22.2.21

Ag stiúiriú na píobairí!

Tá sé fógartha ag Na Píobairí Uilleann (Béarla) gur ghlac Tomás Mac Thréinfhir BL le hainmniúchán do Bhord Stiúrtha na heagraíochta.

Is abhcóide é Tomás atá ag obair ag Barra na hÉireann. Tá sé cáilithe leis an dlí a chleachtadh trí mheán na Gaeilge, agus is Idirghabhálaí Creidiúnaithe de chuid CEDR é, atá deimhnithe i socrú dhíospóidí tráchtála agus idirbheartaíocht gan réiteach lasmuigh den chúirt.

Cuimsíonn cúlra gairmiúil Thomáis róil shinsearacha i mbainistíocht ghnó tráchta agus i gceannasaíocht ag leibhéal an bhoird in earnálacha éagsúla, seirbhísí proifisiúnta, an teicneolaíocht, seirbhísí airgeadais agus earnálacha gan bhrabús ina measc. Sular gaireadh chuig an mBarra é, bhí sé ina phríomhfheidhmeannach ar Institiúid Mhargaíochta na hÉireann, mar a raibh sé i gceannas an ar mbunathrú a rinneadh ar an gcomhlachas gairmiúil náisiúnta.

Bhain sé MBA san Fheidhmiúcháin Idirnáisiúnta agus dioplóma sa Rialachas Corparáideach amach ag Scoil Ghnó Smurfit in UCD. Bhronn Institiúid na Stiúrthóirí in Londain stádas an Stiúrthóra Chairte air agus chomhlánaigh sé cúrsa feidhmiúcháin ag Scoil Ghnó Harvard. Bronnadh comhaltas de chuid Institiúid Chairte na Margaíochta, arb é an comhlachas gairmiúil margaíochta is mó ar domhan é, air. Tá sé líofa sa Fhraincis agus sa Ghaeilge, agus bhí sé ina bhall de bhord an Confédération Européenne du Marketing / Cónaidhm Mhargaíochta na hEorpa.

Baineann Tomás le teaghlach mór ceoil thraidisiúnta agus píobaireachta. Is fidléir aitheanta é agus tá céim mháistreachta aige sa Cheol Traidisiúnta.

Agus é ag labhairt thar cheann Bhord Stiúrtha Na bPíobairaí Uilleann, dúirt an cathaoirleach, an Dr. Caoimín Mac Aoidh:

“Tá áthas ar Na Píobairí Uillean fáilte a fhearadh roimh bhall nua den Bhord. Beidh saineolas gairmiúil Thomáis ar an ngnó, ar an margaíocht agus ar an dlí ina bhuntáiste mhór don eagraíocht, go háirithe agus muid ag dul ag dul i ngleic i gcónaí ar leathnú riachtanais an Chóid Rialachais. Táimid ag súil go mór lena chuid rannpháirtíochta agus le bheith ag obair ina theannta.

Rinne Na Píobairí Uilleann athrú ar a mBunreacht le deireanaí le ballraíocht ag leibhéal an Bhoird a cheadú dóibh siúd a bhfuil scileanna uathúla le tairiscint acu ó thaobh cur chun cinn gach uile ghné den phíobaireacht. Cinnteoidh a leithéid de bhallraíocht ghníomhach ag leibhéil an Bhoird go beidh na struchtúir Rialachais agus na caighdeáin is oiriúnaí á gcur i bhfeidhm ag an eagraíocht.“

Bord Stiúrtha reatha Na Píobairí Uilleann: Dr. Caoimhín Mac Aoidh, Danny McGreevy, Carolyne Lindsay, Rick Lines, Sorcha Potts, Peter Browne, Barra McGrory QC, Tomás Mac Thréinfhir BL.

@TomTrainor @Napiobairi #Ceol


21.2.21

Sé seachtaine!

Bhí mé ag an dochtúir i rith na seachtaine - gnáth scrúdú sláinte bliaintúil.

Chuir me ceist faoin vacsaín agus conas mar a n-eagrófar é sa chleachtas acu?

Duradh go mbeidh siad ag glaoch orm i gcionn sé seachtaine.

"Tá tú i gcohort a trí," a duradh liom.

Conas a thosaíodar ag úsáid an focal sin. Bhíodh sé á úsáid i gcúrsaí cugaidh agus tá píosa filíochta im chloigeann ón am a rabhas ar scoil... dán ó pheann an Tiarna Byron:

"The Assyrian came down like the wolf on the fold,
And his cohorts were gleaming in purple and gold;
And the sheen of their spears was like stars on the sea,
When the blue wave rolls nightly on deep Galilee."

"Scrios Sennacherib" atá ar an dán agus is cuimhin liom gur thaitin sé go mór liom. 

Le cúnamh Dé ní thárlódh a thárla do chohóirt an rí Aisirigh don cohórt ina bhfuil mé féin - nó aon cheann de na chohóirt atá le dul faoin tsnáthaid amach anseo. 

Agus go mbeidh an ráig seo scriosta mar chinn Sennacherib, "melted like snow in the glance of the Lord!"


Tá an dán ina iomláine le fáil anseo: The Destruction of Sennacherib: George Gordon (Lord Byron) 1815

13.2.21

Lón faoi dheireadh!


Is ar amharaí an tsaol nách raibh fhaca mé an scannán úd "Lón sa Spéir!*" go dtí aréir ar TG4. Bhí neart faoin scannán ar an gcóras giolcaireachta agus na meáin shóisialta leis na blianta ach theip orm é a fheiscint aon uair a bhí á dtaispeáint.

Níl fhios agam cad a bhi mé ag suíl leis. Is dócha scéal na bhfear a bhí ag glacadh sosa thuas ós cionn Nua Eabhrach sa phictiur cáiliúl. Ach ní sin a bhí ann cé go éirigh le déantóirí an scannáin beirt ainm a fháil go cinnte, b'fhéidir - beirt as Éirinn!

Ba léiriú ar saol atá athraithe ó bhun go barr i gcúrsaí tógála. Is ró cosúil nár chuala éinne ag an am seo (1932) faoi sláinte agus sabháltacht! Is ina suí gan aon chosaint 800 troigh ós cionn sráideann gnóthach Nua Eabhrach ag am lón a bhi an aon duine déag seo. Ní raibh hata chrua ag éinne acu mar shampla! Ní raibh aon criosanna sabháltacht le feiscint. 

B'íontach liom go raibh cartlann sa bhfoirgneamh féin le pictiúirí (an ceann áirithe seo san áireamh) a thóg grianghrafadóirí agus an tógáil ar siúl. Ach cé go bhfuil an pictiúirí féin le feiscint ann is beag eolas atá ann faoi ainmneacha na bhfear oibre a bhí le feiscint sna pictiúirí sin. Níl fiú aon chinnteacht ar ainm an té a thóg an pictiúir úd. Ba gnáth grianghrafadóirí nuachtáin iad agus ba chuid dá ghnáth oibre don nuachtán a bhí ar siúl acu. 

Tríd is tríd bhi an mheas ar na hoibrithe á léiriú. Bhíodar ag obair thuas ansin ar na cearchaillí - ag rinnce d'fhéadfá a rá ós cionn  na cathrach. Ní nach íonadh cailleadh cuid acu ach bhí pá maith ann dóibh dúradh.

Chuir mé suim sa cineamatagrafaíocht, más sin an focal. Bhí sé íontach go rabhadar ábalta dul isteach sa phictiúir, dul faoi an gcábla atá ar dheis sa pictiúir. Nó dul faoi na fir agus breathnú ar na foirgnimh a bhí ansin. Bíontach an scil nó an teicníocht é a chuir leis an léiriú. 

Is pictiúir é seo atá mar siombail ar chathair agus ar thréimhse nó aois eile. Ar thógáil cathair nach raibh a leithéid de am go dtí sin - meascán treibheanna nó náisiúin idir Éireannaigh, Iodálaigh agus Eorpaigh eile. Tá sin fós ag tarliúnt fos sa cathair sin ach le daoine ó náisiún eile, Vítneam, an Phacastáin, an Aifric agus eile. An comhleá cultúir atá i Nua Eabhrach thár aon cathair eile fós.

Ba an léiriú ar am agus ar luachanna Nua Eabhrach sna tríochaidí é an scannán seo. 

*"Lón sa Spéir/Men at Lunch": Léiritheoir,  Seán Ó Cualáin, Sonta Films, Conamara 2012

@Sontafilms @TG4TV



30.1.21

Ag siúl!


Bhí an aimsir go dona i rith na seachtaine agus ní raibh seans againn dul ag siúl an 5km. Bhíomar istigh sa teach faoi dianglásáil ag an mbáisteach. 

Ach ar maidin bhí sé go deas. Griain ag taitneamh. Chuala mé lon dubh ag canadh i sceach ag tí Choilm. Bhí asail baillithee le chéile taobh le teach eile. 

Bhi an chuid amuigh ag siúl. Mar a deirtear thár timpeall anseo bhi an bóthar an-bhisí!

Chuaig me siar i dtreo Baile an tSléibhe agus thug mé faoi deara muileann gaoithe Ros a'Mhíl ag lúbadh go leisciúil agus ag amharch orm thar an aird.

Lá deas a bhí ann, lá earraigh thiar!

16.1.21

Neodrachas?

Ta an toghchán thart agus duine nua le dul isteach sa Teach Bán.

Nuair a bhí an comhaireamh ar siúl bhí an chuid in Éirinn ag breathnú isteach ar CNN. Bhíomar faoi gheasa ag John King agus a bhalla dríochta. Bhí íontas orainn go raibh sé chomh eolach ar na toghcheantar is lú agus is iargúlta in Arizona nó Georgia. 

Níos deanaí cheap mé go raibh an stáisiún claonta i gcoinne an Uachtaráin a chill an toghchán. Ní h-é nach naontóinn leis an dearcadh sin ach má deanaim comparáid leis na stáisiún in Éirinn ní dóigh liom go  mbíonn siad leath chomh neamhbhalbh agus a bhí na láithreoirí ar CNN. Samhligh Brian Dobson ag rá: "Bhí an rud a dúirt an Taoiseach mícheart agus mí reasúnta!"

Dúradh i gcónaí nuair a labhair Donald Trump amach ag rá gur raibh caimiléireacht ar siúl agus gur "goideadh" na milliún vótaí uaidh níor chuireadar fiacail istech ann "Tá sé ag bréagadóireacht!""Níl fianaise ar bith ann!" (Ní fhaca mé aon stáisiún eile ach cloisim go raibh Fox News níos díograsaí ar son tuairimí Trump!). Má thárlaíonn rud mar sin i dpolataíocht in Éirinn bíonn na léirtheoirí neodrach (nó b'fhéidir níos caolchúiseaí). Chuirim i gcás an Arms Trial sna seachtóidí is cinnte gur insíodh bréag nó dhó ach sna meáin chuireadar na ráitaisí éagsúla ós ár gcomhair agus bhí sé soiléir conas mar a bhí rudaí. Cinnte tá spás ann do thuairimí éagsúla ach nach ceart go fágfaí iad siúd do na "saineolaithe" agus do na polaiteoirí féin? Ní ceart do na léitheoirí aontú nó gan aontú leo go hoscailte.*

Ní dhéanfidh mé trácht ar bith ar an neodrachas a bhí ag Éirinn i rith an Daradh Cogadh Domhanda nó "neodrachas claonta" mar a dúirt an fear eile!

Ar ndóigh tharla ansin an "éirí amach" i dTithe Pairliminte Washington - An Capital. Ar ndóigh bhí na tuairiscí an mhaith agus chuireamar aithne ar Donie O Sullivan i measc na sluaite. Bhí sé spéisiúl gut trachtaire ar chúrsaí mheáin shoisialta a bhí ann. Má bhí éinne a thuig tabhachta agus tionchar na meáin sin b'é Donie é. Mar a dúirt sé "Má tá ort tuiscint ar thabhacht na meán sóisialta ní gá ach breathnú thár timpeall anseo!"

Ach ansin cuireadh deireadh le cúntaisí Trump go tobann. Tá mé beagáinín amhrasach faoi sin caithfidh mé a rá. Ní sé go n-aontím le tuairimí an fhir sin ach go raibh an cumhacht ag comhlucht príobháideach deireadh a chuir le cúntas mar sin. Feicim go raibh an amhras céanna ag Angela Merkel na Gearmáine. “Is ceart bunúsach a bhfuil tábhacht bhunúsach leis an gceart saoirse tuairime. Ach ní ceart cur isteach ar an gceart bunúsach seo, ach amháin tríd an dlí reachtaithe ag ionadaithe tofa agus ní de réir chinneadh bhainistíochta ardáin na meán sóisialta!" 

Ní gá ach breathnú ar an córas giolcaireachta agus ar chuid den stuif atá á chraobhscaoileadh ansin le feiscint go bhfuil gá le srian éigin. Agus ní tuairimí na h-eite dheis amháin atá i gceist anseo.

Tá meas tuilte ag gach éinne againn fiú an duine is nimhnaí nó is fealltaí. Ach tá meas tuilte ag an gnáth duine chomh maith.

*Tá alt foilsithe sa Sunday Times ag deanamh an pointe céanna. ("CNN no better than FOX..." Eagrán Éireannach 17/1/2021)

8.1.21

Buchenwald go Bun Gabhla!

Bheifí ag ceapadh go mbeinn in ann na leabhair ar fad nach bhfuil léite agam go dtí seo a léamh agus muid faoin dhianghlasáil. Ach mo léan, ní mar a síltear bítear. Thit cineal fuarchúiseacht nó spadántacht orm agus ar cúis amháin nó ar chúis eile ní raibh mé ábalta díriú ar aon rud go leanúnach. 

Rinne mé iarracht leabhair Bhreandáin Uí Eithir, "Lig Sinn i gCathú!" a léamh. Níor éirigh liom suim a mhuscailt sa scéal agus stop mé á léamh. Is dócha go dtarlaíonn sin ó am go chéile. Is cuimhin liom agus mé óg dúradh liom an scéal seo nó an scéal siúd a léamh agus uaireanta theip orm an leabhair a chríochniú - thárla sé liom le "David Copperfield" mar shampla agus le "Gulliver's Travels." Bhí an diomá ag mo mháthair, a bhí ina léitheoir críochnaithe, agus níor thuig sí cad a bhí cearr liom. Ar ndóigh níor léas leabhair i nGaeilge go dtí go raibh i bhfad níos sine sa meánscoil. (Bé "An Fáinne Arabch" le Deasún Breathnach an cead ceann a léas agus tá sé agam fós - ach sin scéal eile!)

Agus an Nollaig ag buaileadh linn chinn mé ar thosú arís ag léamh. Chonaic mé rud éigin ar líne ag moladh leabhir eile le Breandán Ó hEithir - "An Nollaig Thiar." 

Foilsíodh é san bhliain 1989 agus is cuimhne chinn ata ann ar a shaol nuair a bhí sé óg ar Inis Mór. Díreach roimh agus i rith an dara Cogadh Domhanda a bhí ann agus tá léiriú an mhaith a shaol mar gasúr óg ar oileán atá ann. 

Baineadh geit asam mar níl ar oileán iargualta in iarthair na hÉireann a thosnaíon an údar. Ní hea. Is i Weimar na Gearmáine a thosnaíonn sé. Ait go leor is ansin a bhí an Rialtas lag sa tír sin ón gCogadh Mór go dtí éirí Adolf Hitler agus an Triú Reich agus an Dara Chogadh Domhanda. Ach b'shin stair anois, sna hochtóidí, bhí an údar sa Ghearmáin agus chinn sé ar chuairt a thabhairt ar champa ghéibhinn Buchanwald. 

Ar an turas ón gcampa  bhuail sé le Gearmánach, seanfhear, agus chaitheadar an tráthnóna "ag chur síos ar an Nollaig thoir agus ar nósanna na Nollag thiar ar imeall na Mór-Roinne." Is dócha gur as sin a tháinig an leabhar seo - turas ó chuairt go Buchenwald siar go Bun Gabhla Árann.

Ta na leabhar íontach éasca le leamh. Cur síos beacht ar shaol in Árann nuair a lastar solas na Nollaig i lár na Gheimhridh. Ar ndóigh bhí an cogadh ar siúl don chuid is mó agus an léiriú ar an tionchar ar phoball an oileáin. An tabhacht a bhí leis an mbad, an Dún Aonghus, agus an ceangal a bhí ag na hoileannaigh ar siopaí áirithe i nGaillimh.

Domsa, mar "áitreabhach" i mbruach bhaile de chuid Bhaile Átha Cliath, is léiriú ar shaol atá doshamhlaithe. Gan aibhleis, ag úsáid connnle mar gnáth sholas. Raidió a úsáideann cadhnra fliúch agus an stró a bhí ortha le cinntiú go mbeadh cadhnra lódáilithe, go mór mór am Nollag.

Agus ansin go raibh gá dó dul "thar lear" l'aghidh oideachas tár éis bhunscoile. Agus ansin ag an deiredh é i mBaile Átha Cliath ag teacht abhaile don Nollag, an imní go gcaillfadh sé an bád ó Ghaillimh agus an turas ocht n-uaire abhaile de bharr aimsir geimhreata agus droch ghual d'inneal an bháid. Agus ansin bheith ag súil leis an turas ar ais go Bhaile Átha Claith agus a shaol ann. Cé nár thuig sé ag an am cad a bhí ag titim amach dó, "tuigim anois go raibh fonn orm a bheith sna fir, agus nach mbeadh an Nollaig thiar go deo arís mar a bhíodh." 

* An Nollaig Thiar, Breandán Ó hEithir, Poolbeg Press, ISBN 1 85371 044 X