánamar thár n-ais agus bhí an brú as an sconna níos lú.

Chuamar amach ar siúlóid ansin. Thiománamar siar chuig Cheantair na nÓileán. Tá sé de nós againn siúl isteach i nGarmna, ceantair na Trá Bháine. Lá fuair grianmhar a bhí ann. Ní rabamar ann le roinnt mhaith míonna agu chuir sé íontas an obair a bhí deanta ag an-chuid de na titheanna ansin. Is cuimhin liom fadó nuair a bhí an áit sin beo bocht. Buíochas le Dia go bhfuil feabhas chomh mór sin in ár saol.

Thár n-ais ag an teach agus bhí an t-uisce imithe ar fad. Maidin Domhnach gan uisce agus ní raibh éinne ag an Comhairle Chontae. Ni raibh uisce ag éinne eile sa cheantair. Chaill muid an nuacht ar Raidío na Gaeltachta má bhí tagairt don briseadh seirbhís luaite ann.

Chualamar ó na comharsana go raibh píopa briste i Ros a'Mhíl agus go mbeidh sé socraithe acu inniú.

Nár laige Dia a lámha!

Raidío idirlín ar an árdminicíocht!

Is é Raidió Rí-Rá an t-aon chairt-stáisiún lánGhaeilge don aos óg in Éirinn agus tá foirne sráide á lorg againn le cabhrú lenár gcraoladh beo ar FM timpeall na tíre a phoibliú i mí an Mhárta.

Is cairtstáisiún ceoil don aos óg é Raidió Rí-Rá a sheinneann na hamhráin is déanaí ó na cairteacha go hiomlán trí mheán na Gaeilge. Tá Raidió Rí-Rá le cloisteáil tríd an bhliain ar fad ar-líne ag www.rrr.ie, tríd an bhfeidhmchlár ar an iPhone agus ar ghutháin Nokia, agus beidh le cloisteáil beo ar FM i mBaile Átha Cliath (100.3 FM), Corcaigh (106.7 FM), Gaillimh (99.1 FM), agus Luimneach (105.5 FM) i mí an Mhárta 2010. Is féidir le héisteoirí cluas a chur leis cnaga ceoil ar fad, vótáil do na hamhráin is fearr leo, teacht ar an bpopnuacht is déanaí agus ar Top 40 Oifigiúil na hÉireann, agus iarchláracha a íoschóipeáil.

Más duine bríomhar, spreagúil tú le Gaeilge líofa atá ar fáil ar feadh cúpla uair a chlog lá amháin in aghaidh na seachtaine le linn Mhárta 2010, tá Raidió Rí-Rá ag lorg do chuid ama agus do chuid fuinnimh!

Bíonn Raidió Rí-Rá le cloisteáil tríd an bhliain ar fad ar-líne ag www.rrr.ie ach beidh an cairt-stáisiún le cloisteáil beo ar FM i mBaile Átha Cliath (100.3 FM), Corcaigh (106.7 FM), Gaillimh (99.1 FM), agus Luimneach (105.5 FM) i mí an Mhárta 2010 agus táimid ag eagrú foirne sráide chun cuairt a thabhairt ar scoileanna sna cathracha seo.

Beidh foirne sráide Raidió Rí-Rá ag dul ar cuairt go ranganna scoile chun labhairt leis na daltaí as Gaeilge agus chun cluichí le duaiseanna beaga a chur i láthair leo, agus beidh deis ag roinnt de na daltaí ádhmhara labhairt beo ar an aer lenár láithreoirí sa stiúideo fiú!

Ní gá le gach saorálaí ach cúpla uair a chlog a chaitheamh ag cabhrú le Raidió Rí-Rá lá amháin in aghaidh na seachtaine i mí an Mhárta le cuairt a thabhairt ar uasmhéid cúig scoil ina gceantar áitiúil ar an iomlán.

Cuirfidh Raidió Rí-Rá na duaiseanna agus gach ábhar do na cluichí ar fáil do na foirne sráide leis an spraoi agus an Ghaeilge a spreagadh sna scoileanna áitiúla i do cheantar.

Club leabhar

Fadó, fadó bhí eagraíocht ann ar a dtugtaí An Club Leabhar a bhí á reachtáil, más buain mo cuimhne, ag Comhdháil Náisiúnta na Gaeilge. Inniú fuair mé an nuacht seo a thosaigh mé ar an turaisín beag seo na smaointe!

Is é an t-úrscéal Sobalsaol le Pádraig Standúin ceann de na leabhar a bheidh á phlé ar ClubLeabhar.com.

Tá tionscadal nua, Clubleabhar.com, á sheoladh ag Gaelchultúr an mhí seo a bhfuil sé mar aidhm aige daoine in Éirinn agus i dtíortha eile ar fud an domhain a spreagadh chun a bheith ag léamh leabhar Gaeilge. Is féidir le daoine aonair ballraíocht a bhaint amach sa chlub leabhar seo ar líne ach tá sé mar aidhm ag lucht a bhunaithe chomh maith na baill a spreagadh le teacht le chéile uair sa mhí in ionaid éagsúla ar fud na hÉireann agus thar lear chun an saothar a bheidh mar leabhar na míosa a phlé.

Beidh ócáid seolta Clubleabhar.com ar siúl ó 6.00 p.m. Déardaoin, 18 Feabhra 2010 sa Curved Street Café, Filmbase i mBarra an Teampaill, Baile Átha Cliath.

“Ní thógann sé ach nóiméad clárú don chlub ag www.clubleabhar.com,” a deir Sara-Jane Ní Ghabhann ó Ghaelchultúr, “agus níl aon táille i gceist. Beifear ag díriú ar leabhar nua gach mí agus beidh deis ag na baill plé a dhéanamh ar an saothar i bhfóram an tsuímh. Beidh fáil ag na baill ar aistriúcháin Bhéarla ar na focail agus frásaí is deacra sna leabhair a bheidh á bplé, rud a éascóidh an léitheoireacht go mór.

“Tá sé beartaithe againn leabhair a bheidh róchasta agus acadúil a sheachaint. Tabharfar tús áite d’úrscéalta agus do chnuasaigh ghearrscéalta, ach beidh seánraí eile (filíocht agus leabhair thaistil, cuir i gcás) i gceist ó am go chéile chomh maith. Beidh meascán ann de leabhair nua-fhoilsithe agus clasaicigh atá fós i gcló.”

Tá liosta le fáil ar Clubleabhar.com de na clubanna leabhar Gaeilge atá ag feidhmiú in Éirinn cheana féin agus tá Gaelchultúr ag súil go spreagfaidh an tionscadal seo ar líne daoine le clubanna nua a thosú, ní hamháin in Éirinn ach ar fud an domhain.

Tugtar liosta ar an suíomh chomh maith de na siopaí leabhar in Éirinn ina bhfuil leabhair Ghaeilge ar díol agus tá nasc ann chuig na cinn ar líne mar litríocht.com agus siopa.ie, rud a fhágfaidh go mbeidh sé éasca ag baill Clubleabhar.com na saothair á bheidh á bplé a cheannach.

Déanfar léirmheas ar leabhar na míosa ar an gclár Gaeilge ‘Splanc’ ar an stáisiún raidió Newstalk 106 chomh maith agus beidh nasc chuig podchraoladh den chlár seo le fáil ar Clubleabhar.com. Déantar Splanc’ a chraoladh gach Dé hAoine, 10.00 – 11.59 p.m.

Tá maoiniú á chur ar fáil do Clubleabhar.com ag Clár na Leabhar Gaeilge (Foras na Gaeilge) agus ag an gComhairle Ealaíon.

Meath meabhrú!

Nach aisteach an rud é a bheith sean.

Caith mé an deireadh seachtaine le mo mháthair. Tá sí os cionn deich mbialiana agus ceithre scór d'aois. Tá an sláinte maitb go leor leithí ó thaobh an choir de ach an a chuid sláinte intinne atá go dona. Tá néaltrú seanaoise go tiubh uirthí anois. Tá fhios aicí go bhfuil aithne aici orm ach níl tuairim aici cé mé, nó cé iad mo dreatháireacha.

Mar aon leis seo tá sí ag cailliúint a cuimhne ar chonas rudaí simplí a dhéanamh agus tá air duine freagrarach a bheith léithí i gcónaí.

Is mór an trua é seo, duine a bhí príobháideach, coimeádeach, bua na stíle uirthe agus í óg agus anois ní thuigeann sí nuair nach bhfuil a cuid éidí uirthí i gceart, nó a cuid gruaige míshlachtmhar. Nuair atá sí ag caint le daoine gan deathuiscint, go neamh discréideach. An t-aon rud atá fágtha aici ná a grá don Aifreann agus tógtar amach chuig an Aifreann gach maidin.

Is mór an bron atá orainn deireadh saol duine a bhí chomh tabhachtach inár saol. A té a thug grá gan teora dúinn.

Gradam Ceoil TG4

Is ar an bpíobaire cumasach as Carna, Seán McKiernan, a bhronnfar Gradam Ceoil TG4 2010. Fógríodh an liosta buaiteoirí do na Gradaim éagsúla ag nuacht ócáid i gceannáras Na bPíobairí Uilleann (Béarla) i mBaile Átha Cliath.

Bronnfar Gradaim sna rannóga eile ar cheoltóir óg as Co Dhún na nGall, ar amhránaí ildánach as Fear Manach, ar bheirt dearthár as iarthar Chorcaí as a gcumas cumadóireachta, ar fhear den shloinne atá luaite le ceol sa bpríomhchathair le céad bliain agus ar mhúinteoir as Corca Dhuibhne ó dhúchas a bhunaigh agus a d’fhorbair ceann de na hinstitiúidí ceoil traidisiúnta is cáiliúla ar domhan.

Seo liosta na nGradam do 2010:

Gradam Ceoil TG4 - Seán Mc Kiernan

Ceoltóir Óg na bliana - Aidan O’Donnell

Gradam Saoil - Seán Potts (ar dheis)

Cumadóirí na Bliana - John agus Finbarr Dwyer

Gradam na gCeoltóirí - Muiris Ó Rócháin

Bronnfar seic €5,000 agus píosa speisialta dealbhóireachta a coimisiúnaíodh ó John Coll ar bhuaiteoir Ghradaim Ceoil TG4 2010, ar Sheán McKiernan. Gheobhaidh Aidan O’Donnell, Ceoltóir Óg na Bliana, seic €2,000 agus píosa speisialta dealbhóireachta le John Coll. Gheobhaidh na buaiteoirí eile €1,000 an duine agus píosa speisialta dealbhóireachta le John Coll. Coiste neamhspleách moltóirí a roghnaíonn na buaiteoirí. Bronnfar na Gradaim ag Coirmcheoil agus Duaisbhronnadh in Áras Ceoldráma Loch Garman (Béarla) ar an Satharn 27 Márta 2010, á chur i láthair ag Dáithí Ó Sé agus craolfar na himeachtaí ar chlár speisialta ar TG4 Domhnach Cásca, 4 Aibreán.

Deir Ardstiúrthóir TG4, Pól Ó Gallchóir go bhfuil Gradaim TG4 áirithe mar scéim aitheantais a léiríonn an meas forleathan atá ar scoth na gceoltóirí. "Tugann na Gradaim seo deis dúinn a chur in iúl do na laochra seo go dtuigimid an saothar iontach agus an ealaíon luachmhar atá á cruthú agus á seachadadh acu."

Taispeántas scannáin Bhob Quinn

Ar an dara Máirt de gach mí bíonn Club Áras na nGael i gcathair na Gaillimhe mar ionad do shraith oícheanta chultúrtha. Don cheathrú oíche den sraith “Airneáin sa Chathair” beidh Bob Quinn scríbhneoir agus scannánóir - Cinegael (Béarla) - ag tabhairt taispeántas ar a chlár faisnéise “Fly Tippers”. Is léargas iontach é seo ar ghrúpa daoine as Conamara a bhí ag maireachtáil i Londain sna hochtóidí. Beidh sé ar siúl ar an Máirt, 9 Feabhra 2010 ag 8:15 i.n.

Tá taifead déanta ag Bob Quinn ar saol iarthar na tíre anois ar feadh dhá scór bliain go háirithe sa Ghaeltacht agus i gConamara. Mar thoradh ar seo, tá an-cháil ar a chuid scileanna griangrafadóireachta agus scannánaíochta. Tá roinnt mhaith dhá chuid saothair bunaithe timpeall ar an Ind, an Aifric agus na Stáit Aontaithe. Tá cuid acu ar thaispeántas i nGaillimh agus in L.A. freisin, rud a leiríonn a stádas mar ealaíontóir den chéad scoth.

Tógadh i mBaile Átha Claith é agus thrial sé roinnt postanna sular shocraigh sé ar phost mar láithreoir teilifíse nuair a bhí sé seacht mbliana is fichead d’aois. I 1969 rinne sé deoraíocht ar fhéin go Conamara, an áit a tugadh a shaothair faoi deara don chéad uair. Sa bhliain 1973 nuair theastaigh ó Cinegael, le Seosamh Ó Cuaig agus Toni Cristofides (nach maireann) áilleacht iarthar na hÉireann a chaomhnú, d’fhás cáil Quinn de bharr a chuid scileanna taifeada.

Ó shin i leith tá roinnt gradam faighte aige de bharr a chuid saothair scannáníochta: Poitín (1977), the Atlantean Trilogy (1981-1984), Dunaway (1987), The Bishop’s Story (1994), The Atlantacans: Navagatio (1998) agus an ceann is déanaí Vox Humana (2008). B’iad na gradaim is suntasaigh a bhfuil faighte ag Quinn ná iad seo a leanas: i 1988 toghadh é mar bhaill d’Aosdána, Pairlimint Ealaíona na hÉireann agus i 2001 thug Institúid Scannánaíochta na hÉireann (Béarla) an gradam dó i gcomhair an “t-éacht daonna is fearr”.

Leis an sraith oícheanta chultúrtha seo “Airneán sa Chathair” tá sé i gceist pobal mhór Gaeilge na Gaillimhe agus go deimhin mórthimpeall a thabhairt le chéile. I Mí Márta beidh Máire Holmes ag cur oíche filíochta i láthair le Seosamh Ó Guairim agus Collette Nic Aodha mar pháirt de Sheachtain na Gaeilge. Chomh maith leis sin, i mí Aibreáin táimid ag súil go mór le ceolchoirm beag ó Áine Ní Dhroighneáin.

Chun costais a chlúdú beidh táille €5.00 ar an doras, €3.00 ráta lascaine. Tá súil againn go mbeidh slua mór i láthair ann chun tacaíocht a thabhairt don Ghaeilge agus do na healaíntóirí iontacha seo. Bígí ann más fidir libh. Fáilte roimh chách!

Daonáireamh 1911

Rinne Seosamh Ó Cuaig cur síos ar dhaonáireamh na bliana 1911 agus míníonn sé an méid eolais atá le fáil ón ndaonáireamh sin ar an Raidío (RnaG) le déanaí.

Dhiríonn sé a aird ar cheantair faoi leith i gcuid de na cláracha seo, agus ar an eolas atá le fáil maidir le pobail agus stair na gceantar sin.

Tá an daonáireamh na hÉireann ina iomláin le fáil ar shuiomh an An Chartlainn Náisúnta (Béarla) anois.

Tá an clár le fáil anseo. Agus muid ag trácht ar an daonáireamh céanna, is íontach an áis é agus tá sé an éasca chuardú ann do do shinsear. Bhí mé fhéin an-chuid eolas a fháil faoi mo shinsear féin ann, cuid de nach raibh eolas agam ortha cheanna.

Athas Dé!

Is iad an dá léacht agus an soiscéal ag Aifreann an Domhnaigh (3ú Domhnach na bliana Bl C) a spreag mé é seo a scríobh.

Chuala mé le deanaí go bhfuair bean uasal a bhí ina chara mór do nuair a bhí mé i mo chónaí i mBaile Átha Cliath Kay Kinsella a bhí uirthi agus is i ngrúpa uirnithe charasmatach Avila (Béarla) i nDomnach Broc. Bhíodh mé ag freastail ar an ngrúpa seo gach seachtain ó 1987 go dtí gur aithraíomar siar go Conamara. Is minic a déarfadh sí paidir liom ag an ministreacht urnaithe ann nuair a bhí mé in ísle brí. Chabhairigh na thréimhse gearr paidreoireachta liom go mór ag an am sin.

Is mian liom dhá scéal a roinnt faoi Kay anseo.

Nuair a bhí mé nua go leor sa "ghluaiseacht", d'iarr ceannaire na cruinnithe, ar oíche amháin, ar bhaill an ghrúpa ceannasaíochta nó an croíghrúpa a bhíodh ina suí i gciorcal i lár an seomra, casadh timpeall agus teangacha a mhúineadh don na daoine a bhí ós a gcomair. Rud as an gnáth a bhí anseo. Baineadh geit asainn ar fad. B'í Kay a bhí ag ár dtaobh den seomra. Ar bhealach tá sé an deacair an bua seo, teangacha, a mhíniú. Da réir scriptiúr tá dhá nó trí cineal teangacha ann ach an cineál atá i gceist anseo ná bua teangacha molaidh. Moltar Dia le focal nach féidir linne a thuiscint de gnath. (Seans go ndéanfidh mé iarracht dul níos doimhne isteach sa scéal sin níos deanaí)! Thosnaigh Kay ag spreagadh muid tré usáid a bhaint as an bhfocal ar Dia an Athair, a úsáid Íosa féin nuair a bhí séiseann ag guí, "Abba!" Diaidh ar ndiaidh go cúthallach, thosaíomar á leanúint agus ag ag leathanú amach i bhfuaimeanna eile. Nuair a bhí an cleachta sin déanta bhí mise i ndán teangacha a úsáid in mo chuid paidreoireachta.

Molaimís an Tiarna!

Ezra, an scríobhaí ag léamh na scriptiúir dá mhuintir.

Ar ndóigh mar soinicí ceart níor chreid mé gur fíor bhua a bhí ann agus chuaigh sé i léigh beagáinín sna seachtaine ina dhiadh. Lean mé ag frestail ar na cruinnithe áfach agus láidrigh sé i gcionn míosa nó dhó. Tá sé agam ó shin agus is mó an taca atá ann dom go mór mór in am an ghatar nó am na géircéime. Is míorúilt beag a rinne Dia domsa tré umhlaíocht ceannaire na cruinnithe áirithe sin agus Kay. Tá mé i ndán Dia a mholadh ar bhealach nach raibh agam roimhe sin agus is beag lá nach n-úsáidim teangacha i rith an lae. (Sa dara léacht ag an Aifreann Coirintigh 12: 12-30 luaitear teangacha i measc buanna an Spiorad Naomh!)

An dara uair a úsáid an Tiarna Kay bhí cúrsaí gnó go dona agam agus bhí mé i ndroch-stáid le dúlagar nó lionn dubh íseal orm. Bhí ministreacht urnaithe ag an croíghrúpa i ndiaidh gach cruinniú agus chauigh mé chucu. Kay a tháinigh chugam agus duine eile ón grúpa chun guidhe liom. Chuireadar a lámha orm agus nuair a bhí an paidreoireacht thart d'fhéach Kay orm agus dúirt "Tá teachtaireacht agam duit!" Baineadh geit asam ar ndóigh mar ní raibh mórán aithne agam ar Kay nó ag Kay ormsa agus níor dúradh a leithéad doms cheanna (nó ina dhiaidh!). Ansin dúirt sí na focail seo "Sé áthas an Tiarna do neart!" Bá rud nua domsa an ráiteas sin agus bhí sé aisteach go raibh na focail sin aici dom agus mé chomh mór in ísle brí. Ach ní dherna mé dearmad ar na focail ó shin.

Ó thosaigh mé ag freastail ag Avila bhí sé de nós agam éisteacht go mion leis an léitheoireacht ag an Aifreann. Ach uaireanta bím in áit eile ar fad agus iad á léamh. An an domhnach áirithe seo bhí mé ag an aifreann go fisiciúil ach bhí mo intinn áit eile ar fad eile. Go tobann chuala mé na focail céanna. "Ná bíodh brón oraibh mar sé áthas an Tiarna bhur neart." Thog mé é mar deimhniú nó cinntiú ar a dúirt Kay liom an oíche úd.

Nuair a chuir mé aithne níos fearr ar Kay d'inis mé an scéal seo lei agus ait go leoir ní raibh cuimhne ar bith aici ar an ocáid.

Agus ar an nDomhnach seo thart léadh an léacht céanna as leabhair Nehemia Caib 8. "...tá an lá seo coisricthe dár dTiarna. Ná bíodh brónoraibh mar sé áthas an Tiarna bhur neart."

Moladh go deo leis.

Ar dheis Dé go raibh anam uasal Kay.

Éan aisteach

Cúpla lá ó shin chonaic mé éan aisteach sa gharraí taobh leis an teach. Níor éirigh liom pictiúir ceart a fháil de agus d'imigh sé sul a raibh seans eile agam pictiúr níos fearr a fháil. Ar maidin thugas faoi dearadh ealta de cúig nó sé acu sa ghearraí ó dheas den teach. D'éirigh liom griangraf i bhfad níos fear a fháil agus seo dhá cheann.

Is cosúil gur cuirliúin ata ionta, nó crotach mar a thugtar ortha a shuíomh Birdwatch Ireland (Béarla).

Tá trí cineál cuirliún ann dar leis an suíomh seo:an Gobanán Crotaigh, an Crotach cloch and an Crotach. Tá éan eile luaite an Crotach Éanaigh. Deireann focal.ie go bhfuil and focal Cuirliún "in úsáid" seachas Crotach.

Is lapaire an éan seo. Déanann na h-éin mhóra dhonna seo a neadacha i mí Aibreáin agus i mí Bhealtaine nuair a bhíonn neart bia le fáil. Is éin cheoil iad agus tá glór ar leith acu. Déanann siad a neadacha sa fhraoch ar na tortóga. Itheann siad péisteanna mar cuiteoga, feithidí agus plandaí a aimsíonn siad lena ngob fada cuarach sa puiteach nó i dtalamh bog.

Imeachtaí sa chathair

Seachtain gach seachtain!

I bhfolach ar chúl Áras na nGael, Conradh na Gaeilge Gaillimh ar 45 Sráid Doiminic, gheobhaidh tú an bealach isteach chuig an sceach gheal Ghaelach! Club Áras na nGael is ainm don chlub sóisialta Ghaelach seo, agus bíonn rogha leathan d'imeachtaí ar siúl sa chlub beagnach gach oíche den tseachtain.

Cur tús bríomhar leis an tseachtain le ranganna damhsa ar an sean-nós gach Luain faoi stiúir an saineolaí ó Chonamara Pádraig Ó hOibicín. Fiú muna bhfuil suim agat páirt a ghlacadh sa rang tá fáilte roimh aon nduine a theacht agus féachaint ar an modh álainn damhsa seo.

Ar an gcéad Mháirt de gach mí tiocfaidh tú trasna ar mhodh thraidisiúnta eile damhsa nuair a thagann na Briotánaigh le chéile chun cleachtadh a dhéanamh ar a gcuid steipeanna féin.

Ar an dara Máirt den mhí bíonn “Airneáin sa Chathair” ar siúl áit a thagann pobal Ghaeilge na Gaillimhe le chéile i gcomhair oíche shóisialta. Tá sár-oícheanta tar éis a bheidh ann le Joe Steve Ó Neachtain, Lasairfhíona Ní Chonaola agus Dermot Somers go dtí seo. I mí Feabhra, beidh an scannánóir cáiliúil Bob Quinn ag léiriú an clár faisnéise "Fly-tipping in London".

Ar an gCéadaoin buail isteach chuig Oíche na bhFoghlaimeoirí. Má tá tú líofa, cúpla focal nó gan aon fhocal agat, is cuma sin má tá suim agat sa Ghaeilge. Bíonn Eílís Ní Dhúill i láthair mar áisitheoir chun daoine a spreagadh agus chun ceisteanna a fhreagairt.

Ar an Déardaoin tiocfaidh tú trasna ar na scolairí a thagann le chéile i gcomhair Oíche na Mac Léinn.

Ná caill amach ar oíche bheomhar eile ar an Aoine leis an gceol domhanda is fearr i nGaillimh le Club OA2. Bíonn DJaithe cónaithe Oa2, Ben Ó Faoláin agus Will Softly ag casadh an scoth de cheol domhanda comhnasctha gach Aoine. Tá an club cairdiúil agus gan aon mhórtas; an rún is daingne i nGaillimh.

Má tá ceol traidisiúnta Ghaelach dhá lorg agat, bíonn seisiún ceoil thraidisiúnta den scoth ar siúl gach Oíche Shathairn. Is seisiún oscailte é seo, agus tá fáilte roimh cheoltóirí, éisteoirí agus damhsóirí.

Thíos seal

Léigh me páipéar taighde WP09/32 (Béarla pdf) le Morgan Kelly as Coláiste na hOlscoile Bhaile Átha Cliath a léiríonn go beacht an mboilgeog creidmheasa agus a éifeacht ar ár dtodhchaí

Seo h-iad na príomhphointí a thóg mise as:

1. Mhéadaigh ioncam náisiúnta na hÉireann ó thógáil tí 4-6% i 1997 (an gnáth figiúr i dtír forbartha) go 15% i 2006 le breis is 6% ó tógála eile (iomlán 21%).

2. Sa bhliain 1995, bhí meán phraghas ar theach 4x meán thuilleamh. Faoi 2006 bhí méadú tagtha ar 10 x meán tuilleamh 10x meán, le tithe dara láimhe i mBaile Átha Cliath ag 17x meán thuilleamh.

3. I 1997 bhí iasachtaí bainc in Éirinn 60% de OTN (olltáirgeacht náisiúnta); níos luaithe ná Sasana agus sa meán limistéar an euro de 80%.

4. Le linn 10 mbliana d'árdaigh Shasana agus an limistéar euro 100% faoi 2008 (An Spáinn 160%). Shroich bainc na hÉireann 100% de OTN faoi 2004, agus ansin sna 4 bliana idir sin agus 2008 suas chomh fada le 200% faoi 2008.

5. Bhí na bainc Éireannach beagnach go h-iomlán maoinaithe ar éarlais suas go 1997. Ó sin tá múnla gnó baincéireachta na hÉireann bunaithe ar iasachta mórdhíola trom costasach.

6. Fagann an tubaiste ar an margadh mórdhíola bainc i mbaol ó:
- Caillteanais móra do na forbróirí
- Ag braith ar mhaoiniú mórdhíola
- Dóchúlacht mainneachtana morgáiste fairsinge

7. Níl iasacht bainc reatha 5.6% le morgáistí a mhaoiniú, inmharthana.

8. Má filleann critéir iasachta ar ais chuig caighdeán na nochadaí, beidh praghsanna réadmhaoine laighdaithe aon trionn den phragheas is aoirde (leath praghsanna an lae inniú!).

9. Má fhasann praghsanna réadmhaoine i gcomhréir le fás fíorioncam nó pá 2% sa bhliain , tógfadh sé 50 bliana na buaic praghsanna a bhaint amach.

Ar ndóigh tá a pháipéar i bhfad níos soiléire ná mo achoimre neamhfhoirfe. Is fiú go maith an páipéar féin a léamh.

Go bunúsach, tar éis a chuid acmhainní a loit ag tartháil na bancanna ó chaillteanais forbróirí - Ghníomhaireacht Náisiúnta um Bainistíocht Sócmhainní (GNBS) (NAMA - Béarla), an mbeidh an Stát in ann iad a tharrtháil ó mainneachtainí morgáiste (NAMA II)?

Céard é do mheas féin!

Fuacht fuair!

Loch an tSean Bhaile, Caorán na gCearc, Chonamara
Nuair a bhíos i mBaile Átha Cliath ag an deireadh seachtaine bailíodh ag an stáisiúin mé agus fuair mé iasacht charr an fhaid is a bhí mé ann.

Bhí mé ag tabhair aire do mo mháthair, atá beaghnach nocha haon bliain d'aois, agus chuamar amach ag tiomáint chuig dearthair liom i nDeilginis. Turas timpeall 10 míle nó mar sin ó Rath Fearnáin. Bhí na boithre go fíochmhar agus bhí baol ann nachj mbeidh muid i ndán teacht abhaile. Ach bhí Dia linn agus d;'éirigh linn.

Anois agus mé thar n-ais i gConamara tá tuairiscí ar na meáin faoi cé chomh dona is atá cúrsaí in oirthear na tíre. Anseo cé go bhfuil sé an-fhuair níl aon sneachta ann. Bíonn sioc chrua gach oíche agus rud nach bhfacha mé ríomh, locha reoite ina niomláine.

Bhí pictiúir duganna na Gaillimhe sa Galway Advertiser (Béarla) agus iad reoite. Agus tá loch an tSeanbhaile anseo ar an gCaorán reoite chomh maith.

Sioc agus Sneachta

Ní cuimhín liom tréimhse fuar chomh fada leis an tréimhse seo. Is annamh a bhíonn sioc ceart anseo i gConamara agus ar bhealach dheinfeadh sé maitheas dúinn. Maróidh sé an péisteanna nimhneach a deineann féasta de na fataí agus glasraí sa samhradh!

Bíonn sé dáinséarach áfach tiomáint a dhéanamh in aimsir mar seo. Cé nach raibh sneacht ar bith againn, bhí frith sneachta ann agus ansin i rith na hoícheanta reóinn sé seo ar na bóithre. Agus mar a déaradh sean-chara liom fadó níl ann don tiománaí ach “plenty sideways!”

Bhí orm tiomáint go Baile Átha Cliath ar an Domhnach roimh Lá Nollag, agus cé go raibh an sioch géar go leor ní raibh a turas chomh dona san. Bhí an bóthar soir chomh fad leis an Spidéal dainséarach in áiteanna ach soir uidh sin go Gaillimh bhí sé go maith. Ós rud é go raibh orm dul isteach go Baile Loch Riach níor thóg mé an motorbhealach nua M6 agus ghlach mé an sean-bhóthar. Bhí an cuar-bhóthar thar timpeall an baile thar a bheith dhainserach agus sleamhain. Cheap mé go raibh rud éigin cearr le boinn an char agus stop mé é len iad a iniúcadh. Bhí an bóthar cosúil le gloine agus is ar éigin a bhí mé i ndán seasamh air. Ait go leoir bhí na cúl bóithre ceart go leor.

Thiomáin mé abhaile ar an Luain agus bhí gach rud i gceart ar an mbóthar nua!

Inniú ta mé ar mo bhealach go Baile Átha Cliath arís. Thiomáineamar istech go Gaillimh go luath ar maidin. Ní raibh deoirí ar an mbóthar a bhí bá le sioch. Tá me ag ceapadh go bhfuil sé níos éasca tiomáint ar bóthar nuair nach bhfuil tiomáiní eile air! Bhí an aimsir ró-fhuar le dul sa cearr. Bhí lucht na haimsire ar an raidío ag rá go raibh sé go dona i lár an tíre agus san oirthear. Mar sin bheartaigh mé ar an traen a thógaint.

Tá braithlín bán ar an tír ar fad. Tá sé go deas le breathnú air agus a griain ag taitneamh. Is íontach an radharc é agus tú, deas te compóirdeach sa carráiste.

Deirtear nach bhfuil na busanna ag obair sa chathair inniú de bharr na haimsire ach tá súil agam go mbeidh mé á bhailiú ag an stáisíun. Feicfidh muid!